چۆن پزیشکانی نەشتەرگەری چاککردنەوەی مەنیسکی دڕاو لە ئەژنۆدا

ئێستا پزیشکانی نەشتەرگەری سەرنجیان لەسەر پاراستنی مینیسکۆسە نەک لابردنی لە کاتی نەشتەرگەری ئەژنۆدا بۆ دڕاوی مەنیسکی. ئەوان تەکنیکە پێشکەوتووەکانی جومگەبینین بەکاردەهێنن بۆ چاککردنەوەی شانەکان و گەڕاندنەوەی سەقامگیری جومگەکان. ئەو نەخۆشانەی کە شێوازی چاککردنەوەی تەواوی ناوەوە وەردەگرن زۆرجار باشتربوونی زیاتر لە کارکردنی ئەژنۆ و چاکبوونەوەدا نیشان دەدەن، وەک لە توێژینەوەکانی ئەم دواییەدا باسکراوە. ئەم ڕێگا نوێیانە یارمەتی پاراستنی ئەژنۆ دەدەن و پشتگیری لە جووڵەی درێژخایەن دەکەن.

کلیلەکانی بردنە دەرەوە

• ئێستا پزیشکانی نەشتەرگەری پاراستنی مەنیسکۆس لە کاتی نەشتەرگەری ئەژنۆدا لە پێشینەیاندایە، ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ پاراستنی سەقامگیری جومگەکان و جوڵەی درێژخایەن.

• تەکنیکە پێشکەوتووەکانی جومگەبینی ڕێگە بە چاککردنەوەی کەمترین داگیرکەر دەدات، ئەمەش دەبێتە هۆی کەمتر ئازار و کاتی چاکبوونەوەی خێراتر بۆ نەخۆشەکان.

• چاودێری بێ نەشتەرگەری دەتوانێت بە شێوەیەکی کاریگەر چارەسەری فرمێسکی بچووکی مەنیسکۆس بکات، لەگەڵ زۆرێک لە نەخۆشەکان لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا دەگەڕێنەوە بۆ چالاکییە ئاساییەکان.

• تێگەیشتن لە نیشانەکانی دڕانی مەنیسکۆس، وەک ئازار و ئاوسانی، زۆر گرنگە بۆ داوای ئامۆژگاری و چارەسەری پزیشکی لە کاتی خۆیدا.

• چارەسەری فیزیایی ڕۆڵێکی گرنگی هەیە لە چاکبوونەوەدا، یارمەتیدەرە بۆ بەهێزکردنی ئەژنۆ و ڕێگریکردن لە برینداربوونی داهاتوو.

بنەماکانی مێنیسکوس

ئەناتۆمی

مەنیسکۆس پێکهاتەیەکی گرنگە لە ناو جومگەی ئەژنۆدا. هەر ئەژنۆیەک دوو مێنیسکی لەخۆدەگرێت: مەنیسکی ناوەڕاست لە ناوەوە و مەنیسکی لایەنی لە دەرەوە. ئەم پادانەی شێوەی هیلال لە ڕیشاڵی ئیسقانە دروستکراون و نزیکەی ٧٠%ی ڕووی جومگەی ئەژنۆ دەگرێتەوە. شێوەی ناوازەیان- لە سەرەوە قووڵ و لە خوارەوە تەخت- ڕێگەیان پێدەدات بە باشی لەسەر فەلاتی شانە جێیان ببێتەوە. مێنیسکوس لە لێوارەکانیدا ئەستوورترە و لە ناوەڕاستدا تەنکترە، ئەمەش یارمەتی دەدات لە کاتی جوڵەدا هێزەکان هەڵبمژێت و دابەشی بکات.

تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی مەنیسکۆس بریتین لە:

• بە شێوەیەکی سەرەکی لە ئاو (72%) و کۆلاجین (22%) پێکهاتووە، لەگەڵ بڕێکی کەمتر لە پرۆتۆگلایکان، گلایکۆپڕۆتین، پێپتید و خانە تایبەتمەندەکان کە پێیان دەوترێت فایبرۆکۆندرۆسایت.

• دابەشکراوە بەسەر سێ ناوچەی خوێنبەرەکان: ١.

• ناوچەی سوور-سوور : سێیەمی دەرەوە، خوێنی دەوڵەمەند.

