Femoral Intramedullary Nailing - ከመይ ጌርና ዝበለጸ ናይ ምእታው ነጥቢ ንመርጽ?

መእተዊ

ምዕባለ ፍወሳ ስንብራት ፌሞራል ካብ 1940ታት ጀሚሩ ክስዕብ ይከኣል፡ ኩንትሸር ዕጹው ኢንትራሜዱላሪ መስማር ሜላ ኣብ ዘተኣታተወሉ እዋን። ኣብ ስብራት ፍረ-ነብሲ ጽፍሪ (IMNs) ምጥቃም ኣብ ዝሓለፉ ሒደት ዓሰርተታት ዓመታት ደረጃ ክንክን ኮይኑ ኣሎ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ኣብ... ኣብ ውሽጢ ጽፍሪ ምጽማርን ኣብ ሜላታት መጥባሕቲ ዝረአ ዘሎ ምዕባለን፡ ኣጠቓቕማ ጽፍሪ ውሽጢ ጽፍሪ ፍረ-ነብሲ ብዓቢኡ ንኽውስኽ ኣኽኢሉ እዩ።

ዓቃባዊ ሕክምና ስንብራት ስቴም ፌሞራል ኣብ ኣዝዩ ውሑድ ቁጽሪ ዘለዎም ሕሙማት ጥራይ እዩ ዝጥቀም፣ ንመደንዘዝን መጥባሕትን ርኡይ ጸረ-ምልክታት ዘለዎም ኮይኖም፡ ቀንዲ መሰረት ሕክምና ድማ መጥባሕታዊ ምትዕርራይ ኮይኑ ይቕጽል። ብዛዕባ መጥባሕታዊ ሕክምና ናይዞም ስብራት ብዝምልከት፡ ሓያሎ ኣማራጺታት ኣለዉ፡ ንኣብነት ኣብ ውሽጢ መትሎ ምጽማድ፡ ምጽናዕ ፕሌት ስክሪው፡ ከምኡ’ውን ምጽናዕ ደገ። ምስ ካልኦት ኣማራጺታት መጥባሕቲ ክነጻጸር እንከሎ፡ ምጽማር ውሽጢ ቆርበት (intramedullary nailing) ዝወሓደ መጠን ጸገማትን ዝለዓለ መጠን ምሕዋይ ስብራት ዘለዎን ሞዳሊቲ ኮይኑ፡ ኣብ ክሊኒካዊ ስራሕ ብሰፊሑ ይጥቀመሉ ኣሎ።

ብዛዕባ ኣናቶሚ ፕሮክሲማል ፌሙር፡ ቀረብ ደም ናብ ርእሲ ፌሞራልን ኣናቶሚ ጭዋዳታት ጭሕምን ጽቡቕ ምርዳእ፡ ንዓወት ስንብራት ፌሞራል ብኢንትራሜዱላሪ መስማር ኣዝዩ ክውስኽ ይኽእል። ብኣንጻሩ፡ ምርጫ መእተዊ ነጥቢ ኣብ ብዙሓት ረቛሒታት ይምርኮስ፡ ንኣብነት ዲዛይን ጽፍሪ ውሽጣዊ ጽፍሪ፡ ቦታ ስብራት፡ ምብታኽ ስብራትን ረቛሒታት ሕሙማትን (ንኣብነት፡ ፖሊትራውማ፡ ጥንስን ስብሕን)። እቲ ዝተመርጸ መእተዊ ቦታ ብዘየገድስ፡ ኣብ እዋን ምእታው ጽፍሪ ውሽጢ ጽፍሪ እኹል ምንካይ ንምዕቃብ፡ ንሓደጋ ጸገማት ንምንካይ፡ ቅኑዕ መእተዊ ነጥቢ ምርካብ ኣገዳሲ እዩ።

ፌሞራል ኣናቶሚ

1.ቀረብ ደም ናብ ርእሲ ፌሞራል

ርእሲ ፌሞራል ካብ 3 ዓበይቲ ሻምብቆታት ደም ቀረብ ሰራውር ደም ይረክብ። ላተርያል ሮተተር ፌሞራል ኣርተሪ (3-4 ጨናፍር ዘለዎ)፡ ነቲ ክቡር ልጋመንት ዘቕርብ ኦብቱሬተር ኣርተሪ፡ ከምኡ’ውን ሚድያል ሮተተር ፌሞራል ኣርተሪ (ስእሊ 1)፡ እዚ’ውን ምስ ላተርያል ሮተተር ፌሞራል ኣርተሪ ኣናስቶሞስ ዝገብርን ነቲ ዝዓበየ ትሮካንተሪክ ዞባ ዘቕርብን ንላዕሊ ዝዓርግ ሰራውር ዝፍንው እዩ።

2.ኣናቶሚ ጭዋዳታት ጭሕሚ

ንመስማር ፌሙር ብኢንትራሜዱላሪ ኣብ እንፍጽመሉ እዋን፡ ኣብ ከባቢ ሮተር ዝርከቡ ጭዋዳታት ጽቡቕ ምርዳእ፡ ዘየድሊ መጉዳእቲ ንምክልኻል ኣገዳሲ እዩ። ጭዋዳ ግሉተየስ ሚዲየስ ካብ ኢሊየም ዝብገስ ኮይኑ ኣብ ጎናዊ ሸነኽ ናይቲ ዓቢ ትሮካንተር ዝውዳእ ክኸውን ከሎ፡ ጭዋዳ ግሉተየስ ሚኒመስ እውን ካብ ኢሊየም ዝብገስ ኮይኑ ብድሕሪት ሸነኽ መላግቦ ጭሕሚ ሓሊፉ ኣብ ድሕሪት ገጽ ናይቲ ዓቢ ትሮካንተር ይውዳእ (ስእልታት 2 & 3)። ክልቲኦም እዞም ጭዋዳታት ከም ኣዱክተራት ናይ ምዕጉርቲን ውሽጣዊ ሮተተራት ናይ ጭሕሚን ኮይኖም ይሰርሑ። ስለዚ፡ ኣብ እዋን ምእታው ፓራሰንትሪክ ፌሞራል ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ኣብዞም ጭዋዳታት ዝበጽሕ ጉድኣት፡ ድኻም ኣዳክተርን ትሬንደለንበርግ ምጉዓዝን ከስዕብ እዩ፡ እዚ ድማ ኣብ ሕውየትን ውጽኢትን ሕሙማት ኣሉታዊ ጽልዋ ኣለዎ።

