بزمارکردنی ناو مێشکی ڕان - چۆن باشترین خاڵی جێگیرکردن هەڵبژێرین؟

پێشەکی

پەرەسەندنی چارەسەری شکانی ڕان دەتوانرێت بگەڕێتەوە بۆ ساڵانی چلەکان کاتێک کونتشێر تەکنیکەکانی بزماردانی ناو مێشکی داخراو ناساند. بەکارهێنانی نینۆکی ناو مێشک (IMNs) لە شکانی ڕاندا بووەتە ستانداردی چاودێری لە چەند دەیەی ڕابردوودا، و باشتربوونی ئێستا لە... بزمارکردنی ناو مێشک و پێشکەوتن لە تەکنیکەکانی نەشتەرگەریدا ڕێگەی داوە بە زیادبوونی بەرچاو لە بەکارهێنانی بزمارکردنی ناو مێشکی ڕان.

چارەسەری کۆنەپەرستانە بۆ شکانی بنەچەی ڕان تەنها لە ژمارەیەکی زۆر کەم لە نەخۆشەکاندا بەکاردەهێنرێت کە دژە نیشانەیەکی بەرچاویان هەیە بۆ بێهۆشکردن و نەشتەرگەری، و پایەی سەرەکی چارەسەرکردن وەک جێگیرکردنی نەشتەرگەری دەمێنێتەوە. سەبارەت بە چارەسەری نەشتەرگەری بۆ ئەم شکانانە، چەندین بژاردە لەبەردەستدان، لەوانە بزمارکردنی ناو مێشک، جێگیرکردنی پیچی پلێت و جێگیرکردنی دەرەکی. بە بەراورد لەگەڵ بژاردەکانی تری نەشتەرگەری، بزمارکردنی ناو مێشک ئەو شێوازەیە کە کەمترین ڕێژەی ئاڵۆزییەکان و بەرزترین ڕێژەی چاکبوونەوەی شکانیان هەیە، و خەریکە زیاتر لە پراکتیکی کلینیکیدا بەکاردەهێنرێت.

تێگەیشتنێکی باش لە ئەناتۆمی ڕانەکانی نزیک، دابینکردنی خوێن بۆ سەری ڕان و ئەناتۆمی ماسولکەکانی شان دەتوانێت ڕێژەی سەرکەوتنی بزمارکردنی ناو مێشک بۆ شکانی ڕان زۆر زیاد بکات. لە بەرامبەردا، هەڵبژاردنی خاڵی چوونە ژوورەوە بەندە بە چەندین هۆکارەوە، لەوانە دیزاینی نینۆکی ناو مێشک، شوێنی شکان، بچووکبوونەوەی شکان و هۆکارەکانی نەخۆش (بۆ نموونە، پۆلی تراوما، دووگیانی و قەڵەوی). بەبێ گوێدانە شوێنی چوونە ژوورەوەی هەڵبژێردراو، بەدەستهێنانی خاڵی چوونە ژوورەوەی دروست زۆر گرنگە بۆ پاراستنی کەمبوونەوەی گونجاو لە کاتی دانانی نینۆک لە ناو مێشکدا لە هەمان کاتدا کەمکردنەوەی مەترسی ئاڵۆزییەکان.

ئەناتۆمی ڕان

1.دابینکردنی خوێن بۆ سەری ڕان

سەری ڕان لە ٣ خوێنهێنەری سەرەکییەوە دابینکردنی خوێنبەرەکان وەردەگرێت. خوێنهێنەری ڕان کە لایەنی سووڕاوە (بە ٣-٤ لقەوە)، خوێنهێنەری داخراو کە بەستەرە دەورییەکە دابین دەکات، و خوێنهێنەری ڕان کە سووڕاوەی ناوەڕاست (شێوەی ١)، کە هەروەها بۆرییەکی بەرزبوونەوەی بەرەو سەرەوە دەردەدات کە لەگەڵ خوێنهێنەری ڕان سووڕاوەی لایەنی دەناسێت و ناوچەی ترۆکانتێریکی گەورەتر دابین دەکات.

2.ئەناتۆمی ماسولکەکانی شان

لە کاتی ئەنجامدانی بزمارکردنی ناو مێشکی ڕان، تێگەیشتنێکی باش لە ماسولکەکانی ناوچەی دەوروبەری ڕۆتۆر زۆر گرنگە بۆ ڕێگریکردن لە برینداربوونی ناپێویست. ماسولکەی گلوتێوسی ناوەڕاست لە ئیلیۆمەوە سەرچاوە دەگرێت و لە لایەنی لایەنی ترۆکانتەری گەورە کۆتایی دێت، لە کاتێکدا ماسولکەی گلوتێوس مینیموس لە ئیلیۆمەوە سەرچاوە دەگرێت و بەسەر لایەنی پشتەوەی جومگەی شان تێدەپەڕێت تا لە لایەنی دواوەی ترۆکانتەری گەورە کۆتایی دێت (شێوەکانی ٢ و ٣). هەردوو ئەم ماسولکەیە وەکو ئادکتۆرەکانی ڕان و سووڕێنەری ناوەوەی شان کاردەکەن. بۆیە زیانگەیاندن بەم ماسولکانە لە کاتی دانانی نینۆکی ناو مێشکی ڕان کە پاراسەنتریکی ڕان دەبێتە هۆی لاوازی ئەدکتۆر و ڕۆیشتنی ترێندێلنبێرگ، کە کاریگەری نەرێنی لەسەر چاکبوونەوەی نەخۆش و دەرئەنجامەکانی دەبێت.

