چ چاندنێک لە شکاویدا بەکاردەهێنرێت؟

تۆ چاندنی شکاوی بەکاردەهێنیت بۆ ڕاگرتنی ئێسکە شکاوەکان لە شوێنی خۆیان. ئەم چاندنانەی ئێسک و پروسکی یارمەتی ئێسکەکان دەدەن دوای پشوودان چاک ببنەوە. جۆرە سەرەکییەکانی بریتین لە چاندنی پارچە بچووکەکان، پلێتی قفڵکردن، پیچی کانسێلۆسی کانولدار، دەستکردی شان، چاندنی پارچەی گەورە و نینۆکی ناو مێشک. دیزاینە نوێیەکان وەک ئەوانەی لە سیستەمی تراومای کۆمپانیای ئێکس سی مێدیکۆدان ئەنجامێکی سەلامەت و باش دەدەن. چاندنی مۆدێرن کەرەستەی بەهێز و دیزاینێکی ورد بەکاردەهێنێت بۆ ئەوەی ئێسکەکان بە باشی بگونجێت و یارمەتیت دەدات خێراتر باشتر بیت.

کلیلەکانی بردنە دەرەوە

• چاندنی شکاوی ئێسکە شکاوەکان لە شوێنی گونجاودا دەهێڵێتەوە. یارمەتی ئێسکەکان دەدەن بە شێوەیەکی دروست و خێراتر چاک ببنەوە. چاندنی جیاواز هەیە وەکو پلێت و پیچ و ڕۆد و جێگیرکەری دەرەکی. پزیشکەکە بە پشتبەستن بەوەی لە کوێ و چۆن ئێسکەکە شکاوە، چاندنەکە هەڵدەبژێرێت. چاندنی نوێ یارمەتی چاکبوونەوەی ئێسکەکان دەدات و دەتوانن بزانن کە چاکبوونەوە چۆن دەڕوات. جوڵەکردن بەم زووانە دوای نەشتەرگەری دەتوانێت یارمەتیت بدات خێراتر باشتر بیت. ئەمەش ڕێگەت پێدەدات زووتر بگەڕێیتەوە بۆ ژیانی ئاسایی. زۆر گرنگە لەگەڵ پزیشکەکەت قسە بکەیت کە کام چاندن باشترینە. ئەمەش یارمەتیت دەدات بە باشی چاک ببیتەوە.

جۆرەکانی چاندنی شکان

کاتێک ئێسکێک دەشکێت، پزیشکان چاندنی شکاوی جیاواز بەکاردەهێنن بۆ ئەوەی یارمەتی چاکبوونەوەی بدەن. هەر جۆرە چاندنێک باشترین کاریگەری هەیە بۆ هەندێک پشوو. شارەزایان ئەم چاندنانە بە گروپ ڕیز دەکەن. دەتوانن گروپەکان لەم خشتەیەی خوارەوە ببینن.

پلێت و پیچ

زۆرجار پلێت و پیچ بەکاردەهێنرێت بۆ چاککردنەوەی ئێسکە شکاوەکان. پلێتەکان شریتی کانزای تەنکن. پزیشکەکان بە پیچ بە ئێسکەکەتەوە دەیانبەستنەوە. ئەم چاندنانە ئێسکەکە بەیەکەوە دەگرن بۆیە بە شێوەیەکی ڕاست چاک دەبێتەوە. پلێتەکانی قفڵکردن پشتگیری زیاتر دەدەن بۆ پچڕانی ڕەق یان ئێسکی لاواز. پاتێلا کلۆ و پلێتی تایبەت بۆ پاژنەی پێ و پاژنە یارمەتیدەرە بۆ پێکانە سەختەکان.

پلێتەکانی قفڵکردن یارمەتی ئێسکەکان دەدەن باشتر چاک ببنەوە و پشتگیرییەکی بەهێز دەدەن. ئەوان لە جوڵەی ئێسکەکە دەواسێنن و یارمەتیت دەدەن خێراتر چاک ببنەوە.

• پلێتەکانی قفڵکردن باشە بۆ شکانی ئاوارە و ئاوێتە.