• ناوچەی سوور-سپی : سێیەمی ناوەڕاست، خوێنی بەشەکی.

• ناوچەی سپی-سپی : سێیەمی ناوەوە، دابینکردنی خوێنی نییە.

• دیزاین کراوە بۆ کەمکردنەوەی خۆلێدان و هەڵمژینی کێشی نێوان ئێسکی ڕان و شانە.

تێگەیشتن لەم پێکهاتەیە یارمەتی پزیشکانی نەشتەرگەری دەدات باشترین ڕێگا هەڵبژێرن لە کاتی نەشتەرگەری ئەژنۆدا بۆ دڕاوی مینیسکی، بە تایبەت لە کاتی بڕیاردان لەسەر چاککردنەوە یان لابردنی شانە تێکچووەکان.

کردار

مێنیسکۆس چەندین ڕۆڵی سەرەکی لە بایۆمیکانیکی ئەژنۆدا ئەنجام دەدات. پێکهاتەکەی ڕێگەی پێدەدات جومگەکە بپارێزێت و پشتگیری لە جوڵەی تەندروست بکات. خشتەی خوارەوە تیشک دەخاتە سەر ئەرکە سەرەکییەکان:

هەروەها مێنیسکۆس لە کاتی چالاکییەکانی وەک ڕاکردن و بازدان شۆکەکان هەڵدەمژێت. شێوەی چەقۆکێشەکەی قووڵتر دەکاتەوە بۆ قووڵکردنەوەی فەلاتی شانە، کە یارمەتی باشترکردنی گواستنەوەی بار دەدات و کەمکردنەوەی فشار لەسەر ئیسقانەکانی جومگە. کاتێک مەنیسکۆس تێکدەچێت، ئەم کارانە دەچنە مەترسییەوە، هەر بۆیە زۆرجار نەشتەرگەری ئەژنۆ بۆ مەنیسکی دڕاو ئامانجی پاراستنی زۆرترین شانە تەندروستەکانە.

نیشانەکانی دڕانی مێنیسکوس

نیشانەکان

زۆرجار دڕانی مێنیسکۆس دەبێتە هۆی ناڕەحەتی و جوڵەی ئەژنۆ سنووردار دەکات. زۆر کەس بە زوویی دوای برینەکە هەست بە نیشانەکانی دەکەن، بەڵام ڕەنگە هەندێک نیشانە وردە وردە دەربکەون. باوترین نیشانەکانی بریتین لە ئازار و ئاوسانی ئەژنۆ و کێشە لە جوڵاندنی ئەژنۆ. هەندێک لە نەخۆشەکان هەست بە پۆپکردن دەکەن لە کاتی برینداربووندا. هەندێکی تر هەست دەکەن کە ڕەنگە ئەژنۆیان دەربچێت یان لە شوێنی خۆیدا قفڵ بێت.

نیشانەکانی تر لەوانەیە بریتی بن لە:

• دەنگێکی پۆپکردن لە کاتی برینداربوونەکەدا

• سەختی ڕاستکردنەوەی ئەژنۆ بە تەواوی

• هەستێکی قفڵ کراو لە جومگەدا

• ڕەقبوون یان ئاوسانی کە وا دەکات ڕۆیشتن سەخت بێت

ئەم نیشانانە کاریگەرییان لەسەر چالاکییەکانی ڕۆژانە هەیە. ئەو کەسانەی تووشی ئەم نیشانانە دەبن پێویستە داوای ڕاوێژی پزیشکی بکەن. دەستنیشانکردنی پێشوەختە و چارەسەرکردن یارمەتیدەرە بۆ ڕێگریکردن لە زیانەکانی زیاتر و باشترکردنی دەرئەنجامەکان دوای نەشتەرگەری ئەژنۆ بۆ دڕاوی مینیسکۆس.

دەستنیشانکردن

پزیشکەکان چەند هەنگاوێک بەکاردەهێنن بۆ دەستنیشانکردنی دڕاوی مەنیسکی. سەرەتا پرسیار لەبارەی برینداربوون و نیشانەکانی دەکەن. دواتر پشکنینی جەستەیی ئەنجام دەدەن بۆ پشکنینی ناسکی و ئاوسانی و مەودای جووڵە. پشکنینە تایبەتەکان، وەک تاقیکردنەوەی مەکمورای یارمەتیدەرن بۆ ناسینەوەی دڕانی مەنیسکۆس بە جوڵاندنی ئەژنۆ بە هەندێک شێوە.