ስእሊ 2. ኣናቶሚ ጭዋዳታት ኣብ ከባቢ መላግቦ ጭሕሚ

ስእሊ 3. ፕሮክሲማል ፌሞራል ጭዋዳታት ምትእስሳር ከባቢ

ፓራለል ፌሞራል ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ

ኣብ ቀረባ እዋን ዝተገበሩ ሓያሎ መጽናዕትታት፡ ንፓራክራይን ፌሞራል ጽፍሪ ዝምችእ መእተዊ ነጥቢ ዳህሲሶም እዮም። ናይ ጽፍሪ መእተዊ ነጥቢ ኣማራጺታት ነቲ ዝዓበየ ትሮካንተርን ፓይሪፎርም ፎሳን ዘጠቓልል ኮይኑ፡ ነፍሲ ወከፎም ናይ ገዛእ ርእሶም ምልክታትን ተዛመድቲ ጸገማትን ኣለዎም (ሰንጠረዥ 1)።

ሰንጠረዥ 1.መበገሲ ነጥብታትን ክህልዉ ዝኽእሉ ሓደጋታትን ፓራክራይንን ሬትሮግሬድ ፌሞራል መስማርን።
ፍልልይ	ምዕራባዊ ውሽጣዊ ጽፍሪ		ንድሕሪት ዝምለስ ውሽጣዊ ጽፍሪ ጽፍሪ
	ሮተር ዝበሃል ንጥረ ነገር	ፒሪፎርም ፎሳ (ኣናቶሚ) .
ዘውዲ ነፋሪት።	ቨርቴክስ ናይቲ ዓቢ ትሮካንተርን ብማእከላይ መንገዲ ናብ ሜዱላሪ ካቪቲ ዘመልክትን እዩ።	መጋጠሚ ዓቢ ትሮካንተርን ፌሞራል ክሳድን እዩ።	ማእከላይ ናይ ኢንተርኮንዲላር ፎሳ (ኣናቶሚ) .
ሳጂታል ፕላን (ሒሳብ) .	ኣብ መንጎ ማእከል ዓቢ ትሮካንተርን ማእከል ምሕዋስ ጕድጓድ ፍረነብስን መስመር	ፒሪፎርም ፎሳ (ኣናቶሚ) .	PCL 1.2 ሴንቲ ሜተር ቅድሚት ካብቲ ናይ ፌሞራል መበገሲ ነጥቢ፣ ናብ ሜዱላሪ ካቪቲ ዘመልክት።
ምቅላዕ	ሂፕ ጨወይቲ ጉጅለ ደው መበሊ ነጥቢ መጉዳእቲ	ምጉዳል ቀረብ ደም ናብ ርእሲ ፌሞራልን ጭዋዳ ግዳማዊ ሮተተር ጭሕምን ጭዋዳ	ዘይግቡእ ኣተሓሕዛ ናብ ፒሲኤል ከስዕብ ይኽእል።
PCL: ድሕሪት መስቀላዊ ልጋም

1.ዓቢ ናይ ሮተር መርፍእ መእተዊ ነጥቢ

እቲ ዝዓበየ ትሮካንተር ኣብ ጎናዊ ሸነኽ ክሳድ ፌሞራል ዝርከብ ደጋዊ ትራፐዞይዳል ዓጽሚ ምብራኽ ተባሂሉ ተገሊጹ ኣሎ፣ ገጹ ምስ ጭዋዳታት ጎናዊ ግሉተየስ ሚድያስን ቅድመ ግሉተየስ ሚኒሙስን ምትእስሳር ይህብ (ስእልታት 2ን 3ን)። እዚ ንእሽቶ ምልክት ዓጽሚ እኳ እንተኾነ፡ ፊሞራል IMN ኣብ እትፍጽመሉ እዋን ቅኑዕ መበገሲ ነጥቢ ምምቕራሕ፡ ምስ ስንብራት ስቴም ፌሞራል ክትገጥም ከለኻ ዘዕግብ ወይ ድኹም ውጽኢት ምርካብ ዘሎ ፍልልይ ክኸውን ይኽእል።

ንመግለጺታት መእተዊ ነጥቢ ፌሞራል ዝምልከት ህሉው ጽሑፋት ብምግምጋም፡ ንመእተዊ ነጥቢ ፌሞራል ሮተር IMN ብንጹር ዝተገልጸ ኣናቶሚካዊ ምልክት ዘይምህላዉ ረኺብና።Bharti et al. ካብ ጫፍ ጫፍ ናይቲ ዓቢ ትሮካንተር ዝመጽእ መእተዊ ነጥቢ ኣብ ኦርቶስታቲክ ኣቀማምጣ ናብ ሜዱላሪ ካቪቲ ገጹ ማእከላይ ምዃኑን፡ ከምኡ’ውን ማእከል ናይቲ ዓቢ ትሮካንተር ምስ ማእከል ፌሞራል ሜዱላሪ ካቪቲ ኣብ ጎናዊ ኣቀማምጣ ዝሰማማዕ ምዃኑን ገሊጾሞ (ስእሊ 4)፣ ኣማራጺ መግለጺ ናይቲ ዓቢ ትሮካንተር መእተዊ ነጥቢ ኣብ ጎናዊ ትርኢት ጭሕሚ ድማ ኣብ ሮተር ኣብ መንጎ ቅድሚት ኣብ መንጎ ቅድመ-ኣንፈት ዝርከብ ምዃኑ ገሊጾም ሓደ ሲሶን ድሕሪት ክልተ ሲሶን ናይቲ ሮተር።Georgiadis et al. ነቲ መርፍእ ዝኣትወሉ ነጥቢ እቲ ዝያዳ ድሕሪት ዘለዎ ሸነኽ ናይቲ ጫፍ ላዕለዋይ ወሰን ናይቲ ሮተር ምዃኑ ገሊጽዎ።

