ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ምጽናዕ ሜላ

ኣብ ዓበይቲ ሰባት ንዝፍጠር ዘይርጉእን ዝተመዛበለን ስብራት ቲብያል ስቴም ፊክሰሽን ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ምርጫ ፍወሳ ኮይኑ ይቕጽል። ዕላማ መጥባሕታዊ ሕክምና ንውሓት፣ ኣሰላልፋን ምዝዋርን ቲብያ ንምምላስን ምሕዋይ ስብራት ንምዕዋትን እዩ። ብልጫታት ናይ ኢንትራሜዱላሪ መስማር ውሑድ ናይ መጥባሕቲ ስንባደን ብግቡእ ምዕቃብ ቀረብ ደም ናብቲ ስብራትን እዩ። ብተወሳኺ፡ ብኢንትራሜዱላሪ ምጽማር ናይ ቲብያ ግቡእ ባዮሜካኒካዊ ምርግጋእ ስብራት ዝህብ ኮይኑ፡ ከም ጽዕነት ምክፋል መሳርሒ ኮይኑ ድሕሪ መጥባሕቲ ብኣግኡ ምልዕዓል ዘፍቅድ እዩ። ኣብ ዲዛይን ጽፍሪ ውሽጢ ጽፍሪን ሜላታት ምንካይን ዝረአ ዘሎ ምዕባለታት፡ ንመጽናዕቲ ጽፍሪ ውሽጢ ጽፍሪ ዝምልከት ምልክታት ኣስፊሕዎ፡ ንፕሮክሲማል ቲብያን ታሕተዋይ ማእከላይ ሳልሳይ ስብራትን ኣጠቓሊልዎ ኣሎ።

ክሳብ ሎሚ፡ ዕጹው ምንካይ ኣብ ውሽጢ ጽፍሪ ምጽጋን ናይ ቲብያ ስብራት ንሓካይም መጥባሕቲ ኣካላት ስንባደ ልሙድ ኣገባብ ኮይኑ ኣሎ። ዋላ እኳ ንዝተመዛበሉ ስንብራት ቲብያል ስቴም ፊክሰሽን ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ተፈታዊ እንተኾነ፡ በዳሂ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ፡ ብዙሕ ክመጽእ ዝኽእል ጸገማት ኣለዎ። ሜላታት መጥባሕቲ እናማዕበሉ ይኸዱ ኣለዉ። ዕላማ ናይዚ ጽሑፍ ኣብ ምጽናዕ ጽፍሪ ውሽጢ ጽፍሪ ስብራት ቲብያል ስቴም ህሉው ኣምር ንምግላጽን ኣብ ቀረባ እዋን ኣብቲ ዓውዲ ዝተራእየ ምዕባለታት ንምጥቕላልን እዩ።

一 ዝብል ጽሑፍ ኣሎ። ናይ መጀመርታ ገምጋምን ምፍታሽን

ኣብ ንኣሽቱ ሕሙማት፡ ስንብራት ስቴም ቲብያ መብዛሕትኡ ግዜ ውጽኢት ልዑል ጸዓት ዘለዎ መጉዳእቲ ኮይኑ፡ ሕሙማት ብመሰረት መምርሒታት ምዕቡል ደገፍ ህይወት ስንባደ (ATLS) ምስኡ ዝተኣሳሰር ስንባደ ክግምገሙ ኣለዎም። ኣብ ከባቢኡ ዘሎ ናይ ቆርበትን ልስሉስ ቲሹን መጉዳእቲ ከም ስብራት ጽፍፍቲ፣ ቆርበት ምብስባስ፣ ቃጸሎ፣ ኤክሂሞሲስ፣ ወይ ምልዓል ቆርበት ምግምጋም፤ እቲ ስብራት ክፉት ድዩ ኣይኮነን ምንጻር፣ ከምኡ እንተኾይኑ ድማ ብቴታነስን ጸረ-ነፍሳትን ምሕካም፤ ከምኡ’ውን ዕሙቕ ዝበለ ናይ ኒውሮቫስኩላር መርመራ ብምግባር ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ምስናድ። ምኽሳት ኦስቲዮፋስያል ኮምፓርትመንት ሲንድሮም ምግምጋምን ኣብዞም ሕሙማት ተኸታታሊ ክሊኒካዊ መርመራታት ምግባርን።