وێنەگرتن ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت لە پشتڕاستکردنەوەی دەستنیشانکردنەکەدا. وێنەگرتنی دەنگدانەوە موگناتیسیەکان (MRI) وردترین ئامرازە بۆ دیاریکردنی فرمێسکەکانی مەنیسکۆس. MRI دەتوانێت جۆر و شوێنی دڕانەکە نیشان بدات. بۆ دڕانی مینیسکی ناوەڕاست، MRI هەستیاری 91.8% و تایبەتمەندی 79.9%ی هەیە. بۆ دڕانی مینیسکی لایەنی، هەستیاری 80.8% و تایبەتمەندی 85.4%. تیشکی ئێکس شانەکانی مەنیسکۆس نیشان نادات بەڵام یارمەتیدەرە بۆ ڕەتکردنەوەی برینداربوونی ئێسک.

ئامۆژگاری: MRI وێنەی وردی شانە نەرمەکان دەدات، ئەمەش وایکردووە ببێتە هەڵبژاردەیەکی پەسەندکراو بۆ دەستنیشانکردنی برینەکانی مەنیسکۆس پێش نەشتەرگەری ئەژنۆ بۆ مینیسکی دڕاو.

دەستنیشانکردنی ورد ڕێنمایی باشترین پلانی چارەسەرکردن دەکات. یارمەتی پزیشکانی نەشتەرگەری دەدات بڕیار بدەن کە ئایا چاودێری نەشتەرگەری یان نەشتەرگەری ئەژنۆ بۆ دڕاوی مینیسکە باشترین ئەنجام دەدات یان نا.

کاتێک نەشتەرگەری پێویستە

چاودێری نا نەشتەرگەری

زۆرجار پزیشکان پێشنیاری چاودێریکردنی نەشتەرگەری ناکەن بۆ زۆرێک لە فرمێسکەکانی مەنیسکۆس. ئەم ڕێگایە باشترین کاریگەری هەیە بۆ فرمێسکی بچووک یان ئەوانەی لە ناوچەی سووری دەرەوەدان، کە تێیدا دابینکردنی خوێن یارمەتی چاکبوونەوە دەدات. چاودێری نەشتەرگەری لەوانەیە بریتی بێت لە پشوودان، سەهۆڵ، پاڵەپەستۆ، بەرزکردنەوە و چارەسەری فیزیایی. ئەم هەنگاوانە یارمەتی کەمکردنەوەی ئازار و ئاوسان دەدەن لە هەمان کاتدا بەهێزی ئەژنۆ و نەرمی باشتر دەکەن.

زۆرێک لە نەخۆشەکان بەبێ نەشتەرگەری چاک دەبنەوە. توێژینەوەکان دەریدەخەن کە چارەسەری بێ نەشتەرگەری دەتوانێت زۆر کاریگەر بێت، بەتایبەتی بۆ فرمێسکی ئاسۆیی.

• نزیکەی 70%ی فرمێسکی ئاسۆیی مەنیسکۆس کە بەبێ نەشتەرگەری چارەسەر دەکرێن بە سەرکەوتوویی چاک دەبنەوە.

• ئەو نەخۆشانەی کە پلانی چاودێری خۆیان پەیڕەو دەکەن زۆرجار لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا دەگەڕێنەوە بۆ چالاکییە ئاساییەکان.

• چارەسەری فیزیایی یارمەتی گەڕاندنەوەی جوڵە دەدات و ڕێگری دەکات لە برینداربوونی داهاتوو.

پزیشکەکان بە پشکنینی بەردەوام چاودێری پێشکەوتنەکان دەکەن. لەوانەیە پشکنینی MRI یان پشکنینی تر بەکاربهێنن بۆ بەدواداچوونی چاکبوونەوە. ئەگەر نیشانەکان باشتر بوون، پێویست بە نەشتەرگەری ناکات.

تێبینی: چاودێری بێ نەشتەرگەری باشترین کاریگەری دەبێت کاتێک نەخۆشەکان خۆیان لەو چالاکییانە بەدوور بگرن کە فشاری ئەژنۆیان لەسەرە، وەک ڕاکردن یان بازدان.

