ރަނގަޅު ހީޕް އިމްޕްލާންޓް ހޮވާނެ ގޮތް

ހީޕް ޕްރޮސްތެސިސް އަކީ ތިން ބަޔަކަށް ބަހާލައިގެން އިންޕްލާންޓް ކުރެވޭ މެޑިކަލް ޑިވައިސްއެކެވެ: ފީމޯރަލް ސްޓެމް، ފީމޯރަލް ހެޑް އަދި އެސިޓެބިއުލަރ ކަޕް އެވެ. މި ތިން ބައި ހަލާކުވެފައިވާ އުނަގަނޑުގެ ހުޅުގެ ބަދަލުގައި ހަރަކާތްތެރިވެ، ބަލިމީހާއަށް ރިހުން ފިލުވައިދެއެވެ.

01.އޭގެ ކޮމްޕޯނެންޓްތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ ހީޕް ޕްރޮސްތެސިސް އެވެ?

އުނަގަނޑުގެ ޕްރޮސްތެސިސް އެކުލެވިގެންވަނީ މައިގަނޑު ތިން ބައެއްގެ މައްޗަށެވެ.

ފީމޯރަލް ސްޓެމް އެވެ

ބަލިމީހާގެ ފީމޯރަލް ހެޑް ނައްތާލުމަށްފަހު ބަލިމީހާގެ ފީމޯރަލް ކެނަލް ރީމްކޮށް ފީމޯރަލް ސްޓެމް ވައްދައެވެ. ބަލިމީހާގެ އުމުރާއި، މޯފްލޮޖީއާއި، ކަށީގެ އައިޑިއޮސިންކްރެސީތަކާއި، ޑޮކްޓަރުގެ އާދަތަކަށް ބަލާއިރު ފީމޯރަލް ސްޓެމް ސިމެންތި ނުވަތަ ސިމެންތި ނުޖަހާ (ޕްރެސް ފިޓް ޓެކްނިކް) ވެދާނެ އެވެ.

ފީމޯރަލް ހެޑް އެވެ

ނަގާފައިވާ މުސްކުޅި ހަލާކުވެފައިވާ ފީމޯރަލް ބޮލުގެ ބަދަލުގައި ފީމޯރަލް ސްޓެމްގެ މަތީ ކޮޅުގައި މެޓަލް، ޕޮލިމަރ ނުވަތަ ސެރަމިކް އިން ހަދާފައިވާ ސްފެރިކަލް ހެޑެއް ބަހައްޓައެވެ.

އެސިޓެބިއުލަރ ޕްރޮސްތެސިސް (ނުވަތަ ތަށި ޕްރޮސްތެސިސް)

މުސްކުޅި ފީމޯރަލް ހެޑް ހުރި އެސިޓަބިއުލަމްގެ މަތިން ހަލާކުވެފައިވާ ކާޓިލޭޖް ނަގައެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ޓޭޕަރޑް އެސިޓެބިއުލަރ ޕްރޮސްތެސިސް އެއް ހުރެއެވެ. ސްކްރޫ ނުވަތަ ސިމެންތި ބޭނުންކޮށްގެން ތަނުގައި ހިފަހައްޓާލެވިދާނެއެވެ. މި ތަށީގެ ތެރޭގައި ޕްލާސްޓިކް، ސެރަމިކް ނުވަތަ މެޓަލް އިންލޭއެއް ހުންނައިރު، މިއީ ޕްރޮސްތެޓިކް ފީމޯރަލް ހެޑާ ގުޅޭނެ އެއްޗެކެވެ.

02. އުނަގަނޑުގެ ޕްރޮސްތެސިސް ހެދުމަށް ބޭނުންކުރާ މައިގަނޑު ތަކެއްޗަކީ ކޮބައިތޯ؟

އުނަގަނޑުގެ ޕްރޮސްތެސިސްތައް އުފެއްދުމަށް ބޭނުންކުރާ ތަކެއްޗަށް ބަލައިގެން ތަފާތު ކުރެވިދާނެއެވެ. މިވަގުތު މި ތަކެތި ތިން ވައްތަރަކަށް ބަހާލެވިދާނެއެވެ.