ኣብ ቀረባ እዋን ዝተገበሩ መጽናዕትታት ከም ዘመልክትዎ፡ ድሕሪ ስንብራት ቲብያል ቱቤሮሲቲ ዝፍጠር ተርእዮ ኦስቲዮፋስያል ኮምፓርትመንት ሲንድሮም ክሳብ 11.5 % ክኸውን ይኽእል። ብፍላይ ድማ ንኣሽቱ ጉጅለታት ሕሙማት ኦስቲዮፋስያል ኮምፓርትመንት ሲንድሮም ናይ ምምዕባል ተኽእሎኦም ዝለዓለ እዩ። መርመራ ኦስቲዮፋስያል ኮምፓርትመንት ሲንድሮም ኣብ ክሊኒካዊ ርኽበታት ዝተመርኮሰ ክኸውን ኣለዎ፣ እዚ ድማ ከቢድ ቃንዛ፣ ለውጢ ኒውሮቫስኩላር፣ ሕበጥ ክፍሊ ማይዮፋስያልን ካብ ፓሲቭ ኤክስቴንሽን ዝመጽእ ምውሳኽ ቃንዛን ይርከብዎም። ስለዚ ኦስቲዮፋስያል ኮምፓርትመንት ሲንድሮም ክሊኒካዊ መርመራ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ፡ ናይቲ ክሊኒካዊ መርመራ ድማ ብዕምቆት ምጽሓፍ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ውሽጢ ማይዮፋስያል ክፍሊ ዘሎ ጸቕጢ ብናይ ጸቕጢ መርፍእ (ስእሊ 1) ከም መመላእታ ኣገባብ መርመራ ናይቲ ፍሉይ መርመራ ክዕቀን ይኽእል።

ስእሊ 1. ምዕቃን ጸቕጢ ኣብ ኢንተርኦስዮስ ሴፕተም ብናይ ጸቕጢ መርፍእ ኣቢልካ

ዘተኣማምን መረዳእታ ንምርካብ ኣብ ኣርባዕተ ማይዮፋስያል ክፍልታትን ኣብ ውሽጢ ነፍሲ ወከፍ ማይዮፋስያል ክፍሊ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታትን ጸቕጢ ውሽጢ ፋስያል ክዕቀን ኣለዎ። ኣብ ጽሑፋት ዝተገብረ መጽናዕትታት ከም ዝሕብርዎ፡ ትሕቲ 30 ሚ.ሜ.ኤች.ጂ. መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ እዋን መጥባሕቲ ጸቕጢ ዲያስቶሊክ ይንኪ፣ ቅድሚ መጥባሕቲ ዝግበር ጸቕጢ ዲያስቶሊክ ድማ ፍልልያዊ ጸቕጢ ኣብ ዝሕሰብሉ እዋን ኣብ ግምት ክኣቱ ኣለዎ።

ኣብ ቀረባ እዋን ዝተገበሩ መጽናዕትታት ከም ዘመልክትዎ፡ ምክትታል ጸቕጢ ውሽጢ ፋስያል ንምርመራ ሕዱር ፋስያል ክፍሊ ሲንድሮም ክጠቅም ዝኽእል መሳርሒ ኮይኑ፡ 94 % ተነቃፍነትን 98 % ፍሉይነትን ኣለዎ። ይኹን እምበር፡ ነቲ ከስዕቦ ዝኽእል ኣዕናዊ ሳዕቤናት ናይቲ ክፍሊ ሲንድሮም ኣብ ግምት ብምእታው፡ መርመራ ክፍሊ ሲንድሮም ኣብ ክሊኒካዊ ርኽበታት ዝተመርኮሰ ክኸውን ኣለዎ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ፍሉይ ኩነታት፡ ከም ሕሙም ኣብ ዝጎድኣሉ እዋን ወይ ነጥብታት ክሊኒካዊ መረዳእታ ንጹር ኣብ ዘይኮነሉ እዋን፡ መለክዒ ጸቕጢ ክፍሊ ኣዕጽምቲ ክውዕል ኣለዎ።