پێوەرەکانی نەشتەرگەری

پزیشکان بیر لە نەشتەرگەری ئەژنۆ دەکەنەوە بۆ دڕانی مەنیسکۆس کاتێک چاودێری نا نەشتەرگەری نیشانەکان کەم ناکاتەوە. ئەگەر دڕانەکە ببێتە هۆی قفڵبوون، ئازاری بەردەوام، یان ناسەقامگیری، لەوانەیە پێویست بە نەشتەرگەری بکات. فرمێسکی گەورە، نەخشە ئاڵۆزەکان، یان برینداربوون لەو شوێنانەی کە خوێنیان خراپە زۆرجار پێویستی بە چاککردنەوەی نەشتەرگەری هەیە.

بڕیارەکە پەیوەستە بە چەند هۆکارێکەوە: ١.

پزیشکەکان پشکنینی MRI و پشکنینی جەستەیی بەکاردەهێنن بۆ ئەوەی بڕیار بدەن کە ئایا نەشتەرگەری باشترین بژاردەیە یان نا. ئەوان مەترسی و سوودەکان ڕوون دەکەنەوە بۆ ئەوەی یارمەتی نەخۆشەکان بدەن بۆ هەڵبژاردنی ئاگادارانە. تەکنیکە مۆدێرنەکان تیشک دەخەنە سەر پاراستنی مەنیسکۆس لە هەرکاتێکدا کە بتوانرێت، ئەمەش کارکردنی ئەژنۆ دەپارێزێت و مەترسی تووشبوون بە هەوکردنی جومگەکان کەمدەکاتەوە.

نەشتەرگەری ئەژنۆ بۆ دڕاوی مێنیسکۆس

چاککردنەوەی جومگە

ئێستا پزیشکانی نەشتەرگەری تەکنیکەکانی جومگەبینی بەکاردەهێنن بۆ زۆربەی نەشتەرگەرییەکانی ئەژنۆ بۆ دڕاوی مینیسکۆس. ئارترۆسکۆپی کامێرایەکی بچووک و ئامێری تایبەتمەند بەکاردەهێنێت کە لە ڕێگەی بڕینی بچووکەوە دەخرێتە ناوەوە. ئەم ڕێگایە ڕێگە بە پزیشکانی نەشتەرگەری دەدات ناوەوەی ئەژنۆ ببینن و مەنیسکۆس چاک بکەنەوە بە کەمترین تێکچوونی شانە تەندروستەکان. ڕێکارەکە چەند هەنگاوێکی سەرەکی پەیڕەو دەکات:

1. تیمی نەشتەرگەری ناوچەکە ئامادە دەکات و نەخۆشەکە دادەنێت بۆ ئەوەی بە باشترین شێوە دەستی پێ بگات.

2. پزیشکی نەشتەرگەری لە ڕێگەی دەروازە بچووکەکانی پێشەوەی ئەژنۆیەوە جومگەکان دەخاتە ناوەوە.

3. پزیشکی نەشتەرگەری پشکنینی دڕانی مەنیسکاڵ و پێکهاتەکانی دەوروبەری دەکات.

4. شوێنی دڕانەکە ئامادە دەکرێت، و بڕینەکان دادەنرێت بۆ ئەوەی لێوارە دڕاوەکان پێکەوە کۆبکەنەوە.

5. پزیشکی نەشتەرگەری گرێکان دەبەستێت و بڕینەکان دادەخات.

ئەم شێوازە کەمترین هێرشبەرە ئازار کەمدەکاتەوە و مەترسی تووشبوون کەمدەکاتەوە و چاکبوونەوە خێراتر دەکات. چاککردنەوەی جومگەکان بووەتە ستاندارد بۆ زۆرێک لەو نەخۆشانەی کە پێویستیان بە نەشتەرگەری ئەژنۆ هەیە بۆ دڕانی مینیسکۆس.