وێنە ٢.ئەناتۆمی ماسولکەکانی دەوروبەری جومگەی شان

وێنەی 3. ناوچەی لکاندنی ماسولکەکانی ڕان لە نزیکەوە

نینۆکی ناو مێشکی هاوتەریب

چەندین لێکۆڵینەوەی ئەم دواییە خاڵی چوونە ژوورەوەی گونجاویان بۆ نینۆکی پاراکرینی ڕانیان لێکۆڵیەوە. بژاردەکانی خاڵی چوونە ژوورەوەی نینۆک بریتین لە ترۆکانتەری گەورەتر و فۆسا پیریفۆرم، کە هەریەکەیان ئاماژەی تایبەت بە خۆیان و ئاڵۆزییە پەیوەندیدارەکانیان هەیە (خشتەی 1).

خشتەی 1. خاڵەکانی دەستپێکردن و مەترسییە ئەگەرییەکانی بزمارکردنی پاراکرین و پاشەکشەی ڕان
جۆرێک	نینۆکی ناو مێشکی هاوتەریب		نینۆکی ناو مێشکی پاشەکشە
	ڕۆتۆر	پیریفۆرم فۆسا (ئەناتۆمی)
فڕۆکەی تاج	لوتکەی ترۆکانتەری گەورەتر و لە ناوەڕاستەوە ئاماژە بە بۆشایی مێدولار دەکات	یەکگرتنی ترۆکانتەری گەورە و ملی ڕان	ناوەندی فۆسای نێوان کۆندیلار (ئەناتۆمی)
تەختەی ساجیتاڵ (بیرکاری)	هێڵی نێوان ناوەندی ترۆکانتەری گەورە و ناوەندی بۆشایی مۆخی ئێسکی ڕان	پیریفۆرم فۆسا (ئەناتۆمی)	PCL 1.2 سم پێش خاڵی دەستپێکی ڕان، ئاماژە بە بۆشایی مێدولار دەکات.
بەرکەوتنەکان	برینداربوونی خاڵی وەستانی گروپی ڕفێنەری شان	تێکچوونی خوێن بۆ سەری ڕان و ماسولکەی سووڕاوەی دەرەوەی شان	مامەڵەکردنی نادروست لەوانەیە ببێتە هۆی PCL
PCL: بەستەری خاچدار لە پشتەوە

1.خاڵی چوونە ژوورەوەی دەرزی ڕۆتۆر گەورە

تروکانتەری گەورەتر وەکو دەرکەوتنی ئێسکی تراپیزۆیداڵی دەرەوە وەسف کراوە کە دەکەوێتە سەر لایەنی لایەنی ملی ڕان، کە ڕووی لکاندنی بە ماسولکەکانی گلوتێوسی ناوەڕاستی لایەنی و گلوتێوس مینیموسی پێشەوە دابین دەکات (شێوەکانی ٢ و ٣). هەرچەندە ئەمە هێمایەکی بچووکی ئێسکییە، بەڵام جێگیرکردنی خاڵی دەستپێکی دروست لە کاتی ئەنجامدانی IMNی ڕان لەوانەیە جیاوازی نێوان بەدەستهێنانی ئەنجامێکی جێگەی ڕەزامەندی یان خراپ بێت کاتێک مامەڵە لەگەڵ شکانی ڕەگی ڕان دەکەیت.

بە پێداچوونەوە بە ئەدەبیاتی ئێستا بۆ وەسفەکانی خاڵی چوونە ژوورەوەی ڕان، ئێمە نەبوونی هێمایەکی ئەناتۆمی ڕوونمان بۆ خاڵی چوونە ژوورەوەی IMNی ڕۆتۆری ڕان دۆزیەوە. Bharti et al. وەسفی خاڵی چوونە ژوورەوەی لە لوتکەی سەرەوەی تروکانتەری گەورەوە کردووە کە ناوەڕاستە بەرەو بۆشایی مێدولار لە دۆخی ڕاستکردنەوەدا، و وەک ناوەندی تروکانتەری گەورەتر کە هاوتەریبە لەگەڵ ناوەندی بۆشایی مێدولاری ڕان لە شوێنی لایەنی (شێوەی 4)، و وەسفێکی بەدیل بۆ خاڵی چوونە ژوورەوەی تروکانتەری گەورەتر لەسەر دیمەنی لایەنی شان لە ڕۆتۆردایە لە نێوان پێشەوەی نێوان پێشەوە یەک لەسەر سێ و دوو لەسەر سێی پشتەوەی ڕۆتۆر.Georgiadis et al. خاڵی چوونە ژوورەوەی دەرزی وەک دواوەترین لای پەراوێزی سەرەوەی سەرەوەی ڕۆتۆر وەسف کردووە.