ስእሊ 4. ኣብ ውሽጢ መጥባሕቲ ዝግበር ኦርቶስታቲክን ጎናዊን ትርኢት ጭሕሚ ንናይ ፌሞራል ፓራሜድያን ኢንትራሜዱላሪ መስማር ናይቲ ዓቢ ትሮካንተር ምቹእ መእተዊ ነጥቢ የርኢ። '*' ንኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ መእተዊ ነጥቢ የመልክት።

ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ጽሑፋት ዝተገብረ መጽናዕቲ ከም ዘመልክቶ፡ ጫፍ ናይቲ ዓቢ ትሮካንተር ምቹእ መስመር ሓይሊ ንምርካብ ምቹእ መበገሲ ነጥቢ ምዃኑን፡ ብሰንኪ ምግልባጥ ምጉዳል ዝመጽእ ድኹም ኣሰላልፋ መብዛሕትኡ ግዜ እቲ መእተዊ ነጥቢ ልዕሊ 2 ሚ.ሜ ንጐድኒ ናብቲ ዓቢ ትሮካንተር ምስ ዝግዕዝ ከም ዘጋጥምን ይሕብሩ። እዚ መጽናዕቲ ብተወሳኺ ዝያዳ ድሕሪት ዝኾነ መእተዊ ነጥቢ ናብ ርሑቕ ንቕድሚት ምዝንባል ከም ዝመርሕ፡ ኣብ መንጎ ዘሎ መእተዊ ነጥቢ ግን ነቲ ርሑቕ ስብራት ብሎክ ብድሕሪት ክምዝብል ከም ዝኽእል ኣስሚሩሉ። ብኣንጻሩ ካልእ መጽናዕቲ ከም ዘመልክቶ፡ ኣብ ኢንተርትሮካንተሪክ ፌሙር ፍራክቸርስ፡ ተርእዮ ምትዕንቓፍ ጽፍሪ ውሽጢ ጽፍሪ፡ ካብቲ ናብ ማእከላይን ድሕሪትን ሸነኽ ዝቐረበ ፒኒንግ ነጥቢ፡ ናብ ቅድሚት ሸነኽ ብጎኒ ዝኾነ ፒኒንግ ፖይንት ብኣግባቡ ዝለዓለ እዩ።

እቲ ዝዓበየ ትሮካንተሪክ ኤፐክስ ፒኒንግ ፖይንት ኣብ ስብሒ ዘለዎም ሕሙማት ልሙድ ኮይኑ፡ እዚ ኣገባብ እዚ ድማ ብቴክኒካዊ መዳይ ውሑድ ጠለብ ስለዘለዎ፡ ካብቲ ፓይሪፎርም ፎሳ ፒኒንግ ፖይንት ዝወሓደ ናይ መጥባሕቲ ግዜን ትሑት ሓደጋ ጸገማትን ይህብ።

ጸገማት፡- ኣብ ውሽጢ መጥባሕትን ድሕሪ መጥባሕትን ዝመጽእ ጸገማት ናይ ፌሞራል ኢንትራሜዱላሪ መስማር ምስ ዝዓበየ ትሮካንተሪክ ኣቀራርባ ነጥቢ ኣብ ሓያሎ ጽሑፋት ተዘሪቡሉ እዩ። ሓደ ካብዚኦም መብዛሕትኡ ግዜ ምስ ሜላ ምጽማድ ዝተኣሳሰር ኮይኑ፡ ብሕክምና ዝመጽእ ስብራት እዩ። ኣብ ኢንተርትሮካንተሪክ ፌሞራል ፍራክቸርስ፡ ኣብ ጎኒን ቅድሚትን ናይቲ ዝዓበየ ትሮካንተር ዝርከብ መእተዊ ነጥቢ፡ ካብቲ ናብ ማእከላይ ሸነኽ ዝቐረበ መእተዊ ነጥቢ፡ ሚድያል ፍራክቸር ናይ ምፍጣር ተኽእሎኡ ዝለዓለ እዩ።

ካልእ ኣገዳሲ ጸገም ብሰንኪ መጉዳእቲ ልስሉስ ቲሹ ብፍላይ ኣብ ጨናፍር ሚድያል ሮተተር ፌሞራል ኣርተሪን ኣዱክተር ጭዋዳታትን ዝመጽእ ኮይኑ፡ እዚ መጉዳእቲ ምስቲ ፓይሪፎርም ፎሳ መእተዊ ጽፍሪ ክነጻጸር እንከሎ ግን ውሑድ እዩ። ብተወሳኺ፡ ተርእዮ ኢስኬሚክ ኔክሮሲስ ናይ ርእሲ ፌሞራል ምስ ጫፍ ናይቲ ዓቢ ትሮካንተር ከም መእተዊ ነጥቢ ኣዝዩ ዝተሓተ ምዃኑ ይሕሰብ፡ መጽናዕትታት ድማ ክሳብ 0.3% ትሑት ምዃኑ ይሕብሩ።