تەکنیکەکانی چاککردنەوە

پزیشکانی نەشتەرگەری لە چەند تەکنیکێکی چاککردنەوە هەڵدەبژێرن بە پشتبەستن بە جۆر و شوێنی دڕانەکە. شێوازە سەرەکییەکان بریتین لە:

• چاککردنەوەی هەموو ناوەوە : پزیشکانی نەشتەرگەری ئەم تەکنیکە بە تەواوی لەناو جومگەکەدا بە بەکارهێنانی ئامێری تایبەتمەند ئەنجام دەدەن. شێوازی هەموو ناوەوە ڕێگە بە مەنیسکۆس دەدات بە شێوەیەکی سەربەخۆ لە کاتی چاکبوونەوەدا بجوڵێت. ناوچەی بەرکەوتنی ئەژنۆ بە شێوەیەکی کاریگەرتر لە مەودای جووڵەی فراوانتردا دەگەڕێنێتەوە بە بەراورد بە چاککردنەوەی ناوەوە-دەرەوە. هەروەها ئەم ڕێگایە لە ئاڵۆزییەکانی وەک برینداربوونی دەمارەکان دوور دەکەوێتەوە و کاتەکانی نەشتەرگەری کورت دەکاتەوە، ئەمەش دەبێتە هۆی چاکبوونەوەی خێراتر.

• چاککردنەوەی ناوەوە-دەرەوە : پزیشکانی نەشتەرگەری بڕینەکان لە ناوەوەی جومگەکەوە دەگوازنەوە بۆ دەرەوە. ئەم شێوازە جێگیربوونی بەهێز دابین دەکات، بەتایبەتی بۆ فرمێسک لە جەستە یان قۆچی پشتەوەی مەنیسکۆس. بەڵام لەوانەیە پێویستی بە بڕینی بچووک بێت لە پشتی ئەژنۆ.

• چاککردنەوەی دەرەوە-لە ژوورەوە : پزیشکانی نەشتەرگەری لە دەرەوەی ئەژنۆوە بڕین دەخەنە ناو جومگەکەوە. ئەم تەکنیکە بە باشی کاردەکات بۆ دڕان لە پێشەوە (قۆڕنی پێشەوە)ی مەنیسکۆس.

• چاککردنەوەی ترانسیبیال (Pullout) : پزیشکانی نەشتەرگەری ئەم ڕێگایە بۆ دڕانی ڕەگ بەکاردەهێنن. ئەوان تونێلێک لە ڕێگەی شانە دروست دەکەن و بڕینەکان بەناودا دەکێشن بۆ ئەوەی ڕەگی مەنیسکۆسەکە پارێزراو بێت.

خشتەی خوارەوە توانای چاکبوونەوە و تەکنیکە پەسەندکراوەکان بۆ جۆرە جیاوازەکانی فرمێسک و شوێنی جیاواز کورت دەکاتەوە:

پزیشکانی نەشتەرگەری باشترین ڕێگا هەڵدەبژێرن بۆ زۆرترین چاکبوونەوە و پاراستنی زۆرترین مینیسکۆس لە کاتی نەشتەرگەری ئەژنۆدا بۆ دڕاوی مەنیسکی.

ڕێژەی سەرکەوتنی تەکنیکەکانی چاککردنەوەی مێنیسکۆس

ڕێژەی سەرکەوتن بەپێی تەکنیک و شوێنی دڕان دەگۆڕێت. خشتەی خوارەوە ڕێژەی شکستی کۆکراوە بۆ شێوازە جیاوازەکانی چاککردنەوە نیشان دەدات:

تەکنیک	ڕێژەی شکستی کۆکراوە	لینکی سەرچاوە
چاککردنەوەی هەموو ناوەوە	22.3%	لینک
چاککردنەوەی ناوەوە بۆ دەرەوە	5.6%	لینک
ڕێژەی شکستی گشتی	19.1%	لینک
چاککردنەوەی مۆدێرن	19.5%	لینک
چاککردنەوەی ناوەڕاست	23.9%	لینک
چاککردنەوەی لایەنی	12.6%	لینک
چاککردنەوەی ناوەوە بۆ دەرەوە	14.2%	لینک
مۆدێرن هەموو لە ناوەوە	15.8%	لینک

داهێنانەکان

پێشکەوتنەکانی ئەم دواییە نەشتەرگەری ئەژنۆیان بۆ دڕاوی مەنیسکۆس گۆڕیوە. ئێستا پزیشکانی نەشتەرگەری سەرنجیان لەسەر پاراستنی مەنیسکۆسە بۆ پاراستنی کارکردنی ئەژنۆ و ڕێگریکردن لە هەوکردنی جومگەکان. ئامێر و ئامێرە مۆدێرنەکانی جومگەبینین چاککردنەوەکان سەلامەتتر و وردتر دەکەن.