وێنە 4. دیمەنە ڕاستوخۆستاتیکەکان و لایەنەکانی شان لە کاتی نەشتەرگەریدا خاڵی چوونە ژوورەوەی ئایدیاڵ بۆ بزمارکردنی ناو مێشکی پارامیدیانی ڕان لە تروکانتەری گەورەدا نیشان دەدەن. '*' ئاماژەیە بۆ خاڵی چوونە ژوورەوەی نینۆکی ناو مێشک.

توێژینەوە نوێیەکان لە ئەدەبیاتدا دەریانخستووە کە لوتکەی تروکانتەری گەورەتر خاڵی دەستپێکی ئایدیاڵە بۆ بەدەستهێنانی هێڵێکی هێزی گونجاو، و ڕێکخستنی خراپ بەهۆی شێواوی پێچەوانەبوونەوە زۆرجار ڕوودەدات کاتێک خاڵی چوونە ژوورەوە زیاتر لە 2 ملم لە لایەنی تروکانتەری گەورەترەوە دەگوازرێتەوە. ئەم توێژینەوەیە هەروەها جەختی لەوە کردەوە کە خاڵی چوونە ژوورەوەی دواوەتر دەبێتە هۆی جێگۆڕکێی دوور بۆ پێشەوە، لە کاتێکدا خاڵی چوونە ژوورەوەی نێوان لەوانەیە ببێتە هۆی جێگۆڕکێی بلۆکی شکاوی دوور بۆ دواوە. لە بەرامبەردا، لێکۆڵینەوەیەکی دیکە دەریخست کە لە شکانی ڕان لە نێوان پەنجەدا، ڕوودانی بەرکەوتنی نینۆکی ناو مێشک بە شێوەیەکی بەرچاو زیاتر بووە لەگەڵ خاڵی پێنکردن کە لایەنی لای پێشەوە بووە بە بەراورد بە خاڵی پێنکردن کە نزیکتر بووە لە لای ناوەڕاست و دواوە.

خاڵی پێنکردنی لوتکەی ترۆکانتێریکی گەورەتر بە شێوەیەکی باو لە نەخۆشە قەڵەوەکاندا بەکاردەهێنرێت، و ئەم ڕێکارە لە ڕووی تەکنیکییەوە کەمتر داواکاری زۆری لەسەرە، کە کاتێکی کەمتری نەشتەرگەری و مەترسی کەمتری ئاڵۆزییەکان دابین دەکات لە چاو خاڵی پێنکردنی فۆسا پیریفۆرم.

ئاڵۆزییەکان: ئاڵۆزییەکانی ناو نەشتەرگەری و دوای نەشتەرگەری بزمارکردنی ناو مێشکی ڕان لەگەڵ خاڵی نزیکبوونەوەی تروکانتێریکی زیاتر لە چەندین بڵاوکراوەدا باسکراون. یەکێک لەوانە کە بەزۆری پەیوەندی بە تەکنیکەکانی بزمارکردنەوە هەیە، شکاوی پزیشکییە. لە شکانی نێوان کۆئەندامی زاوزێدا، خاڵی چوونە ژوورەوە کە لە لایەنی و پێشەوەی کۆئەندامی زاوزێی گەورەترەوە هەڵکەوتووە، ئەگەری زیاتری هەیە کە ببێتە هۆی شکانی ناوەکی لە چاو خاڵێکی چوونە ژوورەوە کە نزیکترە لە لای ناوەڕاست.

ئاڵۆزیەکی دیکەی پەیوەندیدار بەهۆی برینەکانی شانە نەرمەکانەوەیە، بەتایبەتی بۆ لقەکانی خوێنهێنەری ڕان و ماسولکەکانی پەیوەستکەر، بەڵام ئەم برینانە کەمتر باون بە بەراورد لەگەڵ نینۆکی چوونە ژوورەوەی فۆسا پیریفۆرم. سەرەڕای ئەوە، ڕوودانی نەکرۆزی ئیسکیمیکی سەری ڕان لەگەڵ لوتکەی ترۆکانتەری گەورە وەک خاڵی چوونە ژوورەوە وا بیردەکرێتەوە کە زۆر کەمتر بێت، لەگەڵ توێژینەوەکان کە ڕاپۆرتیان کردووە کە 0.3% نزمە.

