ከመይ ጌርና ቅኑዕ ጭሕሚ ምትካል ንመርጽ

ፕሮስቴሲስ ጭሕሚ ብሰለስተ ክፋላት ዝቖመ ኣብ ምትካል ዝኣቱ ሕክምናዊ መሳርሒ ኮይኑ፡ ስቴም ፌሞራል፡ ርእሲ ፌሞራልን ኣሴታቡላር ኩባያን እዮም። እዞም ሰለስተ ክፋላት ነቲ ዝተበላሸወ መላግቦ ጭሕሚ ብምትካእ፡ ምንቅስቓስ ይመልሱን ንሕሙም ቃንዛ የቃልሉን።

01.ኣካላት ናይ ሀ ናይ ጭሕሚ ሰብነት?

እቲ ናይ ጭሕሚ ኣካል ብሰለስተ ቀንዲ ኣካላት ዝቖመ እዩ፤

እቲ ፌሞራል ስቴም

ድሕሪ ምእላይ ርእሲ ፌሞራል ናይቲ ሕሙም፡ ካናል ፌሞራል ናይቲ ሕሙም ይሪም እሞ ስቴም ፌሞራል ይኣቱ። እቲ ፌሞራል ስቴም ከከም ዕድመ ናይቲ ሕሙም፣ ሞርፎሎጂ፣ ናይ ዓጽሚ ፍሉይነትን ልምዲ ናይቲ ሓኪምን ብሲሚንቶ ወይ ብዘይ ሲሚንቶ (press fit technique) ክኸውን ይኽእል።

ርእሲ ፌሞራል

ካብ ብረት፣ ፖሊመር ወይ ሴራሚክ ዝተሰርሐ ክቢ ርእሲ ኣብ ላዕለዋይ ጫፍ ናይቲ ፌሞራል ስቴም ይቕመጥ፣ ነቲ ዝተኣልየ ኣረጊት ዝተበላሸወ ፌሞራል ርእሲ ንምትካእ።

ኣሴታቡላር ፕሮስቴሲስ (ወይ ዋንጫ ፕሮስቴሲስ) .

እቲ ካብቲ ኣረጊት ርእሲ ፌሞራል ዝነበረሉ ላዕለዋይ ክፋል ኣሰታቡሉም ዝተበላሸወ መላግቦ ይእለ። ኣብ ክንድኡ ድማ ቴፐርድ ኣሴታቡላር ፕሮስቴሲስ ኣሎ። ኣብ ቦታኡ ንምሓዝ ሽጉጥ ወይ ሲሚንቶ ምጥቃም ይከኣል። ኣብ ውሽጢ እዚ ጽዋእ ምስቲ ናይ ኣካላዊ ርእሲ ፌሞራል ርክብ ዝገብር ፕላስቲክ፣ ሴራሚክ ወይ ብረት ዝተለኽየ እዩ።

02. ንኣካላት ኣካላት ጭሕሚ ዝውዕሉ ቀንዲ ንብረታት እንታይ እዮም?

ኣካላዊ ኣካላት ጭሕሚ ብመሰረት እቲ ንምስራሕ ዝተጠቕመሉ ንብረት ክፈላለ ይኽእል። ኣብዚ ሕዚ እዋን እዞም ንዋት ኣብ ሰለስተ ዓይነት ክምደቡ ይኽእሉ፤

ሓጺናት

ገለ ብረታት፡ ከም ስቴንለስ ስቲል፡ ኮባልት-ክሮሚየም ኣሎይ ወይ ታይታንየም ዝኣመሰሉ ንጥረ ነገራት ፌሞራል ስቴም ንምስራሕ ይጥቀሙ።