• پزیشکانی نەشتەرگەری مادەی بایۆئیلهام و بایۆمیمیتیک بەکاردەهێنن کە پشتگیری لە دووبارە دروستبوونەوەی ئیسقانەکان دەکەن. ئەم ماددانە چاکبوونەوە باشتر دەکەن و بەدیل بۆ نەشتەرگەری تەقلیدی پێشکەش دەکەن.

• چاندنی بایۆ-مژراو و باشترکردنی تەکنیکەکانی دروومان یارمەتی زیادکردنی سەرکەوتنی چاککردنەوە و خێراکردنی چاکبوونەوە دەدەن.

• ئامرازە پێشکەوتووەکانی جومگە، وەکو XC Medico Meniscus Surgical Staple , جێگیرکردنی بەهێز بە کەمترین داگیرکاری دابین دەکات. ئەم ئامێرە پشتگیری لە تەکنیکەکانی چاککردنەوەی هەموو ناوەوە و تێکەڵ دەکات، ئەمەش وا دەکات ڕێکارەکە کارا و سەلامەت بێت.

• مێنیسکۆس 2-0# دەرزی دووانە ڕاست لە کۆمپانیای XC Medico هێز و نەرمییەکی نایابی بڕین پێشکەش دەکات. پزیشکانی نەشتەرگەری بەکاریدەهێنن بۆ دانانی درزێکی ورد لە شوێنە تەنگەکانی جومگەکاندا، ئەمەش بۆ چاککردنەوە ئاڵۆزەکان زۆر پێویستە.

خشتەی خوارەوە تیشک دەخاتە سەر ئەوەی کە چۆن ئامرازە پێشکەوتووەکان چاککردنەوەی مەنیسکۆس باشتر دەکەن:

تێبینی: بەرزکردنەوەی وردبینی و تەکنیکەکانی کەمترین داگیرکەر دەبێتە هۆی سەقامگیری باشتری جومگەکان و خێراتر گەڕانەوە بۆ چالاکییەکان دوای نەشتەرگەری ئەژنۆ بۆ دڕاوی مەنیسکی.

ئێستا پزیشکانی نەشتەرگەری لە جاران بژاردەی زیاتریان لەبەردەمدایە بۆ گەڕاندنەوەی تەندروستی ئەژنۆ. هەڵبژاردنی تەکنیکەکە بەندە بە جۆر و شوێنی فرمێسکەکە و تەمەنی نەخۆشەکە و ئاستی چالاکییەکەی. بە نوێترین داهێنانەکان، نەخۆشەکان دەتوانن چاوەڕوانی ڕێکارە سەلامەتترەکان و دەرئەنجامە باشترەکان بکەن.

چاکبوونەوە و چاکبوونەوە

چاودێری دوای نەشتەرگەری

ئەو نەخۆشانەی کە نەشتەرگەری ئەژنۆیان بۆ دەکرێت بەهۆی دڕانی مەنیسکۆس پلانێکی چاکبوونەوەی پێکهاتەیی پەیڕەو دەکەن. پزیشکان ڕێنمایی دەکەن لەماوەی 24 کاتژمێردا دەست بە وەرزشە نەرمەکان بکرێت، وەک بەرزکردنەوەی قاچ و پەمپکردنی پاژنەی پێ. ئەم ڕاهێنانانە یارمەتی پاراستنی هێزی ماسولکەکان دەدەن و ڕێگری لە ڕەقبوونی ماسولکەکان دەکەن. نەخۆش پێویستە ڕۆژانە سێ بۆ چوار جار ڕاهێنانەکان تەواو بکات تا یەکەم سەردانی دوای نەشتەرگەری. بەڕێوەبردنی ئازار بریتییە لە دەرمانی بێهۆشکەری ناوچەیی کە لە ماوەی ٨-١٢ کاتژمێردا دەشکێتەوە، هەروەها دەرمانی ماددە هۆشبەرەکان ئەگەر پێویست بوو. زۆرجار ئەسپرین بۆ ماوەی دوو هەفتە دەنووسرێت بۆ کەمکردنەوەی ئەگەری مەینبوونی خوێن. بەرزکردنەوەی قاچ و بەکارهێنانی چەقۆ بۆ هەڵگرتنی کێشی تاچ داون لە ماوەی دوو هەفتەی یەکەمدا ئاوسانی کەم دەکاتەوە و چاککردنەوەکە دەپارێزێت. نەخۆشەکان دەبێت بڕێسێکی تەواو درێژکراو لەبەر بکەن تەنها لە کاتی ڕاهێنانەکاندا نەبێت. چارەسەری سەهۆڵ، یان بە بەردەوامی یان بۆ ماوەی ٢٠ خولەک لە هەر دوو کاتژمێرێکدا، یارمەتی کۆنترۆڵکردنی ئازار و ئاوسانی جەستە دەدات.