• سێتی ئامێری پیچی کانولکراو یارمەتی پزیشکان دەدات کە پیچەکان لە شوێنی گونجاودا دابنێن.

ڕۆد و نینۆک

پزیشکەکان بۆ هەندێک پچڕان داری و نینۆک لە ناو ئێسکدا بەکاردەهێنن. ئەم دارە کانزایانە دەچنە ناوەڕاستی ئێسکی درێژ وەک ڕان یان شانت. ئێسکەکە بە جێگیری دەهێڵنەوە لەکاتێکدا چاک دەبێتەوە. نینۆکی ناو مێشک باشترینە بۆ پشوودانی ناجێگیر یان سەخت بۆ چاککردنەوە.

• داری و نینۆک یارمەتیدەرن دوای جێگیرکردنی شێوەی ئێسک یان کاتێک ئێسکەکە سەختە بۆ ڕیزکردن.

• هەندێک لە دارەکان دەتوانن دەرمان بدەن بە ئێسکەکان کە هەوکردنیان هەیە.

• لەوانەیە پزیشکەکان چەقۆیەک دەربهێنن ئەگەر هەوکردن هەبوو یان ئێسکەکە چاک بووەوە.

وایەر و پێن

وایەر و پێن پارچەی کانزای تەنکن کە بەشە بچووکەکانی ئێسک بەیەکەوە دەگرن. پزیشکەکان بۆ پچڕانی سادە یان پارچەی بچووکی ئێسک بەکاریان دەهێنن. ئەم چاندنانە لە منداڵاندا باون یان لەو شوێنانەی کە پلێت و پیچەکان زۆر گەورەن.

• وایەر و پێن باشن بۆ ڕاگرتنی ئێسکەکان بە هێمنییەوە، بەڵام دەتوانن بجوڵێن یان شل ببنەوە.

• نزیکەی 16%ی خەڵک لەوانەیە کێشەیان هەبێت وەکو شلبوونەوەی پێنەکان یان هەوکردن. زۆربەی کێشەکان چارەسەرکردنی ئاسانە، بەڵام هەندێکیان پێویستیان بە چاودێری زیاترە.

جێگیرکەری دەرەکی

جێگیرکەری دەرەکی بریتین لە چوارچێوەی دەرەوەی جەستەت کە ئێسکەکان لە شوێنی خۆیان دەگرن. پزیشکەکان بۆ پشوودانی کراوە، برین، یان ئازاری پێست بەکاریان دەهێنن. ئەم چاندنانە ئێسکەکە بە جێگیری دەهێڵنەوە بەبێ ئەوەی هیچ شتێک بخەنە ناویەوە.

پزیشکان بۆ پچڕانی سەخت یان کاتێک ئێسک پێویستی بە چاودێری زیاترە لە کاتی چاکبوونەوەدا، جێگیرکەری دەرەکی بەکاردەهێنن.

ئامۆژگاری: پزیشکان باشترین چاندن هەڵدەبژێرن بۆ پێداویستییەکانی برین و ئێسک و چاکبوونەوەت. سیستەمی زەبر و زەنگی XC Medico چەندین بژاردەی هەیە کە یارمەتیت دەدات بۆ چاکبوونەوە.

چۆن چاندنی ئێسک و پروسکی کاردەکات

جێگیرکردنی شکان

کاتێک ئێسکێک دەشکێنیت، پزیشکەکەت چاندنی ئێسک و پروسکی بەکاردەهێنێت بۆ ئەوەی پارچەکان لە شوێنی گونجاودا بمێننەوە. ئەم ئامێرانە وەک پشتگیری بەهێز کاردەکەن، ئێسکەکە بە جێگیری دەهێڵنەوە لە کاتی چاکبوونەوەدا. پزیشکانی نەشتەرگەری لێکۆڵینەوە لە شێوازی جوڵەی ئێسکەکەت و هێزەکانی دەوروبەری شکانەکە دەکەن. ئەوان ئەم زانیاریانە بەکاردەهێنن بۆ هەڵبژاردنی باشترین ڕێگا بۆ چاککردنەوەی پێکانەکەت.

• پزیشکانی نەشتەرگەری سەیری جۆر و شوێنی شکانەکەت دەکەن.