ፖሊመርስ

ፖሊኢቲሊን ዝበሃል ኣዝዩ ተሪር ፕላስቲክን ኣብ ዓለምና ብብዝሒ ዝጥቀመሉን ንብረት እዩ። ኣብ 1960ታት ከም ኣካል ናይ ብሲሚንቶ ዝተሰርሑ ኣሰታቡላር ፕሮስቴዝ ናብ ሕክምና ኣካላት ዝተኣታተወ ዘይንጡፍን ኣዝዩ ብባዮኮምፓቲብልን ንጥረ ነገር እዩ። ሎሚ እዚ ንብረት ኣብ ገለ ሕሙማት ይጥቀሙሉ እኳ እንተሃለዉ፡ እቲ ጐድኒ ግን ምስ ግዜ እቲ ኣካላዊ ኣካል ካብቲ ፕላስቲክ ናይ ምብስባስ ሓደጋ ስለዘሎ፡ ዕድመ ናይቲ ኣካላዊ ኣካል ክሓጽር እዩ። ይኹን እምበር፡ ገለ ሕሙማት ነዚ ኣካላዊ ኣካል ክሳብ 30 ዓመት፡ ገለ ድማ ንውሑዳት ዓመታት ጥራይ ክሕዝዎ ስለ ዝኽእሉ፡ እዚ ሓደጋ ሕጂ’ውን ክቕንስ ይኽእል።

▲ስእሊ፡ PROCOTYL® L Acetabular Cup (ብውሑድ ወራር ዘለዎም ፍርያት ኣካላት: ምስ ደልታ ሴራሚክ ላይነርስን A- Class ልዑል መስቀላዊ ምትእስሳር ዘለዎም ፖሊኢትሊን ላይነርስን ዝሰማማዕ)

ኣብ መንጎ ርእሲ ፌሞራልን ጽዋእ ፌሞራልን ዘሎ ከባቢ ምንቅስቓስ ነቲ ፍሪክሽን ሞመንት እንብሎ ይፈጥር። ብፍላይ ብመንጽር ምብስባስን ምብስባስን እቲ ዝደኸመ ክፋል ናይቲ ኣካላዊ ኣካል እዩ። ኣርባዕተ ክኾኑ ዝኽእሉ ምጽምባር ኣለዉ፤

-ሴራሚክ-ፖሊኢቲሊን

-ሴራሚክ-ሴራሚክ

- ብረት-ፖሊኢቲሊን

-ሓጺን-ሓጺን።

ነፍሲ ወከፍ ጽምዲ ፍሪክሽን ብልጫታትን ጉድለታትን ኣለዎ፣ እቲ ናይ ኣካላት መጥባሕቲ ሓኪም ድማ ዕድመ ናይቲ ሕሙም፣ ኣካላዊ ምንቅስቓስን ፍሉይነት ዓጽምን ሓዊሱ ኣብ ሓያሎ መዐቀኒታት ተመርኲሱ ዝበለጸ ዝሰማማዕ ውህደት ፍሪክሽን ክመርጽ እዩ።

ብሓፈሻ ብሓጺን ዝተሰርሐ ኣካላዊ ኣካላት ከምዘይምከር ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ። ገለ ከምዚ ዓይነት ምትካል ስጋ ዘፍርያ ኩባንያታት ኣብ 2010-2011 ምሻጥ ደው ከብላ ወሲነን፡ ንረብሓ ሕሙማት ድማ ነቶም ኣብ ጥቕሚ ዘይወዓላ ምትካል ስጋ ክጽውዓ ወሲነን። እቲ ጸገም ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ባእታታት ናይቲ ምትካል ካብ ዝፍጠር ምትፍናን ዝመጽእ ኮይኑ፡ እዚ ምትሕንፋጽ እዚ ድማ ነቶም ድሕሪኡ ናብ ደም ዝኣትዉ ደቀቕቲ ንጥረ ነገራት ሓጺን ከውጽኦም ይኽእል። ኣብ መላግቦ ጭሕሚ፡ እዞም ንኣሽቱ ንጥረ ነገራት ኣለርጂክ ከስዕቡ ይኽእሉ፡ እዚ ድማ ናብ ከባብያዊ ቃንዛን ቁስልን የስዕቡ።

03 . ቀንዲ ሜላታት ምትዕርራይ ኣካላት ጭሕሚ እንታይ እዮም?