ኣብ ውሽጢ መጥባሕቲ ዝነበረ ግዜን ፍሎሮስኮፒክ ምቅላዕን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ማእከላይ ግዜ መጥባሕቲ ንዝዓበየ ትሮካንተሪክ መእተዊ ነጥቢ 90.7 ደቓይቕ ክኸውን ከሎ፡ ምስቲ ፐር ቅርጺ ዘለዎ ፎሳ መእተዊ ነጥቢ ጉጅለ 112.7 ደቓይቕ ክኸውን ከሎ፡ ፍሎሮስኮፒክ ግዜ ድማ ንዓቢ ትሮካንተሪክ መእተዊ ነጥቢ ጉጅለ 5.88 ካልኢት፡ ንናይ ፐር ቅርጺ ዘለዎም ድማ 10.08 ካልኢት ነይሩ። ፎሳ መእተዊ ነጥቢ ጉጅለ፣ ምስቲ ፐር ቅርጺ ዘለዎ ፎሳ መእተዊ ነጥቢ ክነጻጸር ከሎ።

ትንበያ ሕሙማት ኣብ መእተዊ ነጥቢ ጽፍሪ ውሽጢ ሜዱላሪ ኣብ ዝውሰንሉ እዋን’ውን ኣገዳሲ ረቛሒ እዩ ነይሩ፣ ምኽንያቱ ብኣግኡ ተግባራዊ ሕውየት (ከምቲ ብናይ መንበር-መንበር መርመራን ግዜ ዘለዎ ምልዓል መርመራን ዝተገምገመ) ኣብ ሕሙማት ድሕሪ መጥባሕቲ ኣብ 6 ኣዋርሕ ንዝዓበየ ትሮካንተሪክ መእተዊ ነጥቢ ምስቲ ናይ ፓይሪፎርም ፎሳ መእተዊ ነጥቢ ጽፍሪ ክነጻጸር እንከሎ ብዓቢኡ ዝሓሸ እዩ ነይሩ፣ እዚ ፍልልይ ግን ኣብ 12 ኣዋርሕ ድሕሪ መጥባሕቲ ርኡይ ኣይነበረን። እቲ ዝዓበየ ትሮካንተሪክ መእተዊ ነጥቢ መብዛሕትኡ ግዜ ብሰንኪ ኣቀማምጣኡ ምስ ውሑድ ምቕንጣጥ ልስሉስ ቲሹ ዝተኣሳሰር እኳ እንተኾነ፡ ከምቲ ብኤርጊሽን ካልኦትን ዝተረጋገጸ ግን ሕጂ’ውን ኣብ ጉጅለ ​​ጭዋዳታት ጨወይቲ መጉዳእቲ ከስዕብ ይኽእል። ኣብቶም ዝዓበየ ትሮካንተሪክ ኤንትሪ ፔግ ዘለዎም ሕሙማት ምስ ጥዑያት ቁጽጽር ክነጻጸር እንከሎ ዳይናሚክ ሚዛንን ሓይሊ ጭሕሚ ጭሕምን ከም ዝነከየ ረኺቦም። ብተወሳኺ፡ መጽናዕቶም ምስቲ መጥባሕቲ ዘይተገብረሉ ወገን ክነጻጸር እንከሎ፡ ሓይሊ ናይቶም ጭዋዳታት ጭሕሚ፡ ፍሌክሰራትን ውሽጣዊ/ግዳማዊ ሮተተራትን ርኡይ ምንካይ ከምዘርኣየ ይሕብር።

2. ሉል ዝመስል ፎሳ መእተዊ ነጥቢ

ፎሳ ናይ ፓይሪፎርሚስ ጭዋዳ ሓደ ካብ መእተዊ ነጥብታት ናይ ፓራሰንተሲስ ፌሞራል ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ተባሂሉ ዝተለለየ ኣገዳሲ ኣናቶሚካዊ ምልክት እዩ።ኣብ ናይ ሬሳ ሬሳ መጽናዕቶም ላክዋኒን ካልኦትን. ፎሳ ጭዋዳ ፓይሪፎርሚስ ቅርጺ 'ፐር' ወይ ምትእስሳር ጭዋዳ ፓይሪፎርሚስ ከምዘይነበረ ኣስተብሂሉ። እቲ ጭዋዳ ኣብ ጫፍ ናይቲ ዓቢ ትሮካንተር ኣብ ንእሽቶ ቦታ ክጣበቕ እንከሎ፡ እቲ ፓይሪፎርም ፎሳ ግን ኣብ ማእከላይ ሸነኽ ናይቲ ዓቢ ትሮካንተር ዝርከብ ድቕድቕ ኮይኑ፡ ናይ ኤክስተንሰር ካርፒ ራድያሊስ ብሬቪስ ጭዋዳ ምትእስሳር እዩ። እቶም ጸሓፍቲ፡ ጭዋዳ ፓይሪፎርምን ፓይሪፎርም ፎሳን ክልተ ዝተፈላለዩ ኣካላት ምዃኖምን፡ እቲ ፓይሪፎርም ፎሳ ዝበሃል ንንጹርን ኣናቶሚካዊ ትኽክለኛነትን 'ሮተር' ወይ 'ኦክሉሳል' ፎሳ ተባሂሉ ክጽዋዕ ከምዘለዎን ደምዲሞም። ንሳቶም ድሕሪ ምጽናዕ cis-femoral ዝብል ሓሳብ ኣቕሪቦም ድሕሪ ምጽናዕ ስነ-ቓላት ናይቲ ፓራፌሞራል መእተዊ ነጥቢ ኣብ ክንዲ 'pyriform fossa' ዝብል መበቆላዊ ቃል 'rotor fossa' ኣብ ጽሑፋት ዳግማይ ክተኣታቶ ሓሳብ ኣቕሪቦም። ነጥብታት ናይዞም ክልተ መጽናዕትታት ልዑል ኣኽብሮት እኳ እንተሃለዎም፡ ንመግለጺ ምቕሉልን ምስቲ ዝዓበየ ትሮካንተሪክ መእተዊ ነጥቢ ንኸይትደናገርን፡ ሕጂ’ውን ነዚ መእተዊ ነጥቢ ፓይሪፎርም ፎሳ መእተዊ ነጥቢ ኢልና ክንጽውዖ ኢና።