بە لەبەرچاوگرتنی کاتەکانی ناو نەشتەرگەری و بەرکەوتنی فلۆرۆسکۆپی، مامناوەندی کاتی نەشتەرگەری 90.7 خولەک بوو بۆ خاڵی چوونە ژوورەوەی ترۆکانتێریکی گەورەتر بە بەراورد لەگەڵ 112.7 خولەک بۆ گروپی خاڵی چوونە ژوورەوەی فۆسا لە شێوەی گوێزی هیندی، لە کاتێکدا کاتی فلۆرۆسکۆپی 5.88 چرکە بوو بۆ گروپی خاڵی چوونە ژوورەوەی ترۆکانتێریکی گەورەتر و 10.08 چرکە بوو بۆ ئەوانەی شێوەی گوێزی هیندییان هەبوو گروپی خاڵی چوونە ژوورەوەی فۆسا، بە بەراورد لەگەڵ خاڵی چوونە ژوورەوەی فۆسا کە شێوەی گوێزی هیندییە.

هەروەها پێشبینی نەخۆش هۆکارێکی گرنگ بوو لەکاتی بڕیاردان لەسەر خاڵی چوونە ژوورەوەی نینۆکی ناو مێشک، چونکە چاکبوونەوەی زوویی کارایی (وەک لە تاقیکردنەوەی کورسی-کورسی و تاقیکردنەوەی بەرزبوونەوەی کاتیدا هەڵسەنگێندرا) بە شێوەیەکی بەرچاو باشتر بوو لە نەخۆشەکاندا لە 6 مانگی دوای نەشتەرگەری بۆ خاڵی چوونە ژوورەوەی ترۆکانتێریکی گەورەتر بە بەراورد لەگەڵ نینۆکی خاڵی چوونە ژوورەوەی فۆسا پیریفۆرم، بەڵام ئەم جیاوازییە لە 12 مانگی دوای نەشتەرگەریدا گرنگ نەبوو. هەرچەندە خاڵی گەیشتن بە تروکانتێریکی گەورەتر بەزۆری پەیوەندی بە کەمتر ڕوتکردنەوەی شانە نەرمەکانەوە هەیە بەهۆی شوێنی خۆیەوە، بەڵام هێشتا دەتوانێت ببێتە هۆی برینداربوونی گروپی ماسولکەکانی ڕفێنەر، وەک لەلایەن Ergiş et al. بۆیان دەرکەوت کە هاوسەنگی داینامیکی و هێزی ڕفێنەری شان لە نەخۆشەکاندا کەم بووەتەوە کە پەنجەی چوونە ژوورەوەی تروکانتێریکیان زیاترە بە بەراورد لەگەڵ کۆنتڕۆڵە تەندروستەکان. سەرەڕای ئەوەش، توێژینەوەکەیان ڕاپۆرتی کەمبوونەوەی بەرچاوی هێزی ڕفێنەرانی شان، فلێکسەر و سووڕانەوەکانی ناوەوە/دەرەوەی بەراورد بە لایەنی نەشتەرگەری نەکراو ڕاگەیاند.

2. خاڵی چوونە ژوورەوەی فۆسا مرواری

فۆسای ماسولکەی پیریفۆرمیس هێمایەکی گرنگی ئەناتۆمییە کە وەک یەکێک لە خاڵەکانی چوونە ژوورەوە بۆ نینۆکی ناو مێشکی ڕان کە پاراسێنتێزی دەستنیشان کراوە. ئاماژەی بەوەدا کە فۆسای ماسولکەی پیریفۆرمیس نە شێوەی 'پێر' بووە و نە لکاندنی ماسولکەی پیریفۆرمیس بووە. ماسولکەکە بە ناوچەیەکی بچووکەوە دەلکێت لە نوکی تروکانتەری گەورەدا، لە کاتێکدا فۆسا پیریفۆرم خەمۆکییەکە لە لای ناوەڕاستی تروکانتەری گەورە و لکاندنی ماسولکەی درێژکەرەوەی کارپی ڕادیالیس برێڤیسە. نووسەران گەیشتنە ئەو ئەنجامەی کە ماسولکەی پیریفۆرم و فۆسا پیریفۆرم دوو بوونێکی جیاوازن و پێویستە بە 'ڕۆتۆر' یان 'ئۆکلۆسال' فۆسا ناوببرێت بۆ ڕوونی و دروستی ئەناتۆمی. ئەوان پێشنیاریان کرد کە دوای لێکۆڵینەوە لە cis-femoral پێشنیاریان کرد کە زاراوەی ڕەسەنی 'rotor fossa' لە ئەدەبیاتدا بناسرێتەوە لەبری 'pyriform fossa' دوای لێکۆڵینەوە لە زاراوەی خاڵی چوونە ژوورەوەی parafemoral. هەرچەندە خاڵەکانی ئەم دوو لێکۆڵینەوەیە زۆر ڕێزیان لێدەگیرێت، بەڵام بۆ ئاسانکاری وەسفکردن و ڕێگریکردن لە تێکەڵاوبوون لەگەڵ خاڵی چوونە ژوورەوەی ترۆکانتێریکی گەورەتر، بەڵام هێشتا ئەم خاڵە چوونەژوورەوەیە بە خاڵی چوونە ژوورەوەی فۆسا پیریفۆرم ناودەبەین.