ኣካላዊ ኣካላት ብመጥባሕታዊ ሲሚንቶ ወይ ካልኣዊ ምሕዳስ ዓጽሚ (ዘይስሚንቶ ወይ ምጽቃጥ ሜላታት) ኣብ ፌሙር ወይ ኣሰታቡሉም ክተሓሓዝ ይኽእል። ልሙድ ኮይኑ፡ ብሲሚንቶ ዝተለኽየ ጕንዲ ፌሞራል ምስ ዘይተሰሚንቶ ፌሞራል ኩባያ ዝተኣሳሰር እዩ። ባህርያት ናይዚ ሜላ ኣብ ታሕቲ ተገሊጹ ኣሎ፤

መጥባሕታዊ ናይ ዓጽሚ ሲሚንቶ ሜላ ይጥቀም

እቲ ዝጥቀመሉ ናይ ዓጽሚ ሲሚንቶ ሓደ... ኣክሪሊክ ፖሊመር . ኣብ እዋን መስርሕ ኣብ ውሽጢ 15 ደቓይቕ ይተርርን ድሕሪ ምጽናዕ ብቕጽበት ይጸንዕን።

ብዘይ ሲሚንቶ ወይ ፕረስ-ፊት ሜላታት ይጥቀሙ

ብዘይ ስሚንቶ ዝተሰርሑ ኣካላት ኣካላት (ኣካላዊ በትሪ ወይ ኩባያታት) ድሕሪ ሽዱሽተ ክሳብ ዓሰርተው ክልተ ሰሙን ብሰንኪ ተርእዮ ምሕዳስ ዓጽሚ ይረጋግኡ። ምሕዳስ ዓጽሚ ንምድንፋዕ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ገጽ ናይቲ ኣካላዊ ኣካል ብቐጢን ንጣብ ሃይድሮክሲያፓታይት ይሽፈን፡ እዚ ድማ ማዕድናዊ ባእታ ዓጽሚ እዩ። እቲ ተቐራራቢ ዓጽሚ ንሃይድሮክሲያፓታይት ከም ሓደ ካብ ኣካላቱ ኣለልዩ ድሕሪኡ ካብቲ ዓጽሚ ዘለዎ ንጣብ ናይቲ ኣካላዊ ስጋ ብቕልጡፍ ይዓቢ። ሃይድሮክሲያፓታይት ብኬሚካል ክስራሕ ይኽእል።

04. ናይ ጭሕሚ ኣካላዊ ምትካል ክሳብ ክንደይ ይጸንሕ?

ዕድመ ኣገልግሎት ኣካላዊ ኣካላት ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ወሲኹ እዩ: ኣብ ትሕቲ 50 ዓመት ዝዕድሚኦም ሕሙማት: ብዝሒ ናይቶም ኣካላዊ ኣካላት ድሕሪ ዓሰርተ ዓመት ኣጠቓቕማ ገና ዝሰርሕ ዘሎ ሕሙማት ኣስታት 99% እዩ።

ኣብቶም ዝዓበዩን ስለዚ ድማ ስቕ ኢሎም ዘለዉን ሕሙማት ተመሳሳሊ ኣሃዝ ክረአ ይኽእል። ስለዚ ኣብ ኩሉ ዕድመ ዝርከቡ ሕሙማት መጥባሕቲ ምትካእ ጭሕሚ ክግበር ይከኣል።

ዕድመ ኣገልግሎት ናይቲ ኣካላዊ ኣካል ብቐንዱ ኣብዞም ዝስዕቡ ረቛሒታት ይምርኮስ፤

- ዕድመ ናይቲ ሕሙም፡ መዐቀኒ ጽፍሒ ኣካላትን ደረጃ ምንቅስቓስን እዩ።

- ዲያሜትር ናይቲ ኣካላዊ ርእሲ

-ዓይነት ናይ ፍሪክሽን ሞመንት።

ኣብዚ ዳሕረዋይ ጉዳይ፡ ነዊሕ ዕድመ ናይቲ ኣካላዊ ኣካል ብዓቢኡ ኣብ ኣቃውማ ናይቲ ኣካላዊ ኣካል ከም ዝምርኮስ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ። ክልቲኦም ርእሲ ፌሞራልን እቲ ናይ ኣካላዊ ጽዋእን ካብ ብረት ወይ ሴራሚክ ምስ ዝስራሕ፡ እቲ ቀንዲ ብልጫታት ኣዝዩ ትሑት መጠን ምብስባስን ዝሰፍሐ ርእሲ ፌሞራል ናይ ምጥቃም ተኽእሎን ብምዃኑ፡ ንሓደጋ ምፍንጫል ይድርት። ኣብዚ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ፡ ካብ ሓጺን ናብ ሓጺንን ካብ ሴራሚክ ናብ ሴራሚክን ኣካላዊ ኣካላት ክጽምበሩ ከለዉ ኣብ ከባቢ እቲ ኣካላዊ ኣካል ኣብ ዝርከብ ቲሹ ፍርስራስ ናይ ምብታን ሓደጋ ኣሎ። ዋላ እኳ ሴራሚክ-ሴራሚክ ፕሮስቴዝ ካብ ብረት-ሓጺን ፕሮስቴዝ ዝወሓደ ይስበርን ካብ ጽምዲ ብረት-ብረትን ንላዕሊ ንፍሪክሽናል ምሕራር ዝያዳ ዝጻወርን እንተኾነ፡ ሕጂ’ውን ብጥንቃቐ ክጥቀሙሉ ይግባእ።