ገምጋም ምስሊ ስታንዳርድ ኦርቶፓንቶሞግራምን ጎናዊ ትርኢትን ናይቲ ዝተጎድአ ቲብያን ሬድዮግራፍ ናይቶም ኣብ ጎኒ ዘለዉ መላግቦታት ብርክን ቁርጭምጭሚትን ከጠቓልል ኣለዎ፣ እዚ ድማ ብዝያዳ ብኮምፒዩተር ቶሞግራፊ (CT) ይግምገም። ብተመሳሳሊ፡ ናብ ቲብያል ፕላቶ ዝዝርጋሕ መስመራት ስብራትን ምስኡ ዝተኣሳሰር ዘይተተሓሓዘ መጉዳእቲ ቁርጭምጭሚትን ንምስኣል፡ ሲቲ ስካን ናይ ቁርጭምጭሚት ኣድላዪ ክኸውን ይኽእል።

二 ዝብል ጽሑፍ ኣሎ። ክሊኒካዊ መጻወድያታት

ልዑል ሚእታዊት ስብራት ታሕተዋይ ማእከላይ ሲሶ ቲብያ ምስ ስብራት ቁርጭምጭሚት ከምዝተራእየ ተገሊጹ። ልምዳዊ ሲቲ ስካን ብምጥቃም፡ 43 % ካብ ስብራት ማእከላይን ታሕተዋይን ሲሶ ቲብያ ብስብራት ቁርጭምጭሚት ዝተሰነየ ኮይኑ፡ መብዛሕትኦም መጥባሕታዊ ሕክምና ዘድልዮም እዮም። እቲ ዝበዝሐ ዝረአ ዓይነት ስብራት ምስ ቁሩብ ወይ ዘይተመዛበለ ድሕሪት ቁርጭምጭሚት ዝተኣሳሰር ስፓይራል ስብራት ታሕተዋይ ማእከላይ ሲሶ ዲስታል ቲብያ እዩ ነይሩ (ስእሊ 2)። ብሰንኪ ንእሽቶ ምዝንባል ናይቲ ምስኡ ዝተኣሳሰር ስብራት ቁርጭምጭሚት፡ 45 % ጥራይ መጉዳእቲ ኣብ ስሩዕ ሬድዮግራፍ ቁርጭምጭሚት ክረአ ይኽእል። ስለዚ ስሩዕ ሲቲ ስካን ቁርጭምጭሚት ታሕተዋይ ማእከላይ ቲብያ ስብራት ኣብ ዝህልወሉ እዋን ኣዝዩ ክጉልሕ ኣለዎ (ስእሊ 3)።

ስእሊ 2.AF ስፓይራል ፍራክቸር ናይ ታሕተዋይ ማእከላይ ሲሶ የማናይ ቲብያ (A, B) ቅድሚ መጥባሕቲ ዝተገብረ ሬድዮግራፍ ናይ ቁርጭምጭሚት ንቡር (C) የርኢ። ኣብ ውሽጢ መጥባሕቲ ዝግበር ሲ-ኣርም ፍሎሮስኮፒ ዘይተመዛበለ ስብራት ናይ ድሕሪት ቁርጭምጭሚት የርኢ (D) ድሕሪ መጥባሕቲ ዝግበር ሬድዮግራፍ ድሕሪ መጥባሕታዊ ምትዕርራይ (EF) ስሉጥ ምሕዋይ ስብራት ቲብያን ቁርጭምጭሚትን የርኢ