ኣብ ህሉው ጽሑፋት ዝተገበሩ ሓያሎ መጽናዕትታት ንልክዕ መእተዊ ነጥቢ ናይቲ ሉል ዝመስል ፎሳ ንኢንትራሜዱላሪ ፌሞራል ጽፍሪ ይገልጽዎ።Georgiadis et al. ነቲ ሉል ዝመስል ፎሳ መእተዊ ነጥቢ ኣብ መሰረት ክሳድ ፌሞራል ኣብ ዝርከብ ድፕረሽን ናይቲ ኤክስተንሰር ካርፒ ራድያሊስ ብሬቪስ ጭዋዳ ዝተኣሳሰረሉ ከባቢ ምዃኑ ይገልጽዎ (ስእሊ 5)። እቶም ጸሓፍቲ ብተወሳኺ፡ ኣዝዩ ንቕድሚት ወይ ኣዝዩ ንውሽጢ ዝረሓቐ መእተዊ ነጥቢ፡ ንሓደጋ ስንብራት ክሳድ ፌሞራል ክውስኽ ከም ዝኽእልን፡ እቲ መእተዊ ነጥቢ ኣዝዩ ንድሕሪት ምስ ዝኸውን ድማ፡ ልዑል ሓደጋ ኢስኬሚክ ኔክሮሲስ ክህሉ ከም ዝኽእልን፡ እዚ ድማ ኣብ መንእሰያት ሕሙማት ዝለዓለ ምዃኑን ኣስሚሮምሉ።

ስእሊ 5. ኣብ ውሽጢ መጥባሕቲ ቅድመ-ጎድናዊ ትርኢት ጭሕሚ ንፓይሪፎርም ፎሳ ሬትሮግሬድ ፌሞራል ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ምቹእ መእተዊ ነጥቢ ዘርኢ። እቲ '*' ነቲ ኣብ ውሽጢ ጽፍሪ ዝርከብ መበገሲ ነጥቢ የመልክት።

ሃርፐርን ካልኦትን. ኣብ 1987 ኣብ 14 ጉጅለታት ሬሳታት ደቂ ሰባት ዝተገብረ መጽናዕቲ ኣሕቲሞም፡ ኣብኡ ድማ ኣቀማምጣ ናይቲ ኣብ ውሽጢ ጽፍሪ ዝርከብ መምርሒ ፒንን መውጽኢ ነጥቢ ናይቲ ብርሑቕን ብቐረባን ካብ ኢንተርኮንዲላር ኖትች ናይቲ ፍረነብሲ ብድሕሪት ዝተኣታተወ ውሽጣዊ ጽፍሪ ገምጊሞም። እቲ መእተዊ ነጥቢ ናይቲ ፒሪፎርሚስ ፓራሜድያን ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ኣብቲ ዓቢ ትሮካንተር ምስ ክሳድ ፌሞራል ዝራኸበሉ ቦታ ምዃኑ ደምዲሞም፣ ቁሩብ ቅድሚት ካብ ፒሪፎርሚስ ኦኩልታ።እቲ ናይ ምእታው ቦታ ብጋውሰፖልን ካልኦትን ዳግማይ ተረጋጊጹ። ኣብ ካልእ መጽናዕቲ ሬሳ፡ ነቲ ምቹእ መእተዊ ነጥቢ ናይቲ ፌሞራል ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ኣብ ማእከላይ ጫፍ ናይቲ ኣብ ልዕሊ ፓይሪፎርሚስ ቴንዶን ዝሽፍን ዓቢ ትሮካንተር ኣቐሚጦሞ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብቲ ብላብሮኒሲን ካልኦትን ዝተገብረ መጽናዕቲ ሬሳ። ፎሳ ጭዋዳ ፓይሪፎርሚስ ምስ ማእከላይ ኣክሲስ ናይ ፌሞራል ኢንትራሜዱላሪ ካቪቲ ኣብ ኮሮናል ፕላን ዝጋጠም ቅርጺ ፐር ዘለዎ ሉሚናል ዞባ ተባሂሉ ተገሊጹ።

እቲ ፓይሪፎርም ፎሳ መእተዊ ነጥቢ ገለ ፍሉይ ጉድለታት ኣለዎ ምኽንያቱ ምስቲ ዝዓበየ ትሮካንተር መእተዊ ነጥቢ ክነጻጸር ከሎ ብቴክኒካዊ መዳይ ዝያዳ በዳሂ ስለዝኾነ ብፍላይ ኣብ ስብሒ ዘለዎም ሕሙማት። ብተወሳኺ፡ እቲ ምቹእ መእተዊ ቦታ ናይቲ ፐር ቅርጺ ዘለዎ መርፍእ ፎሳ ዝኣትወሉ ቦታ ጸቢብ ቦታ ስለዝኾነ፡ ንከባብያዊ ምትእስሳር ዝያዳ በዳሂ ይገብሮ። ንኣብነት ኣብ ክሳድ ፌሞራል ካብ መጠን ንላዕሊ ቅድሚት ዝጅምር መበገሲ ነጥቢ ካብ መጠን ንላዕሊ ዙርያዊ ጸቕጢ የስዕብን ብፍላይ እቲ መበገሲ ነጥቢ ልዕሊ 6 ሚ.ሜ ቅድሚት ፎሳ እንተኾይኑ ድማ ንሓደጋ ምፍንጃር ቅድመ-ኮርቲካል ክውስኽን እዩ። ብተወሳኺ ሞርፎሎጂካዊ ንጽጽር ነቲ ቅኑዕ መእተዊ ቦታ ክዕንቅፎ ይኽእል እዩ፣ ብፍላይ እቲ ሓጺር ግዳማዊ ሮተተር ዓቢ እንተኾይኑ ወይ እቲ ሮተር ንደገ ዝወጽእ እንተኾይኑ፣ እዚ ድማ ናብ መእተዊ ቦታ ኣዝዩ ማእከላይ ዝኾነን ሓደጋ ስንብራት ክሳድ ፌሞራልን ይመርሕ።