چەندین لێکۆڵینەوە لە ئەدەبیاتی ئێستادا بە وردی خاڵی چوونە ژوورەوەی وردی فۆسا مرواری بۆ نینۆکی ناو مێشکی ڕان باس دەکەن. Georgiadis et al. خاڵی چوونە ژوورەوەی فۆسا مرواری وەک ناوچەی لکاندنی ماسولکەی درێژکەرەوەی ماسولکەی ڕادیالیس برێڤیس لە خەمۆکی بنی ملی ڕان وەسف بکەن (شێوەی 5). هەروەها نووسەران جەختیان لەوە کردەوە کە خاڵی چوونە ژوورەوە کە زۆر دوور بێت بۆ پێشەوە یان زۆر دوور بێت بۆ ناوەوە، ڕەنگە مەترسی شکانی ملی ڕان زیاد بکات، وە کاتێک خاڵی چوونە ژوورەوە زۆر دوور بێت بۆ دواوە، لەوانەیە مەترسی زۆری تووشبوون بە نەکرۆزی ئیسکیمیک هەبێت، کە لە نەخۆشە هەرزەکارەکاندا زیاترە.

وێنە 5. دیمەنی پێشەوەی شان لە کاتی نەشتەرگەریدا کە خاڵی چوونە ژوورەوەی ئایدیاڵ بۆ نینۆکی ناو مێشکی ڕان پاشەکشەی فۆسا پیریفۆرم نیشان دەدات. '*' ئاماژەیە بۆ خاڵی دەستپێکی نینۆکی ناو مێشک.

هارپەر و هاوکارانی. توێژینەوەیەکی لەسەر 14 گروپی ڕانەکانی لاشەی مرۆڤ لە ساڵی 1987 بڵاوکردەوە کە تێیدا شوێنی پێنی ڕێنمایی ناو مێشک و خاڵی دەرچوونی نینۆکی ناو مێشکیان هەڵسەنگاند کە لە دوور و نزیکەوە بە شێوەیەکی پاشەکشەیی لە چەقی نێوان کۆندیلاری ڕانەوە هاتە ناوەوە. ئەوان گەیشتنە ئەو ئەنجامەی کە خاڵی چوونە ژوورەوەی نینۆکی ناو مێشکی پارامێدیانی پیریفۆرمیس لە شوێنی یەکگرتنی ترۆکانتەری گەورەتر لەگەڵ ملی ڕاندایە، کەمێک پێشەوەی نینۆکی پیریفۆرمیس ئۆکولتا. شوێنی دانانی نینۆکەکە لەلایەن Gausepohl et al. لە توێژینەوەیەکی تری تەرمدا، ئەوان خاڵی چوونە ژوورەوەی ئایدیاڵیان بۆ نینۆکی ناو مێشکی ڕان بە درێژایی لێواری ناوەڕاستی تروکانتەری گەورەتر کە لەسەر ڕیشاڵی پیریفۆرمیس دایە، جێگیر کرد. جگە لەوەش، لە توێژینەوەی لاشەی لابرۆنیسی و هاوکارانیدا. فۆسای ماسولکەی پیریفۆرمیس وەک ناوچەیەکی لومیناڵ لە شێوەی گوێزی هیندی وەسف کرا کە هاوکات بوو لەگەڵ میحوەرەکەی ناوەندی بۆشایی ناو مێشکی ڕان لە تەختەی تاجەدا.

خاڵی گەیشتن بە فۆسا پیریفۆرم هەندێک زیانی تایبەتی هەیە چونکە لە ڕووی تەکنیکییەوە چالاکترە بە بەراورد بە خاڵی گەیشتن بە ترۆکانتەری گەورەتر، بە تایبەت لە نەخۆشە قەڵەوەکاندا. سەرەڕای ئەوە، شوێنی گونجاوی چوونە ژوورەوە بۆ خاڵی چوونە ژوورەوەی دەرزی فۆسا کە شێوەی گوێزی هیندییە، ناوچەیەکی تەسکە، ئەمەش وایکردووە کە جێگیربوونی زیاتر قورس بێت. بۆ نموونە، خاڵی دەستپێکی زۆر پێشەوە لەسەر ملی ڕان دەبێتە هۆی فشاری دەوری زۆر و مەترسی تەقینەوەی قۆڵۆنی پێشەوە زیاد دەکات، بە تایبەت ئەگەر خاڵی دەستپێک زیاتر لە 6 ملم پێشەوەی فۆسا بێت. سەرەڕای ئەوە، ڕەنگە کۆنتراستی مۆرفۆلۆژی ڕێگری لە شوێنی دروستی چوونە ژوورەوە بکات، بە تایبەت ئەگەر سووڕێنەری دەرەکی کورت گەورە بێت یان ڕۆتۆرەکە دەرکەوتبێت، ئەمەش دەبێتە هۆی شوێنی چوونە ژوورەوە کە زۆر ناوەڕاست بێت و مەترسی شکانی ملی ڕان هەبێت.