تێبینی: نەخۆش پێویستە پەیوەندی بە پزیشکەکەیەوە بکات ئەگەر هەستی بە ئازارێکی توندی گوێدرێژ یان ئاوسانی کرد.

چارەسەری فیزیایی

چارەسەری فیزیایی ڕۆڵێکی گرنگی هەیە لە چاکبوونەوەدا. چارەسەرکەران ڕێنمایی نەخۆشەکان دەکەن لە ڕێگەی ڕاهێنانە ئامانجدارەکانەوە کە یارمەتی چاکبوونەوە دەدەن و کارکردنی ئەژنۆ دەگەڕێننەوە. ئەم ڕاهێنانانە ماسولکەکانی دەوروبەری ئەژنۆ بەهێز دەکەن و مەودای جوڵە باشتر دەکەن و یارمەتی بەڕێوەبردنی ئازار دەدەن. هەروەها چارەسەرکەران باس لە پرسە بنەڕەتییەکان دەکەن بۆ ڕێگریکردن لە برینداربوونی داهاتوو. ڕاهێنانە باوەکان بریتین لە چالاککردنی چوار سەر، لوولکردنی بڕبڕەکانی پشت، بەرزکردنەوەی قاچ بە شێوەیەکی ڕاست، خلیسکانی پاژنە، چەقۆی بچووک، توێکڵی کۆتر و سییەکان بەشەکی. بەرزکردنەوەی پاژنەی وەستاو و خلیسکاندنی پاژنەی بڕبڕەی پشت زیاتر پشتگیری لە سەقامگیری جومگەکان دەکات.

ئامانجەکانی چارەسەری فیزیایی:

1. بەرەوپێشبردنی چاکبوونەوەی سروشتی لە ڕێگەی جووڵەی ئامانجدارەوە.

2. بەهێزکردنی ماسولکەکان بۆ پشتگیری ئەژنۆ.

3. باشترکردنی نەرمی و مەودای جووڵە.

4. بەڕێوەبردنی ئازار لە کاتی چاکبوونەوەدا.

5. ڕێگریکردن لە برینداربوونی داهاتوو و پاڵپشتی تەندروستی درێژخایەنی جومگەکان.

هێڵی کاتی چاکبوونەوە

چاکبوونەوە دوای چاککردنەوەی مەنیسکۆس بۆ هەر نەخۆشێک جیاوازە. زۆربەی خەڵک لە ماوەی ٤ بۆ ٨ هەفتەدا بە پێ دەڕۆن و دەگەڕێنەوە سەر کارەکانیان. بەزۆری نەخۆشەکان لە دەوروبەری ٢ بۆ ٣ مانگدا واز لە بەکارهێنانی چەقۆ و بڕێس دێنن. چاکبوونەوەی تەواو لەوانەیە 1.5 بۆ 6 مانگ بخایەنێت، ئەمەش بەپێی هۆکارە تاکەکەسییەکان. گەڕانەوە بۆ کاری قورس یان وەرزش زۆرجار لە نێوان ٣ بۆ ٦ مانگ ڕوودەدات. خێرایی چاکبوونەوە بەندە بە هۆکارەکانی وەک شوێنی دڕان، جۆری چاککردنەوە، و ئایا بنیاتنانەوەی ACL لە هەمان کاتدا ئەنجامدراوە یان نا. چاککردنەوەی لایەنی مەنیسکاڵ خێراتر چاک دەبێتەوە لە چاککردنەوەی ناوەڕاست، و دڕان لە ناوچەی سپی-سپی ڕەنگە پێویستی بە کاتێکی زیاتر هەبێت.