ጸገማት፦ ሪቺን ካልኦትን ንፌሞራል ኢንትራሜዱላሪ መስማር 38 ዝዓበዩ ትሮካንተሪክ መእተዊ ቦታታት ምስ 53 ፐርሊ ፎሳ መእተዊ ቦታታት ብምንጽጻር፡ እቲ ፐርሊ ፎሳ ጉጅለ ብ30% ዝነውሐ ናይ መጥባሕቲ ግዜን 73% ዝነውሐ ናይ ፍሎሮስኮፒ ግዜን ከም ዝነበሮ ረኺቦም። እዞም ርኽበታት ብባቲን ካልኦትን ዝተረጋገጹ እዮም። ነቶም 2 ናይ መርፍእ መእተዊ ነጥብታት ኣብ እተነጻጽረሉ እዋን።

ብዛዕባ መጉዳእቲ ልስሉስ ቲሹ፡ ኣብቲ ዝዓበየ ትሮካንተሪክ መርፍእ መእተዊ ነጥቢ ምስቲ ኢንተርሶስ ኒውሮሙስኩላር ክነጻጸር እንከሎ፡ ኣብ መእተዊ ፓይሪፎርሚስ ዝለዓለ ሓደጋ መጉዳእቲ ልስሉስ ቲሹ ነይሩ። ዶራን ካልኦትን. ን16 ዓበይቲ ካዳቨሪክ ፌሙርስ ኣብ ጭዋዳ ፓይሪፎርሚስን ሮተር መእተዊ ፒንን ልስሉስ ቲሹ መጉዳእቲ ገምጊሞም። ፓይሪፎርሚስ ፎሳ ብጂኦሜትሪ ምቹእ እኳ እንተኾነ፡ ኣብ ቀረብ ሰራውር ደም ኣብ ርእሲ ፌሞራልን ኣብ ከባቢኡ ዝርከቡ ጭዋዳታትን ቴንዶናትን ዝያዳ ርኡይ ጉድኣት ከምዘስዕብ ረኺቦም። እዞም ርኽበታት ብኣንሳሪ ሞይንን ካልኦትን ብዝተገብረ መጽናዕቲ ሬሳ ዳግማይ ተረጋጊጾም። ውድብ ጥዕና ዓለም ክልተ መእተዊ ነጥብታት እውን ኣነጻጺሩ። ካብ ጭዋዳ ፓይሪፎርሚስ ጀሚሩ ውሽጣዊ ምትዕጽጻፍ ጽፍሪ፡ ንጭዋዳታት ጭሕሚን ግዳማዊ ሮተተራትን ናይ ምጉዳእ ተኽእሎኡ ዝለዓለ ምዃኑ ኣስተብሂሎም። ብተወሳኺ ኣብ ኩሎም ተርእዮታት ኣብ ሚድያል ሮተተር ፌሞራል ኣርተሪ ጉድኣት ተረኺቡ እዩ (ሰንጠረዥ 2)።

ሰንጠረዥ 2. ጽማቕ ናይ ልስሉስ ቲሹ መጉዳእቲ ኣብ ዝተፈላለየ መእተዊ መርፍእ ነጥብታት
ፍልልይ	ፒሪፎርም ፎሳ መእተዊ ነጥቢ (n=5)	ዓቢ ናይ ሮተር መግቢ ነጥቢ (n=5)
ልስሉስ ቲሹ
ጭዋዳ ግሉተስ ሚድያስ (ኣናቶሚ) .	5	1
ግሉተስ ሜዲየስ ቴንዶን እዩ።	0	4
ናይ ቴንዶን መጉዳእቲ
ግሉተስ ሚኒሙስ (ኣናቶሚ) .	3	0
ጭዋዳ ፓይሪፎርሚስ (ኣብ ልዕሊ ላዕሊ ዓንዲ ሕቖ)	3	3
ኦብቱሬተር ኢንተርነስ (ኣናቶሚ) .	1	0
ጭዋዳ latissimus dorsi (ኣናቶሚ) .	3	0
ሰራውር ደምን ካፕሱላት መላግቦን
MFCA ዓሚቕ ጨናፍር	4	0
MFCA ዓሚቝ ጨንፈር	4	0
ኣርቲኩላር ካፕሱል (ናይ መላግቦ ከም ብርኪ ኣብ ኣናቶሚ)	1	0
MFCA: ሚድያል ሰርከምፍለክስ ፌሞራል ኣርተሪ።

ኣብ ቀረባ እዋን፡ ባርቲን ካልኦትን. ኣብቲ ዝዓበየ ትሮካንተሪክ መእተዊ ነጥብን ኣብቲ ፐርሊ ፎሳን ዝኣቱ ነጥብን ፌሞራል ኢንትራሜዱላሪ ናይሊንግን ዘስዕቦ ናይ ሕልኽላኽ ሓደጋ ኣጽኒዖም ከም ስብራት ምሕዋይ ደረጃ ዝኣመሰሉ ናይ ሕልኽላኽ ሓደጋታት ረኺቦም ብኸምዚ ዝስዕብ ኣጠቓሊሎምዎ (ሰንጠረዥ 3)።

ሰንጠረዥ 3. ፓይሪፎርም ፎሳ መእተዊ ነጥቢን ዝዓበየ ትሮካንተር መእተዊ ነጥቢ ፌሞራል ምሕዋስ ዓጽሚን።
ዝተሓላለኸ ምዃኑ’ዩ።	ፒሪፎርሚስ ሳይነስ ነጥቢ መርፍእ	ዝዓበየ ትሮካንተር ምእታው ነጥቢ
ምልካፍ	6.7	3.3
ማሉኒዮን	20	13.3
ምድንጓይ ምሕዋይ	20	13.3
ውሱን ምንቅስቓስ ጭሕሚ	20	33.3
ውሱን ምንቅስቓስ ብርኪ	6.7	6.7
ንውሓት ኣካላት ዘይምስምማዕ	13.3	20
እቲ ጭራ ቆቢዕ ኣብ ልዕሊ ቆርበት ዓጽሚ ይወጽእ እዩ።	13.3	20
ኣብ ውሽጢ መጥባሕቲ ዝፍጠር ስንብራት ክሳድ ፌሞራል	10	0
ዝዓበየ ስብራት ትሮካንተር	0	3.4
ፌሞራል ርእሲ ኔክሮሲስ	6.7	0