މެޓަލްސް އެވެ

ސްޓެއިންލެސް ސްޓީލް، ކޯބަލްޓް-ކްރޯމިއަމް އެލޮއި ނުވަތަ ޓައިޓެނިއަމް ފަދަ ވަކި މެޓަލްތަކެއް ބޭނުންކޮށްގެން ފީމޯރަލް ސްޓެމްސް ތައްޔާރުކުރެއެވެ.

ޕޮލިމަރސް އެވެ

ޕޮލިއެތިލިން، ވަރަށް ހަރު ޕްލާސްޓިކެއް އަދި ދުނިޔޭގައި އެންމެ ގިނައިން ބޭނުންކުރާ މެޓީރިއަލް އެވެ. އެއީ ސިމެންތި ޖަހާފައިވާ އެސިޓެބިއުލަރ ޕްރޮސްތެސިސްތަކުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި 1960 ގެ އަހަރުތަކުގައި ކަށީގެ ފަރުވާއަށް ތަޢާރަފްކުރި އިންއާރޓް އަދި ވަރަށް ބަޔޯކޮމްޕެޓިބަލް މާއްދާއެކެވެ. މިއަދުވެސް މި މާއްދާ ބައެއް ބަލިމީހުންގެ ކިބައިގައި ބޭނުންކުރާ ނަމަވެސް ގޯހަކީ ވަގުތު ފާއިތުވަމުންދާ ވަރަކަށް ޕްރޮސްތެސިސް ޕްލާސްޓިކުން ފޭދިގެން ދިއުމުގެ ނުރައްކާ އޮތުމާއި، އެހެންކަމުން ޕްރޮސްތެސިސްގެ އުމުރު ކުރުވުމެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ބަލިމީހުންނަށް މި ޕްރޮސްތެސިސް 30 އަހަރާ ހަމައަށް އަދި އަނެއް ބަޔަކަށް މަދު އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ބެހެއްޓޭތީ މި ނުރައްކާ އަދިވެސް ކުޑަކުރެވިދާނެ އެވެ.

▲ފޮޓޯ: PROCOTYL® L އެސިޓެބިއުލަރ ކަޕް (މިނިމަލީ އިންވޭސިވް އޯތޮޕެޑިކް ޕްރޮޑަކްޓްސް: ޑެލްޓާ ސެރަމިކް ލައިނަރސް އަދި އޭ- ކްލާސް ހައިލީ ކްރޮސް-ލިންކްޑް ޕޮލިއެތިލިން ލައިނަރސް އާއި ގުޅޭ)

ފީމޯރަލް ބޮލާއި ފީމޯރަލް ތަށި އާއި ދެމެދުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ސަރަހައްދުން އުފެދެނީ އަޅުގަނޑުމެން ކިޔާ ފްރިކްޝަން މޮމެންޓް އެވެ. އެއީ ޕްރޮސްތެސިސްގެ އެންމެ ބަލިކަށި ބަޔަކީ ހާއްސަކޮށް ފޭރުމާއި ފޭރުމުގެ ގޮތުންނެވެ. ޖޯޑު ކުރެވިދާނެ ހަތަރު ޖޯޑު ވެއެވެ.

-ސެރަމިކް-ޕޮލިއެތިލިން

-ސެރަމިކް-ސެރަމިކް

-މެޓަލް-ޕޮލިއެތިލިން

-މެޓަލް-މެޓަލް

ކޮންމެ ފްރިކްޝަން ޖޯޑެއްގެ ފައިދާތަކާއި ގެއްލުންތައް ހުންނައިރު، ބަލިމީހާގެ އުމުރާއި، ޖިސްމާނީ ހަރަކާތްތެރިކަމާއި، ކަށީގެ ޚާއްޞަކަން ހިމެނޭ ގޮތަށް ބައެއް ކްރައިޓީރިއާތަކަށް ބަލައިގެން އެންމެ އެކަށީގެންވާ ފްރިކްޝަން ކޮމްބިނޭޝަން ކަށީގެ ޑޮކްޓަރު ހޮވާނެއެވެ.

ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ މުހިންމު ކަމަކީ އާންމުކޮށް މެޓަލް ޕްރޮސްތެސިސް ހެދުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫނެވެ. މިފަދަ އިމްޕްލާންޓް އުފައްދާ ބައެއް ކުންފުނިތަކުން 2010-2011 ވަނަ އަހަރު އެ އިމްޕްލާންޓް ވިއްކުން ހުއްޓާލަން ނިންމިއިރު، ބަލިމީހުންގެ ފައިދާއަށްޓަކައި، ބޭނުން ނުކުރި އިމްޕްލާންޓްތައް އަނބުރާ ގެންދިއުމަށް ނިންމި އެވެ. މި މައްސަލަ އުފެދެނީ އިމްޕްލާންޓްގެ އެކި އުފެއްދުންތަކުގެ މެދުގައި އުފެދޭ ފިރިކްޝަންގެ ސަބަބުން ކަމަށާއި، މި ފިރިކްޝަންގެ ސަބަބުން ލޭގެ ތެރެއަށް ވަންނަ ކުދިކުދި މެޓަލް ޕާރޓިކަލްތައް ނައްތާލެވިދާނެ ކަމަށެވެ. އުނަގަނޑުގެ ހުޅުގައި މި ކުދިކުދި ޕާރޓިކަލްތަކުގެ ސަބަބުން އެލާޖިކް ރިއެކްޝަނެއް އުފެދި، ލޮކަލައިޒްޑް ޕޭން އާއި ލޭޝަންސް އުފެދިދާނެ އެވެ.

03 . އުނަގަނޑުގެ ޕްރޮސްތެސިސް ފިކްސް ކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ މައިގަނޑު ގޮތްތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

ޕްރޮސްތެސިސް ފީމަރ ނުވަތަ އެސިޓަބިއުލަމް އަށް ޖައްސާލެވޭނީ ސާޖިކަލް ސިމެންތި ނުވަތަ ސެކަންޑަރީ ބޯން ރިޖެނެރޭޝަން (އަންސިމެންޓެޑް ނުވަތަ ކޮމްޕްރެޝަން ޓެކްނިކްސް) އިންނެވެ. އާންމުކޮށް ސިމެންތި ޖަހާފައިވާ ފީމޯރަލް ސްޓެމް ގުޅިފައިވަނީ ސިމެންތި ނުޖަހާ ފީމޯރަލް ތަށި އާއިއެވެ. މި އުކުޅުގެ ސިފަތައް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.

ސާޖިކަލް ބޯން ސިމެންތި ޓެކްނިކް ބޭނުން ކުރެއެވެ

ބޭނުންކުރާ ކަށި ސިމެންތިއަކީ އެއް... އެކްރިލިކް ޕޮލިމަރ . މި ޕްރޮސީޖަރ ގެ ތެރޭގައި 15 މިނެޓް ތެރޭގައި ހަރުވެ، ފިކްސް ކުރުމަށްފަހު ވަގުތުން ސެޓް ވެއެވެ.

ސިމެންތި ނުޖަހާ ނުވަތަ ޕްރެސް ފިޓް އުކުޅުތައް ބޭނުން ކުރެއެވެ

ސިމެންތި ނުޖަހާ ޕްރޮސްތެސިސް (ޕްރޮސްތެޓިކް ރޮޑް ނުވަތަ ތަށި) ކަށި އާލާވުމުގެ ހާދިސާގެ ސަބަބުން ހަ ހަފްތާއާއި ބާރަ ހަފްތާ ފަހުން ސްޓޭބަލްވެއެވެ. ކަށި ރިޖެނެރޭޝަން ކުރިއެރުވުމަށްޓަކައި އާންމުކޮށް ޕްރޮސްތެސިސްގެ މަތީގައި ކަށީގެ މަޢުދަނީ ބައެއް ކަމަށްވާ ހައިޑްރޮކްސީއެޕަޓައިޓްގެ ތުނި ފަށަލައެއް ޖަހާފައި ހުރެއެވެ. ޖެހިގެން ހުންނަ ކަށިގަނޑަކީ އޭގެ އެއް މާއްދާއެއްގެ ގޮތުގައި ހައިޑްރޮކްސީއެޕަޓައިޓް ދެނެގަނެ، އޭގެ ފަހުން ޕްރޮސްތެސިސްގެ ކަށި ފަށަލައިން ހަލުވިކަމާއެކު ބޮޑުވާ ކަށިގަނޑެކެވެ. ހައިޑްރޮކްސީއެޕަޓައިޓް ކެމިކަލް ގޮތުން އުފެއްދިދާނެ އެވެ.