• ئەوان بڕیار دەدەن کە ئێسکەکەت چەندە پێویستی بە جوڵە هەیە بۆ ئەوەی چاک بێتەوە.

• ئەوان ئامراز و نەرمەکاڵای تایبەت بەکاردەهێنن بۆ پلاندانان بۆ باشترین پشتگیری.

سەقامگیری بایۆمیکانیکی زۆر گرنگە. ئەگەر ئێسکەکەت زۆر بجوڵێت، ئەوا بە باشی چاک نابێتەوە. ئەگەر زۆر ڕەق بوو، چاکبوونەوەش دەتوانێت خاو بێتەوە. چاندنی شکاوی مۆدێرن، وەک ئەوانەی لە سیستەمی XC Medico Trauma Systemدان، دیزاینی زیرەک بەکاردەهێنن بۆ هاوسەنگکردنی هێز و نەرمی.

تێبینی: بڕی گونجاوی سەقامگیری یارمەتی خێراتر چاکبوونەوەی ئێسکەکەت دەدات و ئەگەری دروستبوونی کێشەکان لە دوای نەشتەرگەری کەمدەکاتەوە.

بەرەوپێشبردنی چاکبوونەوەی ئێسک

چاندنی ئێسک و پروسکی زیاتر لەوە دەکات کە ئێسکەکان بەیەکەوە بگرن. یارمەتی جەستەت دەدەن خۆی چاک بکاتەوە. ڕووی هەر چاندنێک وا دروست کراوە کە بە باشی لەگەڵ ئێسکەکەتدا کار بکات. هەندێک لە چاندنەکان پۆشاک یان شێوەی تایبەتیان هەیە کە یارمەتی گەشەکردنی خانەکانی ئێسک و لکاندنی دەدەن. پزیشکەکان هەندێک جار هۆکارەکانی گەشەکردن لەسەر چاندنەکە بەکاردەهێنن بۆ خێراکردنی چاکبوونەوە. تەنانەت ماددە نوێیەکان وەک هەندێک پۆلیمر دەتوانن بتوێنەوە دوای چاکبوونەوەی ئێسکەکەت.

• ئەو چاندنانەی کە گونجاوی زیندەیی باشیان هەیە یارمەتی ڕێگریکردن لە شلبوونەوە دەدەن.

• هەندێک ڕووکار خانەکانی ئێسک ڕادەکێشن و یارمەتی گەشەکردنیان دەدەن.

• هۆکارەکانی گەشەکردن وەک BMP-2 و VEGF دەتوانن چاکبوونەوە بەرز بکەنەوە.

کەی هەر جۆرە چاندنێک بەکاربهێنرێت

پزیشکەکەت چاندنی گونجاو هەڵدەبژێرێت بەپێی تەمەن و جۆری شکانی ئێسک و شوێنی پچڕانەکە. شێوە و قەبارەی چاندنەکە دەبێت لەگەڵ ئێسکەکەتدا بگونجێت. هەندێک لە شکان پێویستیان بە پلێت و پیچ هەیە، هەندێکی تر پێویستیان بە داری یان پێن هەیە. ئامانج هەمیشە ئەوەیە کە چاندنەکە لەگەڵ پێداویستییەکانتان و داواکارییەکانی نەشتەرگەرییەکەتان بگونجێت.

• پزیشکەکان سەیری تەمەن و تەندروستی ئێسکەکانت دەکەن.

• قەبارە و شێوەی ئێسکەکەت دەپشکنن.

• ئەوان ئەو چاندنە هەڵدەبژێرن کە باشترین پشتگیری بۆ شکانەکەت دەکات.

مادەکانی وەک تیتانیۆم بەناوبانگن چونکە بەهێز و سووک و سەلامەتن بۆ جەستەت. تیتانیۆم بەرگری لە ژەنگ دەکات و بۆ ماوەیەکی زۆر لە ناوەوەتدا بە باشی کاردەکات. ئەندازیاری ورد دڵنیا دەبێتەوە لەوەی هەر چاندنێک بە تەواوی دەگونجێت و پشتگیری ئێسکەکەت دەکات لە کاتی نەشتەرگەری و دوای نەشتەرگەری.