ንድሕሪት ዝምለስ ፌሞራል ኢንትራሜዱላሪ መስማር

ንሬትሮግሬድ ፌሞራል ኢንትራሜዱላሪ ናይሊንግ ዝምጥን መእተዊ ነጥቢ ምውሳን፡ ንመጉዳእቲ ኣርቲኩላር ካርቲላጅ፡ ቅድመ-መስቀላዊ ልጋመንት (ACL)፡ ድሕሪት መስቀላዊ ልጋመንት (ACL)፡ ከምኡ’ውን መጉዳእቲ ልስሉስ ቲሹ እናነከየ፡ ምቹእ ኣሰላልፋ ስብራት፡ ንውሓትን ምዝዋርን ንምምላስ ክሕግዝ ይሕግዝ (ሰንጠረዥ 1)። ኣብዚ ቀረባ እዋን፡ ምስ ፓራክሮሚያል ምጽማር ዝተኣሳሰሩ ጸገማት ንምንካይ ዝዓለመ፡ ቃንዛ ጭሕሚ፡ ሄተሮቶፒክ ኦሲፊኬሽን፡ ድኽመት ኣዱክተርን ፓልሲ ፑደንዳል ነርቭ ፓልሲን ሓዊሱ፡ ምስ ምቑራጽ ምጉዳልን ንውሽጣዊ ምልባስ ፌሞራል ምዕጻውን ክነጻጸር እንከሎ፡ ብውሑድ ወራር ዝቑጸር፡ ተገዳስነት እናወሰኸ ይመጽእ ኣሎ። ምትዕጽጻፍ ብፍላይ ኣብ ስብራት ናይቲ ርሑቕ ሓደ ሲሶ ናይቲ ፌሞራል ስቴም። ብተወሳኺ ኣብ ቀረባ እዋን ዝተረኽበ መርትዖታት ከም ዝሕብርዎ እዞም ንድሕሪት ዝምለሱ ውሽጣዊ ጽፍሪ ብግቡእ ዓቐን ምስ ዝህልዎም፡ ፕሮክሲማል ዝዕጸዉ ጽፍሪ ከየድልዩ ይኽእሉ።ኣብ መንጎ መካሪየሎን ካልኦትን ኣብ ደረጃ ምሕዋይ፡ ክሳብ ምሕዋይ ዝወስድ ግዜ፡ ወይ ብሕሙማት ዝጸብጸብዎ ውጽኢት ፍልልይ ኣይነበረን። ከምኡ’ውን ቢሳቺያን ካልኦትን. ኣብ ምፍዋስ ዲስታል ሓደ ሲሶ ስንብራት ፌሞራል ስቴም ብመዕጸውን ዘይዕጾን ንድሕሪት ዝምለስ ውሽጣዊ ጽፍሪ ብምጥቃም። ስለዚ፡ ምጥቃም ንድሕሪት ዝምለስ መስማር ፌሞራል ህቡብን ብሰፊሑ ተቐባልነትን ረኺቡ ኣሎ።

ብዙሕ መግለጺታት ናይቲ ምቹእ መእተዊ ነጥቢ ንሬትሮግሬድ ፌሞራል ኢንትራሜዱላሪ ናይሊንግ ኣብ ጽሑፋት ክርከብ ይከኣል። መብዛሕትኦም መጽናዕትታት ነቲ ንድሕሪት ዝምለስ ጽፍሪ ፌሞራል ምቹእ መእተዊ ነጥቢ 1.2 ቅድሚት ካብ ፌሞራል መበገሲ ናይቲ ድሕሪት መስቀላዊ ልጋም ምዃኑ የለልይዎ።

ሴንቲ ሜተር (ምስ ሜዱላሪ ካቪቲ ዝሰማማዕ) ከምኡ’ውን ማእከል ኢንተርኮንዲላር ፎሳ (ስእሊ 6)።

ስእሊ 6. ኣብ ውሽጢ መጥባሕቲ ዝግበር ኦርቶስታቲክን ጎናዊን ትርኢት ብርኪ ንናይ ንድሕሪት ዝምለስ ፌሞራል ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ምቹእ መእተዊ ነጥቢ ዘርኢ። '*' ነቲ ኣብ ውሽጢ ጽፍሪ ዝርከብ መበገሲ ነጥቢ የመልክት።

ዋላ እኳ ንሬትሮግሬድ ፌሞራል ኢንትራሜዱላሪ ናይሊንግ ፍጹም ምልክት እንተዘይሃለወ፡ ብዙሓት ኣንጻራዊ ምልክታት ተገሊጾም ኣለዉ። እዚኦም ድማ ሕሙማት ፖሊትራውማ፣ ብሞርቢድ ስብሒ ዘለዎም ሕሙማት፣ ነፍሰጾራት ሕሙማት፣ ክልተኣዊ ስንብራት ፌሞራል ስቴም፣ ኢፕሲላተርያል ፌሞራል ስቴምን ኣሴታቡላር/ፐልቪክ ፍራክቸር ወይ ፌሞራል ኔክ ፍሬክቸር፣ ከምኡ’ውን ኢፕሲላተርያል ፌሞራል ስቴምን ቲብያልን ፍራክቸር ይርከብዎም። መብዛሕትኦም እዞም ምልክታት ምስ ምቕሉል ኣቀማምጣ ሕሙማትን ምክልኻል ብዙሕ መጥባሕታዊ ቁስሊ ኣብ ቀረባን ዝተኣሳሰሩ እዮም።