ئاڵۆزییەکان: بە بەراوردکردنی 38 شوێنی چوونە ژوورەوەی ترۆکانتێریکی گەورەتر لەگەڵ 53 شوێنی چوونە ژوورەوەی فۆسا مرواری بۆ بزمارکردنی ناو مێشکی ڕان، ڕیچی و هاوکارانی بۆیان دەرکەوت کە گروپی فۆسا مرواری کاتی نەشتەرگەری 30% درێژترە و کاتی فلۆرۆسکۆپی 73% درێژترە. ئەم دۆزینەوانە لەلایەن Bhatti et al. لە کاتی بەراوردکردنی ٢ خاڵەکانی چوونە ژوورەوەی دەرزی.

سەبارەت بە برینداربوونی شانە نەرمەکان، مەترسی زیاتری برینداربوونی شانە نەرمەکان لە هاتنە ژوورەوەی پیریفۆرمیسدا هەبوو بە بەراورد لەگەڵ ماسولکەی دەماری نێوان ئێسکەکان لە خاڵی چوونە ژوورەوەی دەرزی ترۆکانتێریکی گەورەتر. دۆرا و هاوکارانی. هەڵسەنگاندیان بۆ 16 بڕبڕەی پشتی گەورەساڵان بۆ برینداربوونی شانە نەرمەکان بۆ ماسولکەی پیریفۆرمیس و پێنی چوونە ژوورەوەی ڕۆتۆر. بۆیان دەرکەوت کە هەرچەندە فۆسا پیریفۆرمیس لە ڕووی ئەندازەییەوە گونجاوە، بەڵام زیانێکی بەرچاوی زیاتری بە دابینکردنی خوێنبەرەکان بۆ سەری ڕان و ماسولکە و ڕیشاڵەکانی دەوروبەری گەیاندووە. ئەم دۆزینەوانە بە توێژینەوەکانی تەرم لەلایەن ئەنساری مۆین و هاوکارانی پشتڕاستکرانەوە. هەروەها ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی دوو خاڵی چوونە ژوورەوەی بەراورد کرد. ئاماژەیان بەوە کردووە کە جێگیرکردنی ناوەوەی نینۆک کە لە ماسولکەی پیریفۆرمیسەوە دەست پێدەکات زیاتر زیان بە ڕفێنەرانی شان و خولانەوەی دەرەکی دەگەیەنێت. سەرەڕای ئەوە، زیان بە خوێنهێنەری ڕان و سووڕاوەی ناوەندی لە هەموو حاڵەتەکاندا دۆزرایەوە (خشتەی ٢).

خشتەی 2. پوختەی برینەکانی شانە نەرمەکان لە خاڵە جیاوازەکانی چوونە ژوورەوەی دەرزی
جۆرێک	خاڵی چوونە ژوورەوەی پیریفۆرم فۆسا (n=5)	خاڵی گەورەی خۆراکدانی ڕۆتۆر (n=5)
شانە نەرمەکان
ماسولکەی gluteus medius (ئەناتۆمی)	5	1
ڕیشاڵی گلوتێوس میدیۆس	0	4
برینداربوونی ڕیشاڵەکان
gluteus minimus (ئەناتۆمی)	3	0
ماسولکەی pyriformis (لە سەرووی بڕبڕەی پشت)	3	3
obturator internus (ئەناتۆمی)	1	0
ماسولکەی latissimus dorsi (ئەناتۆمی)	3	0
خوێنبەرەکان و کەپسولی جومگەکان
MFCA لقە قووڵەکان	4	0
لقی قووڵی MFCA	4	0
کەپسولی جومگە (لە جومگە وەک ئەژنۆ لە ئەناتۆمی)	1	0
MFCA: خوێنهێنەری ڕان لە دەوری ناوەڕاست.

لەم دواییانەدا، Bharti et al. لێکۆڵینەوەیان لە مەترسی ئاڵۆزییەکانی بزماردانی ناو مێشکی ڕان لە خاڵی چوونە ژوورەوەی گەورەتری تروکانتێریک و خاڵی چوونە ژوورەوەی فۆسای مرواری کرد و مەترسییەکانی ئاڵۆزییەکانی وەک ڕێژەی چاکبوونەوەی شکانیان دۆزیەوە و بەم شێوەیە کورتیان کردەوە (خشتەی ٣).