05. ምስ ኣካላዊ ኣካላት ጭሕሚ ዝተኣሳሰሩ ሓደጋታት እንታይ እዮም?

ኣብ ርእሲ እቲ ኣብ ዝኾነ መጥባሕታዊ ምትእትታው ባህርያዊ ሓደጋታት (ሓደጋታት መደንዘዚ፡ ኣብ ሆስፒታል ዝረኽብዎ ሕማማት)፡ ጸገማት ከጋጥሙ ይኽእሉ እዮም፤

ሓደጋ ምዝንባል

እዚ ኣብ ሕሙማት እቲ ቀንዲ ጸገም ኮይኑ እቲ ሓደጋ ድማ ምስ ግዜ ይፈላለ እዩ። ብፍላይ ድሕሪ መጥባሕቲ ኣብተን ቀዳሞት ኣዋርሕ ልዑል ኮይኑ፡ ድሕሪ ቀዳማይ ዓመት ድማ ይንኪ። ድሕሪኡ ቀስ ብቐስ ምስ ግዜ መሊሱ ይውስኽ። ናብ ምፍንጫል ከብጽሑ ዝኽእሉ ሓያሎ ረቛሒታት ኣለዉ፡ እዚ ድማ ምስቲ ሕሙም፡ ምስቲ መጥባሕትን ምትካልን ወይ ድሕሪ መጥባሕቲ ዝግበር ምክትታል ዝተኣሳሰር ክኸውን ይኽእል። ድሕሪ እቲ ቀዳማይ ክፋል ምፍንጫል ሓደጋ ምድግጋም ኣዝዩ ይውስኽ።

ሓደጋ ረኽሲ

ዝኾነ መጥባሕታዊ መስርሕ ናይ ረኽሲ ሓደጋ ኣለዎ፣ ኣካላዊ ኣካል ምስ ዝትከል ድማ እቲ ባዕዳዊ ኣካል ናብ ኣካላት ምስ ኣተወ እዚ ሓደጋ ይውስኽ። በዚ መንገዲ እዚ ስርዓተ ምክልኻል ሕማም ይቕየር እሞ ከባብያዊ ሕጽረት ሕማም ምክልኻል ዝፈጥር ከባቢ ይፍጠር። ንቡር ናይ ምድሓን ዕድል ዘይብሎም ባክተርያ ድሕሪኡ ኣብዚ ባዕዳዊ ኣካል ክዓብዩ ይኽእሉ። እዚ ናይ ረኽሲ ሓደጋ ኣብ ኣረጋውያን ዝያዳ ክኸውን ይኽእል እዩ ምኽንያቱ ድኹም ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ስለዘለዎም። ካልኦት ረቛሒታት፡ ከም ስብሒ፡ ምትእትታው ዘተሓላለኸ፡ ወይ ሕማም ሽኮር፡ ሕማም ምክልኻል ዓቕሚ ዘጉድልን ምትካኽ ሽጋራን፡ ንሓደጋ መልከፍቲ ክውስኹ ይኽእሉ።

ሓደጋ ኣለርጂ

ገለ ካብቶም ኣብ ኣካላዊ ኣካላት ዝጥቀሙሉ ንብረታት ኣለርጂ ናይ ምፍጣር ተኽእሎ ኣለዎም።

ሓደጋ ናይ ምኽላስ መጥባሕቲ

ውድቀት፣ ምብስባስን ምብስባስን ወይ ምብታኽ ናይቲ ኣካላዊ ኣካል ናይ ምኽላስ መጥባሕቲ ከድልዮ ይኽእል።