کەمکردنەوەی کراوە و جێگیرکردنی ناوخۆیی

پرۆسەی نەشتەرگەری

ئەگەر شکانەکەت نەتوانێت بە کاست چاک بێتەوە، لەوانەیە پێویستت بە کەمکردنەوەی کراوە و جێگیرکردنی ناوەوە بێت. لەم نەشتەرگەرییەدا پزیشکەکەت ئامرازی تایبەت بەکاردەهێنێت بۆ چاککردنەوەی ئێسکەکەت. هەنگاوە سەرەکییەکان بریتین لە:

1. لەسەر مێزی نەشتەرگەری پاڵدەکەویت و بێهۆشکردنت بۆ دەکرێت.

2. پزیشکی نەشتەرگەری پێستی سەر ئێسکە شکاوەکەت دەبڕێت.

3. ماسولکەکان دەگوازرێنەوە لایەک بۆ ئەوەی بگەنە ئێسک.

4. پزیشکەکە پارچە ئێسکەکان ڕیز دەکات.

5. داری تیتانیۆم، پلێت، یان پیچ ئێسکەکە بەیەکەوە دەگرن.

6. پزیشکی نەشتەرگەری بە درز بڕینەکە دادەخات.

7. کاست یان سپلینت ئێسکەکەت بە جێگیری دەهێڵێتەوە.

ئەم نەشتەرگەرییە یارمەتی چاکبوونەوەی ئێسکەکانت دەدات لە شوێنی گونجاودا. پزیشکەکان بۆ ئەو پشووانە بەکاری دەهێنن کە چاککردنەوەیان سەختە یان جێگیر نین.

نزیکەی 75%ی ئەو کەسانەی ئەم نەشتەرگەرییەیان بۆ دەکرێت بۆ شکانی ئێسکی ڕان کێشەیەکی کەمیان هەیە یان هیچ کێشەیەکی درێژخایەنیان نییە.

چاکبوونەوە و دوای چاودێری

دوای نەشتەرگەری دەست دەکەیت بە چاکبوونەوە. پزیشکەکەت پێت دەڵێت چۆن گرنگی بە ئێسکەکەت بدەیت. زوو جوڵەکردن دەتوانێت یارمەتیت بدات خێراتر باشتر بیت. ئەگەر دوو هەفتە دوای نەشتەرگەری دەستت بە جوڵە کرد، لەوانەیە دوای نزیکەی ٣٤ ڕۆژ بچیتەوە سەر کارەکەت. ئەگەر چوار هەفتە چاوەڕێ بکەیت لەوانەیە تا ٧٩ ڕۆژ بخایەنێت. هەروەها زوو جوڵە یارمەتی مەچەکت دەدات باشتر بچەمێتەوە و ڕاست بێتەوە.

لەوانەیە پێویستت بە چارەسەری فیزیایی هەبێت بۆ ئەوەی بەهێزتر بیت و باشتر بجوڵێیت. گوێ لە پزیشکەکەت بگرە بۆ ئەوەی کێشە دروست نەبێت و یارمەتی چاکبوونەوەی ئێسکەکانت بدە.

نیگەرانییە باوەکانی نەخۆش

لەوانەیە نیگەران بیت لەوەی ئەم نەشتەرگەرییە چۆن کاریگەری لەسەرت دەبێت. هەندێک کەس نیگەرانن لەوەی کە بە باشی نەجووڵێن، یان دڵخۆش نەبن، یان کێشەی ڕۆیشتنیان هەبێت. هەندێکیان ترسیان لە خوێنبەربوون هەیە یان لەوانەیە چاندنەکە بشکێت. هەندێکی تر نیگەرانن لەوەی کە ماددە خراپەکان یان چاندنەکە بە باشی دانەنرێت. پزیشکەکەت ئامێری باش و هەنگاوی ورد بەکاردەهێنێت بۆ کەمکردنەوەی ئەم مەترسیانە.

ئامۆژگاری: لەگەڵ پزیشکەکەت قسە بکە دەربارەی شکانەکەت و چارەسەرکردنەکەت. ئەمەش یارمەتیت دەدات بزانیت چاوەڕوانی چی دەکەیت لە نەشتەرگەری و چاکبوونەوە.