• ڕۆیشتن و کارکردن: ٤-٨ هەفتە

• لە دەرەوەی چەقۆ و ڕۆیشتن بەبێ چەقۆ: ٢-٣ مانگ

• چاکبوونەوەی تەواو: 1.5-6 مانگ

• گەڕانەوە بۆ وەرزش یان کاری قورس: ٣-٦ مانگ

ئامۆژگاری: پەیڕەوکردنی پلانی چاکبوونەوە و بەشداریکردن لە کۆبوونەوەکانی چارەسەری فیزیایی یارمەتی نەخۆشەکان دەدات باشترین ئەنجام بەدەستبهێنن دوای نەشتەرگەری ئەژنۆ بۆ دڕاوی مەنیسکی.

پاراستنی مەنیسکۆس وەک ئامانجێکی سەرەکی لە نەشتەرگەری ئەژنۆدا بۆ دڕاوی مەنیسکۆس وەستاوە. تەکنیکە مۆدێرنەکانی چاککردنەوە یارمەتیدەرە بۆ گەڕاندنەوەی کارکردنی جومگەکان و کەمکردنەوەی مەترسی هەوکردنی ئێسک و جومگە.

• چنینی مێنیسکۆس تەندروستی ئەژنۆی درێژخایەن باشتر دەکات و ڕێگری لە هەوکردنی جومگەکان دەکات لە زۆربەی نەخۆشەکاندا.

• هەردوو چاککردنەوەی مەنیسکۆس و لابردنی مێنیسکۆت ڕێژەی ئاڵۆزییەکانی کەم نیشان دەدەن، بەڵام چاککردنەوە دەبێتە هۆی دەرئەنجامی باشتر و گەڕانەوەی زیاتر بۆ وەرزش.

زۆرجار نەخۆشەکان لە ماوەی چەند مانگێکدا دەگەڕێنەوە بۆ چالاکییەکان. ڕاوێژکردن بە دابینکەری چاوەدێری تەندروستی باشترین پلان بۆ چاکبوونەوە مسۆگەر دەکات.

پرسیارە بەردەوامەکان

چەند کات دەخایەنێت بۆ چاکبوونەوە لە نەشتەرگەری ئەژنۆ بۆ دڕانی مەنیسکی؟

زۆربەی نەخۆشەکان لە ماوەی ٢ بۆ ٣ مانگدا بەبێ چەقۆ دەڕۆن. زۆرجار چاکبوونەوەی تەواو ٣ بۆ ٦ مانگ دەخایەنێت. کاتی چاکبوونەوە بەندە بە جۆری فرمێسک و شێوازی چاککردنەوە و ئاستی چالاکیی نەخۆش.

ئایا مەنیسکی دڕاو دەتوانێت بەبێ نەشتەرگەری چاک بێتەوە؟

هەندێک فرمێسکی بچووک بە تایبەت لە ناوچەی سووری دەرەوە، بە پشوودان و چارەسەری فیزیایی چاک دەبنەوە. لەوانەیە پزیشکان پێشنیاری چاودێریکردنی نەشتەرگەری نەکردن بکەن پێش ئەوەی بیر لە نەشتەرگەری ئەژنۆ بکەنەوە بۆ دڕاوی مینیسکی.

نەخۆشەکان دوای نەشتەرگەری ئەژنۆ بۆ دڕانی مەنیسکۆس دەبێت خۆیان لە چ چالاکییەک بەدوور بگرن؟

پێویستە نەخۆشەکان لە کاتی زوو چاکبوونەوەدا خۆیان لە ڕاکردن و بازدان و جوڵەی پێچان بەدوور بگرن. ئەم چالاکییانە دەتوانن جەخت لەسەر چاککردنەوەکە بکەنەوە. پزیشکان و چارەسەرکەران ڕێنمایی پێشکەوتنی چالاکییە سەلامەتەکان دەکەن.

ئایا چاککردنەوەی مەنیسکۆس باشترە لە لابردنی؟

چاککردنەوەی مێنیسکۆس کارکردنی ئەژنۆ دەپارێزێت و مەترسی هەوکردنی جومگەکان کەمدەکاتەوە. لابردنی، یان لابردنی پەردەی مێشک، ڕەنگە ئازارەکە کەم بکاتەوە بەڵام کێشە درێژخایەنەکانی جومگەکان زیاد دەکات. ئێستا پزیشکانی نەشتەرگەری چاککردنەوەیان پێ باشترە لەکاتی نەشتەرگەری ئەژنۆدا بۆ دڕاوی مەنیسکی.