ስእሊ 3. ኤኤፍ ስፓይራል ፍራክቸር ናይ ማእከላይን ታሕተዋይን ሲሶ ጸጋማይ ቲብያ (AB) ቅድሚ መጥባሕቲ ዝተወሰደ ሬድዮግራፍ፤ (ሲዲ) ቅድሚ መጥባሕቲ ዝተገብረ ሲቲ ስካን ዘይተመዛበለ ድሕሪት ማሌዮላር ስንብራት ዘርኢ፤ (EF) ፍጻመ ዘይብሉ ምሕዋይ ናይ ቲብያን ማሌዮላር ስንብራትን ዘርኢ እዩ።

三 ዝብል ጽሑፍ ኣሎ። ኣገባብ መጥባሕቲ

01. ቲብያል መርፍእ መእተዊ ነጥቢ

ቅኑዕ መእተዊ ነጥቢ ምምስራት ወሳኒ ተራ ዝጻወት ኮይኑ፡ ኣብ ጽሑፋት ዝርከቡ ብዙሓት መጽናዕትታት ብዛዕባ ኣናቶሚካዊ ኣቀማምጣ ናይቲ ምቹእ መእተዊ ነጥቢ ንኢንትራሜዱላሪ ምጽማር ስብራት ቲብያ ኣገዳሲ ሓበሬታ ሂቦም እዮም። እዞም መጽናዕትታት ከም ዘመልክትዎ፡ እቲ ምቹእ ፒኒንግ ፖይንት ኣብ ቅድመ ወሰን ናይቲ ቲብያል ፕላቶን ልክዕ ኣብ ማእከላይን ናይቲ ላተርያል ቲብያል ስፐርን ይርከብ። 22.9 ሚ.ሜ ± 8.9 ሚ.ሜ ስፍሓት ዘለዎ፣ ኣብ ጎረባብቲ መዋቕር መላግቦታት ጉድኣት ዘየስዕብ ናይ ድሕንነት ዞባ እውን ተገሊፁ እዩ። ብባህሊ፡ መበገሲ ነጥቢ ምትዕርራይ ጽፍሪ ቲብያል ስቴም ብኢንፍራፓተላር ኣቀራርባ፡ ወይ ንፓተላር ቴንዶን ብምምቃል (ትራንስፓቴላር ኣቀራርባ) ወይ ድማ ንገለ ክፋል ናይቲ ፓተላር ቴንዶን ስቶፕ ብምቕንጣጥ (ፓራቴንዲኖስ ኣቀራርባ) እዩ ተጣይሹ።

ፍርቂ-ምንዋሕ ውሽጣዊ ጽፍሪ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ስነ-ጽሑፍ ኣካላት ብዙሕ ኣቓልቦ ስሒቡ እዩ፣ ቶርኔታን ኮሊንስን ድማ ንውሽጣዊ ምትዕርራይ ናይቲ ጽፍሪ ኣብ ፍርቂ-ምንዋሕ ቦታ ንውሽጣዊ ምትዕጽጻፍ ጽፍሪ ሚድያል ፓራፓቴላር ኣገባብ ምጥቃም ይመኽሩ፣ እዚ ድማ ጫፍ ናይቲ ውሽጣዊ ጽፍሪ ናብ ቅድመ-ቲብያል ኮርተክስ ንኸይወጽእ ይሕብሩ።3 The use of a medial parapatellar approach for ኣብ ፍርቂ ኤክስቴንሽን ፖዚሽን ኢንትራሜዱላሪ መስማር ምግባር እውን ይምከር። ንመስማር ቲብያል ኢንትራሜዱላሪን ምእታው ጽፍሪ ውሽጢ ሜዱላሪ ብመንገዲ መላግቦ ፓተሎፌሞራል ኣብ ፍርቂ ዝተዘርግሐ ቦታን ሱፕራፓቴላር ኣቀራርባ ምጥቃም ይምከር።