خشتەی 3. خاڵی چوونە ژوورەوەی پیریفۆرم فۆسا و خاڵی چوونە ژوورەوەی ترۆکانتەری گەورەتر مۆخی ئێسکی ڕان
ئاڵۆزبوون	خاڵی دەرزی جیوبی پیریفۆرمیس	خاڵی زیاتری جێگیرکردنی ترۆکانتەر
تووشکردن	6.7	3.3
مالیونیۆن	20	13.3
دواکەوتنی چاکبوونەوە	20	13.3
جووڵەی سنووردار لە شان	20	33.3
جوڵەی ئەژنۆی سنووردار	6.7	6.7
ناتەبایی درێژی ئەندامەکان	13.3	20
سەری کلک لە سەرووی قۆڵۆنی ئێسکەوە دەردەکەوێت	13.3	20
شکانی ملی ڕان لە کاتی نەشتەرگەریدا	10	0
شکانی ترۆکانتەری گەورەتر	0	3.4
نەکرۆزی سەری ڕان	6.7	0

بزماردانی ناو مێشکی ڕان بە پاشەکشە

دیاریکردنی خاڵی چوونە ژوورەوەی گونجاو بۆ بزماردانی ناو مێشکی ڕان یارمەتیدەر دەبێت بۆ بەدەستهێنانی گەڕاندنەوەی ڕێکخستنی گونجاوی شکان، درێژی و خولانەوەی لە هەمان کاتدا کەمکردنەوەی تێکچوونی ئیسقانەکانی جومگە، بەستەری خاچدار پێشەوە (ACL)، بەستەری خاچدار لە دواوە (ACL)، و برینداربوونی شانە نەرمەکان (خشتەی 1). لەم دواییانەدا، گرنگیدان بە بزماردانی ناو مێشکی ڕان لە پاشەکشەدا بە ئامانجی کەمکردنەوەی ئاڵۆزییەکانی پەیوەست بە بزمارکردنی پاراکرۆمیا، لەوانە ئازاری شان، ئێسکبوونی هێتێرۆتۆپیک، لاوازی ئەدکتۆر، و ئیفلیجی دەماری پودێنداڵ، کە بە کەمترین داگیرکەر دادەنرێت کاتێک بەراورد دەکرێت لەگەڵ کەمکردنەوەی بڕین و قفڵکردنی ڕان بۆ ناوەوە جێگیربوون، بە تایبەت لە شکانی یەک لەسەر سێی دووری بنەچەی ڕان. سەرەڕای ئەوە، بەڵگەکانی ئەم دواییە پێشنیاری ئەوە دەکەن کە کاتێک ئەم نینۆکانەی ناو مێشکی پاشەکشەیی قەبارەیان گونجاوە، ڕەنگە نینۆکی قفڵکردنی نزیک پێویست نەبێت. هیچ جیاوازییەک لە ڕێژەی چاکبوونەوە، کات بۆ چاکبوونەوە، یان دەرەنجامە ڕاپۆرتکراوەکانی نەخۆش لە نێوان Meccariello et al. و بیساچیا و هاوکارانی. لە چارەسەرکردنی شکانی دووری یەک لەسەر سێی ڕان بە بەکارهێنانی نینۆکی پاشەکشەی ناو مێشکی قفڵکراو و قفڵنەکراو. بەم شێوەیە بەکارهێنانی بزماردانی ڕان بۆ پاشەکشە بووەتە شتێکی باو و بە شێوەیەکی بەرفراوان قبوڵکراوە.

زۆرێک لە وەسفەکانی خاڵی چوونە ژوورەوەی گونجاو بۆ بزماردانی ناو مێشکی ڕان لە پاشەکشەدا دەتوانرێت لە وتارەکاندا بدۆزرێتەوە. زۆربەی توێژینەوەکان خاڵی چوونە ژوورەوەی ئایدیاڵ بۆ نینۆکی پاشەکشەی ڕان وەک 1.2 پێشەوەی سەرچاوەی ڕان لە بەستەری خاچدار پشتەوە دیاری دەکەن

سم (بە هێڵ لەگەڵ بۆشایی مێدولار) و ناوەندی فۆسای نێوان کۆندیلار (شێوەی ٦).

وێنەی 6. دیمەنی ڕاستکردنەوە و لایەنی ئەژنۆ لە کاتی نەشتەرگەریدا کە خاڵی چوونە ژوورەوەی ئایدیاڵ بۆ نینۆکی ناو مێشکی ڕان نیشان دەدات. '*' ئاماژەیە بۆ خاڵی دەستپێکی نینۆکی ناو مێشک.

هەرچەندە هیچ ئاماژەیەکی ڕەها بۆ بزماردانی ناو مێشکی ڕان لە پاشەکشەدا نییە، بەڵام چەندین ئاماژەی ڕێژەیی باسکراون. ئەمانە بریتین لە نەخۆشانی پۆلیتروما، نەخۆشانی قەڵەوی نەخۆشی، نەخۆشانی دووگیان، شکانی دوولایەنەی لق و پۆپی ڕان، شکانی لقە ڕان و شکانی ئەسیتابولار/حەوز یان شکانی ملی ڕان، و شکانی بنەچەی ڕان و شانە یەکلایەنە. زۆربەی ئەم ئاماژانە پەیوەندییان بە ئاسانکاری لە شوێنی نەخۆش و خۆپاراستن لە چەندین برینی نەشتەرگەری لە نزیکەوە هەیە.