ብኻልእ ወገን ድማ ፍጹም ተጻረርቲ ምልክታት ንሬትሮግሬድ ፌሞራል ኢንትራሜዱላሪ መስማር ምዕጻው ናይቲ ሬትሮግሬድ ኢንትራሜዱላሪ ቻነል በቲ ዝተዓቀበ ምትካልን ክፉት ስብራት ናይ ዲስታል ፌሙርን የጠቓልል። ኣንጻራዊ ጸረ-ምልክታት ኣብ ውሽጢ 5 ሴንቲ ሜተር ካብቲ ንእሽቶ ትሮካንተር ዝርከብ ስብራት፡ ብሰንኪ ትሕቲ 45 ዲግሪ ዝኾነ ምዕጻፍ ብርኪ ናብቲ ዝበለጸ መእተዊ ነጥቢ ንምብጻሕ ጸገም፡ ቅድሚኡ ናብ ፍረ-ነብሲ ስቴም ናይ ምዝርጋሕ ሓደጋ ከስዕብ ዝኽእል ረኽሲ ብርኪ፡ ኣብ ከባቢ ብርኪ ከቢድ ልስሉስ ቲሹ መጉዳእቲ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ውሽጢ ኣርቲኩላር ስንብራት ናይቲ ታሕተዋይ ዋልታ ናይቲ... ፓቴላን እቲ ጫፍ ዲስታል ፖልን ዝበሃሉ ምዃኖም ይፍለጥ።

ጸገማት፦ መብዛሕትኦም ጸገማት ናይ ንድሕሪት ዝምለስ ምጽማር ፌሞራል ምስ ዘይግቡእ ኣተሓሕዛ ዝተኣሳሰሩ እዮም፣ ብፍላይ ድማ ብጌጋ ምቕማጥ ናይቲ መእተዊ ነጥቢ። ኣብ ሳጂታል ፕላን፡ ዝያዳ ቅድሚት ዝኣቱ ነጥቢ፡ ድሕሪት ስንብራት ትርጉም፡ ዕንወት ገጽ ኣርቲኩላር፡ ከምኡ’ውን ብርኪ ምስ ዝዕጸፍ ኣብ ፓቴላ ጽፍሪ ምውቃዕ ከስዕብ እዩ። ብኻልእ ወገን ድማ እቲ መእተዊ ነጥቢ ብድሕሪት ኣንፈት ብዘይግቡእ እንተተቐሚጡ እዚ ኣብ መበገሲ ድሕሪት መስቀላዊ ልጋመንት ዝለዓለ ሓደጋ መጉዳእቲን ቅድሚት ምዝንባል ናይቲ ስብራት ቦታን ከስዕብ ይኽእል።

ሃቺንሰንን ካልኦትን. ምስ ዘይግቡእ መእተዊ ነጥብታት ኮሮናል ነፋሪት ዝተኣሳሰሩ ጸገማት ገሊጾም። ካብ መጠን ንላዕሊ ሚድያል መእተዊ ነጥቢ ምስ ፖስተሮላተርያል ፍራክቸር ትራንስሌሽን ፖስተሮላተርያል ዲፎርሚቲ ከም ዘስዕብ ረኺቦም፣ ካብ መጠን ንላዕሊ ላተርያል ዲፎርሚቲ ድማ ሚድያል ዲፎርሚቲን ሚድያል ትራንስሌሽንን ከም ዘስዕብ ረኺቦም።Sanders et al. ካብ ሚድያል ኣክሲስ 2 ሴንቲ ሜተር ወይ ልዕሊኡ ርሒቑ ዝርከብ ማእከላይ መበገሲ ነጥቢ ምምራጽ ብሰንኪ ድሕሪት ኢስትሚክ ምጥዋይ ሞመንት ናይቲ ስንብራት ማሉኒት ዝኾነ ሚድያል ኮርቲካል ስንብራት ከምዘስዓበን ድኹም ፖስተሮላተርያል ምንካይ ከምዘስዓበን ጸብጺቦም።

ካልኦት ምስ ሬትሮግሬድ ፌሞራል ፎሎወር ናይሊንግ ዝተኣሳሰሩ ጸገማት ቃንዛ ብርኪ፡ ምትራር፡ ሄተሮቶፒክ ኦሲፊኬሽን ብርኪን ኣብ ውሽጢ ኣርቲኩላር ብርኪ ነጻ ምፍጣር ኣካላትን ይርከብዎም።

ዛዝም

ነፍሲ ወከፍ ሜላ ምጽማድ ውሽጣዊ ጽፍሪ ተዛማዲ ምልክት እኳ እንተሃለዎ፡ ኣብ ምፍዋስ ስብራት ጕንዲ ፍረ-ነብሲ ኣየናይ ሜላ ምጽማር ውሽጢ ጽፍሪ ክትጥቀም ከም ዘለካ ምርጫ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ምርጫ ሓኪም መጥባሕቲ ይምርኰስ። ንመትሓዚ ፍረ-ነብሲ ብኢንትራሜዱላሪ ምጽማር ኣብ ዝፍጸመሉ እዋን፡ ንዕዉት ውጽኢት ንምትግባር ዝውዕል ዓይነት ጽፍሪ ቅኑዕ መእተዊ ነጥቢ ምርካብ የድሊ። ብዛዕባ ከባብያዊ ኣናቶሚን ኣፈጻጽማ ምስልን ምፍላጥ፡ እቲ መጥባሕቲ ዝገብር ሓኪም ብቴክኒካዊ መዳይ እኹል መስርሕ ንኽፍጽም ክሕግዞ እንከሎ፡ ንሓደጋ ተዛመድቲ ጸገማት ክቕንስ እዩ። ብተወሳኺ ኣብ ኣገባባት ምጽማድ ውሽጣዊ መትኒ፡ ምዕቃብ ምንካይ፡ ኣብ ምክልኻል ምትሕውዋስን ዘይምትእስሳርን ወይ ዘይምትእስሳር ስብራት ወሳኒ ባእታ እዩ።