04. އުނަގަނޑުގެ ޕްރޮސްތެސިސް ދިގުދެމިގެންދާނީ ކިހާ ދުވަހަކު ހެއްޔެވެ؟

ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ޕްރޮސްތެސިސްގެ ޚިދުމަތުގެ މުއްދަތު އިތުރުވެފައިވަނީ: އުމުރުން 50 އަހަރުން ދަށުގެ ބަލިމީހުންގެ ތެރޭގައި، ދިހަ އަހަރު ބޭނުންކުރުމަށްފަހުވެސް ޕްރޮސްތެސިސް މަސައްކަތްކުރާ ބަލިމީހުންގެ ނިސްބަތަކީ ގާތްގަނޑަކަށް %99 އެވެ.

މިފަދަ އަދަދުތައް އުމުރުން ދުވަސްވީ އަދި އެހެންކަމުން އިށީނދެގެން އުޅޭ ބަލިމީހުންގެ ކިބައިންވެސް ފެނިގެންދެއެވެ. އެހެންކަމުން އުނަގަނޑު ބަދަލުކުރުމުގެ އޮޕަރޭޝަން ހުރިހާ އުމުރެއްގެ ބަލިމީހުންނަށް ވެސް ކުރެވިދާނެ އެވެ.

ޕްރޮސްތެސިސްގެ ސާވިސް ލައިފް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބިނާވެފައިވަނީ ތިރީގައިވާ ކަންކަމުގެ މައްޗަށެވެ.

-ބަލިމީހާގެ އުމުރާއި، ބޮޑީ މާސް އިންޑެކްސް އަދި އެކްޓިވިޓީ ލެވެލް

-ޕްރޮސްތެޓިކް ބޮލުގެ ދިގުމިން

-ފްރިކްޝަން މޮމެންޓްގެ ބާވަތް

ދެވަނަ ހާލަތުގައި ފާހަގަކުރުން މުހިންމީ ޕްރޮސްތެސިސްގެ ދިގު އުމުރު ވަރަށް ބޮޑަށް ބިނާވެފައިވަނީ ޕްރޮސްތެސިސްގެ ކޮމްޕޮޒިޝަންގެ މައްޗަށެވެ. ފީމޯރަލް ހެޑާއި ޕްރޮސްތެޓިކް ތަށި ވެސް މެޓަލް ނުވަތަ ސެރަމިކް އިން ހަދާއިރު، މައިގަނޑު ފައިދާތަކަކީ ވޭއާ ރޭޓް ވަރަށް ދަށްވުމާއި ފީމޯރަލް ހެޑް ފުޅާކޮށް ބޭނުންކުރުމުގެ ފުރުސަތު ހުރުމާއި، ޑިސްލޮކޭޝަންގެ ނުރައްކާ ކުޑަވުމެވެ. ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ މުހިންމު ކަމަކީ މެޓަލް ޓު މެޓަލް އަދި ސެރަމިކް ޓު ސެރަމިކް ޕްރޮސްތެސިސް ޖޯޑުކޮށްފައިވާއިރު ޕްރޮސްތެސިސް ވަށައިގެންވާ ޓިޝޫގައި ކުނިތައް ފަތުރާލުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުކަމެވެ. ސެރަމިކް-ސެރަމިކް ޕްރޮސްތެސިސް މެޓަލް-މެޓަލް ޕްރޮސްތެސިސްތަކަށް ވުރެ މަދުކޮށް ފަޅައިގެން ގޮސް، މެޓަލް-މެޓަލް ޖޯޑުތަކަށް ވުރެ ފްރިކްޝަނަލް އިރޯޝަން އަށް މާ ދިފާއުވާ ނަމަވެސް، އަދިވެސް އެއީ ސަމާލުކަމާއެކު ބޭނުން ކުރަން ޖެހެ އެވެ.