لە لایەکی دیکەوە، دژە نیشانە ڕەهاکان بۆ بزمارکردنی ناو مێشکی ڕان لە پاشەکشەدا بریتین لە گیرانی کەناڵی ناو مێشکی پاشەکشەیی بەهۆی چاندنی ڕاگیراو و شکانی کراوەی بڕبڕەی پشتی دوور. دژە نیشانە ڕێژەییەکان بریتین لە شکان کە لە 5 سم لە تروکانتەری کەمترەوە هەڵکەوتووە، کێشە لە دەستگەیشتن بە خاڵی چوونە ژوورەوەی گونجاو بەهۆی چرچبوونی ئەژنۆ کە کەمتر لە 45 پلە، هەوکردنی پێش ئەژنۆ کە لەوانەیە ببێتە هۆی مەترسی بڵاوبوونەوە بۆ لقە ڕان، برینداربوونی توندی شانە نەرمەکان لە دەوری ئەژنۆ، و شکانی ناو جومگەی جەمسەری خوارەوەی ئەژنۆ پاتێلا و جەمسەری دووری توند.

ئاڵۆزییەکان: زۆربەی ئاڵۆزییەکانی بزمارکردنی پاشەکشەی ڕان پەیوەندییان بە مامەڵەکردنی نادروستەوە هەیە، بە تایبەت دانانی هەڵەی خاڵی چوونە ژوورەوە. لە تەختەی ساجیتاڵدا، خاڵی چوونە ژوورەوەی پێشەوەتر دەبێتە هۆی وەرگێڕانی شکانی پشتەوە، تێکچوونی ڕووی جومگەکان، و لەوانەیە کەوتنی نینۆک بە پەنجەی پەنجە کاتێک ئەژنۆکە دەچەمێتەوە. لە لایەکی دیکەوە، ئەگەر خاڵی چوونە ژوورەوە بە شێوەیەکی نادروست بە ئاراستەی دواوە دانرابێت، ئەمە لەوانەیە ببێتە هۆی مەترسی زیاتری برینداربوونی سەرچاوەی بەستەری خاچدار و جێگۆڕکێی پێشەوەی شوێنی شکان.

هاچینسۆن و هاوکارانی. باسیان لە ئاڵۆزییەکان کردووە کە پەیوەندییان بە خاڵە نادروستەکانی چوونە ژوورەوەی فڕۆکەی تاجەوە هەیە. ئەوان بۆیان دەرکەوت کە خاڵی چوونە ژوورەوەی زۆر ناوەندی بووەتە هۆی شێواوییەکی پشتەوە لەگەڵ وەرگێڕانی شکانی پشتەوە، لە کاتێکدا خاڵێکی زۆر لایەنی لە ئەنجامدا شێواوییەکی ناوەندی و وەرگێڕانی ناوەڕاستی لێدەکەوێتەوە. Sanders et al. ڕاپۆرتیان کردووە کە هەڵبژاردنی خاڵی دەستپێکی ناوەندی کە 2 سم یان زیاتر لە میحوەرەکەی ناوەڕاستەوە دوورە، بووەتە هۆی شکانی قۆڵۆنی ناوەندی کە بەهۆی ساتەوەختی چەمانەوەی ئیستمیکی پشتەوەی شکانەکەوە خراپ بووە کە لە ئەنجامدا کەمبوونەوەی خراپی پشتی لایەنی بووە.

ئاڵۆزییەکانی دیکەی پەیوەست بە بزماردانی شوێنکەوتووی ڕان بریتین لە ئازاری ئەژنۆ، ڕەقبوون، ئێسکبوونی ئەژنۆی جیاواز و دروستبوونی جەستەی ئازادی ئەژنۆی ناو جومگەکان.

لە کۆتاییدا

هەرچەندە هەر تەکنیکێکی بزمارکردنی ناو مێشک ئاماژەیەکی هاوتای هەیە، بەڵام هەڵبژاردنی ئەوەی کە کام تەکنیک بزماردانی ناو مێشک بەکاربهێنرێت لە چارەسەرکردنی شکانی لقەکانی ڕان بەزۆری بەندە بە ئارەزووی پزیشکی نەشتەرگەری. لە کاتی ئەنجامدانی بزمارکردنی ناو مێشکی ڕان، بەدەستهێنانی خاڵی چوونە ژوورەوەی دروست بۆ جۆری بزمار کە بۆ جێگیرکردن بەکاردەهێنرێت پێویستە بۆ دەرئەنجامێکی سەرکەوتوو. زانینی ئەناتۆمی ناوخۆیی و ئەدای وێنەگرتن یارمەتی پزیشکی نەشتەرگەری دەدات کە ڕێکارێکی تەکنیکی گونجاو ئەنجام بدات لە هەمان کاتدا مەترسی ئاڵۆزییە پەیوەندیدارەکان کەم دەکاتەوە. سەرەڕای ئەوە، لە ڕێکارەکانی بزمارکردنی ناو مێشکدا، پاراستنی کەمبوونەوە پێکهاتەیەکی گرنگە بۆ ڕێگریکردن لە خراپ یەکگرتن و خراپ یەکگرتن یان یەکنەگرتنی شکان.