سوود و مەترسییەکانی چاندن

سوودەکانی چاندنی شکان

چاندنی شکان پشتگیرییەکی بەهێزت پێدەبەخشێت کاتێک ئێسکێک دەشکێنیت. ئەم ئامێرانە ئێسکەکەت لە شوێنی گونجاودا دەگرن، ئەمەش یارمەتیت دەدات خێراتر چاک ببیتەوە. دەتوانیت زووتر بجوڵێیت و خێراتر بگەڕێیتەوە بۆ ژیانی ڕۆژانەت. کاتێک چاندنی ئێسک و پروسکی بەکاردەهێنیت، زۆرجار هەست بە ئازارێکی کەمتر دەکەیت، چونکە ئێسکەکەت بە جێگیری دەمێنێتەوە. هەروەها پزیشکان دەتوانن چاندنی زیرەک بەکاربهێنن بۆ ئەوەی بەدواداچوون بۆ چۆنیەتی چاکبوونەوەی ئێسکەکانتان بکەن. ئەمەش یارمەتیان دەدات هەڵبژاردەی باشتر بۆ چاودێری تۆ بکەن.

لێرەدا خشتەیەک دەخەینەڕوو کە چاندنی شکان لەگەڵ چاودێری نەشتەرگەری بەراورد دەکات:

هەروەها ڕەنگە بە هەندێک چاندن خێراتر چاک ببیتەوە. بۆ نموونە هەندێک لە جێگیرکەرەکانی دەرەکی جوڵەی نەرم بەکاردەهێنن بۆ یارمەتیدانی گەشەکردنی ئێسکەکەت. ئەمەش دەتوانێت کاتەکانی چاکبوونەوە بە ڕێژەی ٢٠% یان زیاتر کەم بکاتەوە. کاتێک ئێسکەکەت بە باشی چاک دەبێتەوە، هەست بە ئازارێکی کەمتر دەکەیت و دەتوانیت زووتر قۆڵ یان قاچت بەکاربهێنیت.

ئاڵۆزییە ئەگەرییەکان

زۆربەی خەڵک بە چاندنی شکان باشن، بەڵام هەندێک کێشە دەتوانن ڕوو بدەن. لەوانەیە هەست بە ئازار بکەیت ئەگەر ئێسکەکەت بە باشی چاک نەبێتەوە یان ئەگەر چاندنەکە بجوڵێت. هەندێک جار، دەتوانیت تووشی هەوکردن یان ئاوسانی لە نزیک چاندنەکە بیت. مەترسییەکانی دیکە بریتین لە:

• ڕژانی خوێن

• شلبوونەوە

• کێشەی خوێنبەرەکان

• شکانی ئێسکی نوێ

• کێشەی دەمارەکان

• لەبەرکردن یان درەنگ هەوکردن

پزیشکان چاودێری ئەم کێشانە دەکەن و یارمەتیت دەدەن لە بەڕێوەبردنی ئازارەکان. ڕێژەی هەوکردن لە هەندێک شکانی ئێسکی کراوەدا دەتوانێت زیاتر بێت، بۆیە پزیشکەکەت زۆرجار برینەکەت دەپشکنێت. ئەگەر تووشی نەخۆشی شەکرە بوویت یان جگەرە دەکێشیت، مەترسی تووشبوونت بۆ کێشەکان بەرز دەبێتەوە. پێویستە هەمیشە بە پزیشکەکەت بڵێیت ئەگەر هەستت بە ئازار، بێهێزی، یان ئاوسانی کرد.

لابردنی چاندن و تەمەن درێژی

زۆربەی چاندنی شکان بۆ ماوەیەکی زۆر لە جەستەتدا دەمێنێتەوە. هەندێک جار، لەوانەیە پێویستت بە لابردنی چاندنێک بێت ئەگەر هەستت بە ئازار، ڕەقبوون کرد، یان ئەگەر چاندنەکە دەرچوو. ئازار هۆکاری سەرەکییە کە خەڵک داوای لابردنی دەکەن. هەروەها کەش و هەوای سارد ئازار بۆ هەندێک کەس خراپتر دەکات. لێرەدا هۆکارە باوەکانی لابردنی دەخەینەڕوو:

• ئازار (زۆرترین)

• ناڕەحەتی لە کەش و هەوای سارددا

• چاندنەکە دەردەچێت

• ڕەقبوون یان بێهێزی

• هەڵبژاردنی کەسی

زۆر کەس چاندنەکانیان بەبێ کێشە دەهێڵنەوە. ئەگەر پێویستت بە لابردنی بوو، پزیشکەکەت پرۆسەکەی بۆ ڕوون دەکاتەوە. زۆربەی خەڵک دوای لابردنی بە باشی چاک دەبنەوە و کەمتر هەست بە ئازار دەکەن. چاودێری باش و پشکنینی بەردەوام یارمەتی ئێسکەکەت دەدات بۆ ماوەی ساڵانێک تەندروست بمێنێتەوە.

پێویستت بە چاندنی شکان هەیە بۆ ئەوەی یارمەتی ئێسکەکانت بدات بە باشی چاک ببنەوە. چاندنی نوێ وەک ئەوانەی لە سیستەمی تراومای کۆمپانیای ئێکس سی مێدیکۆوە دروستکراون، بە باشی کاردەکەن و کەم کێشەیان هەیە. پزیشکەکان ئەم ئامێرانە بەکاردەهێنن چونکە سەلامەتن و لەگەڵ جەستەتدا کاردەکەن. دیزاینە زیرەکەکە یارمەتی ئێسکەکان دەدات باشتر چاک ببنەوە.

پێویستە هەمیشە داوای یارمەتی لە پزیشکەکەت بکەیت بۆ شکانەکەت. بۆ چاندن و چاودێری باش، XC Medico هەڵبژێرە . ئەوان هاوبەشێکی متمانەپێکراون بۆ چاکبوونەوەت.

پرسیارە بەردەوامەکان

پزیشکەکان چ کەرەستەیەک بۆ چاندنی شکان بەکاردەهێنن؟

زۆرجار تیتانیۆم یان پۆڵا لە چاندنی شکاویدا دەبینیت. ئەم ماددانە بەهێز و سەلامەتن بۆ جەستەت. تیتانیۆم بەرگری لە ژەنگ دەکات و بۆ چەندین ساڵ لە ناوەوەتدا بە باشی کاردەکات.

چاندنی شکان بۆ ماوەی چەند لە جەستەتدا دەمێنێتەوە؟

زۆربەی چاندنەکان بۆ هەتا هەتایە لە جەستەتدا دەمێننەوە. لەوانەیە پزیشکەکەت لایانببات ئەگەر هەستت بە ئازار یان ناڕەحەتی کرد. دوای لابردنی لە زۆربەی حاڵەتەکاندا بە باشی چاک دەبیتەوە.

ئایا دەتوانیت دوای چاندن ئێسکەکەت بجوڵێنیت؟

بەزۆری دوای نەشتەرگەرییەکە زوو دەست بە جوڵەی نەرم دەکەیت. جوڵەی زوو یارمەتیت دەدات خێراتر چاک ببیتەوە و ماسولکەکانت بەهێز دەهێڵێتەوە. پزیشکەکەت ڕێنماییت دەکات لەسەر ڕاهێنانی سەلامەت.

ئایا چاندنی شکان بۆ منداڵان سەلامەتە؟

پزیشکان چاندنی تایبەت بۆ منداڵان بەکاردەهێنن. ئەم چاندنانە لەگەڵ ئێسکە گەشەسەندووەکاندا دەگونجێن و یارمەتی منداڵان دەدەن بە سەلامەتی چاک ببنەوە. پزیشکەکەت باشترین جۆر بۆ پێداویستییەکانی منداڵەکەت هەڵدەبژێرێت.

چی وایکردووە سیستەمی تراومای ئێکس سی مێدیکۆ جیاواز بێت؟

سیستەمی زەبر و زەنگی XC Medico چەندین هەڵبژاردەی چاندن پێشکەش دەکات. بەرهەمەکانت دەست دەکەوێت کە بۆ پشتگیرییەکی بەهێز و چاکبوونەوەی خێرا دیزاین کراون. پزیشکەکان متمانەیان بەم چاندنانە هەیە بۆ کوالیتی و سەلامەتی.