05. އުނަގަނޑުގެ ޕްރޮސްތެސިސް ހެދުމުން ކުރިމަތިވާ ނުރައްކާތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

އެއްވެސް ސާޖިކަލް އިންޓަރވެންޝަނެއްގައި އެކުލެވޭ ނުރައްކާތަކުގެ އިތުރުން (އެނެސްތެޝިއާގެ ނުރައްކާ، ހޮސްޕިޓަލުން ލިބޭ ބަލިތައް) ކޮމްޕްލިކޭޝަންތައް ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ:

ޑިސްލޮކޭޝަންގެ ނުރައްކާ

މިއީ ބަލިމީހުންނަށް ދިމާވާ މައިގަނޑު ކޮމްޕްލިކޭޝަން ކަމަށާއި ވަގުތު ފާއިތުވަމުންދާ ވަރަކަށް މި ނުރައްކާ ތަފާތުވާ ކަމަށެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ސާޖަރީއަށްފަހު ފުރަތަމަ މަސްތަކުގައި މަތިވެ، ފުރަތަމަ އަހަރަށްފަހު ދަށްވެއެވެ. އެއަށްފަހު ވަގުތު ފާއިތުވަމުން ގޮސް އަނެއްކާވެސް މަޑުމަޑުން އިތުރުވެއެވެ. ޑިސްލޮކޭޝަން އަށް މެދުވެރިވާ ބައެއް ކަންތައްތައް ހުންނައިރު، މިއީ ބަލިމީހާއާއި، ސާޖަރީއާއި އިމްޕްލާންޓްތަކާއި ނުވަތަ ޕޯސްޓޮޕަރޭޓިވް ފޮލޯއަޕް އާއި ގުޅުންހުރި ކަންތައްތަކެކެވެ. ޑިސްލޮކޭޝަންގެ ފުރަތަމަ އެޕިސޯޑަށްފަހު ރިކަރެންސްވުމުގެ ނުރައްކާ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެއެވެ.

އިންފެކްޝަން ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ

ކޮންމެ ސާޖިކަލް ޕްރޮސީޖަރެއްގައި ވެސް އިންފެކްޝަން ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ އޮންނައިރު، ޕްރޮސްތެސިސް އިންޕްލާންޓް ކުރާއިރު، ބޭރު ހަށިގަނޑު ހަށިގަނޑަށް ވަންނަ ވަރަކަށް މި ނުރައްކާ އިތުރުވެއެވެ. މިގޮތަށް ދިފާޢީ ނިޒާމު ޑައިވަރޓްވެ، ދިފާޢީ ނިޒާމު ދަށްވުމުގެ ލޮކަލައިޒްޑް އޭރިއާއެއް އުފެދެއެވެ. އާންމުކޮށް ދިރިހުރުމުގެ ފުރުސަތެއް ނެތް ބެކްޓީރިއާތައް ދެން މި ބިދޭސީ ހަށިގަނޑުގެ މައްޗަށް އުފެދިދާނެ އެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް އިންފެކްޝަން ޖެހުމުގެ މި ނުރައްކާ ބޮޑުވެދާނެ ސަބަބަކީ އެމީހުންގެ ދިފާއީ ދިފާއީ ނިޒާމު ދަށްވުމުންނެވެ. އިންޓަރވެންޝަންތައް އުނދަގޫވާ ފަލަވުން ނުވަތަ ދިފާޢީ ބާރު ދަށްވާ ހަކުރުބަލި އަދި ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން ފަދަ އެހެން ކަންތައްތަކުގެ ސަބަބުން އިންފެކްޝަން ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ އިތުރުވެއެވެ.

އެލާޖިކް ރިއެކްޝަންތަކުގެ ނުރައްކާ

ޕްރޮސްތެސިސްގައި ބޭނުންކުރާ ބައެއް ތަކެތީގެ ސަބަބުން އެލާޖިކް ރިއެކްޝަން އުފެދިދާނެ އެވެ.

ރިވިޝަން ސާޖަރީގެ ނުރައްކާ

ޕްރޮސްތެސިސް ފެއިލްވުމާއި، ފޭރުމާއި، ނުވަތަ ފަޅައިގެން ދިއުމުން ރިވިޝަން ސާޖަރީއެއް ހަދަން ޖެހިދާނެ އެވެ.