እቲ መስርሕ ብርኪ ብኣስታት 15-20 ዲግሪ ተዓጽዩ ይፍጸም፣ ኣስታት 3 ሴንቲ ሜተር ዝኸውን ንውሓት ዘለዎ ምቑራጽ ድማ ብግምት ካብ ሓደ ክሳብ ክልተ ስፍሓት ኣጻብዕቲ ልዕሊ ፓቴላ ይግበር። ቴንዶን ኳድሪሰፕስ ብነዊሕ መንገዲ ይምቀል እሞ ድብን ዝበለ ምቑራጽ ናብ መላግቦ ፓተሎፌሞራል ይፍጸም። ብመላግቦ ፓተሎፌሞራል ኣቢሉ ድብን ዝበለ ሶኬት ይኣቱ እሞ ኣብ መጋጠሚ ፕሮክሲማል ኣንቲርያል ቲብያል ኮርተክስን ኣርቲኩላር ገጽን መእተዊ ነጥቢ ይፈጥር (ስእሊ 4)።

ስእሊ 4. ab ኣብ ውሽጢ መጥባሕቲ ዝተሳእሉ ስእልታት (ሀ) ምፍንጫል ቴንዶን ኳድሪሰፕስን ትሮካር ብመላግቦ ፓተሎፌሞራል ኣቢልካ ናብ መእተዊ ነጥቢ ቲብያ ምእታውን፤ (ለ) ኣብ ውሽጢ መጥባሕቲ ብጐድናዊ ትርኢት ናይቲ መእተዊ ነጥቢ

ኣብ ትሕቲ C-arm መምርሒ መበገሲ ነጥቢ መርፍእ ንምፍላጥ 3.2 ሚሜ ድሪል ቢት ይጥቀም። ንመእተውን መውጽእን ነጥብታት ብደቂቕ ንምቕናዕ ነዃላት ዘለዎ ሶኬት ተዳልዩ ኣሎ። እቶም ዝተረፉ መጥባሕታዊ መስርሓት ሪሚንግን ምትእትታው ጽፍሪ ቲብያልን ሓዊሱ ብመንገዲ ሶኬት ይፍጸሙ።

ክህልዎ ዝኽእል ብልጫታት፦ እቲ ፍርቂ ዝተዘርግሐ ኣቀማምጣ እግሪ ኣብ ዳግመ-ኣቀማምጣ ስብራት ክሕግዝ ይኽእል እዩ፣ ብፍላይ ኣብቲ ልሙድ ፕሮክሲማል ሲሶ ናይ ቲብያ ዘለዎን ንቕድሚት ኩርናዕ ዘለዎን ስብራት። ፣ እቲ ፍርቂ ዝተዘርግሐ ኣቀማምጣ ኣብ ጭዋዳ ኳድሪሰፕስ ዘሎ ወጥሪ ከወግድን ኣብ ዳግመ ኣቀማምጣ ስብራት ክሕግዝን ይኽእል። ፣ እቲ ፍርቂ ዝተዘርግሐ ኣቀማምጣ ሱፕራፓቴላር ኣገባብ እውን ኣማራጺ ናይቲ ባህላዊ ትሕተ-ፓቴላር ኣገባብ ክኸውን ይኽእል እዩ (ስእሊ 5)።

ስእሊ 5. ኣብ ውሽጢ መጥባሕቲ ዝተሳእለ ስእሊ ኣብ ትሕተ-ፓቴላር ዞባ ልስሉስ ቲሹ መጉዳእቲ ከም ምልክት ንናይ ሱፕራፓቴላር ኣቀራርባ ኣብ ፍርቂ ዝተዘርግሐ ቦታ ዘርኢ።

መጽናዕትታት ከም ዘመልክትዎ፡ ሱፕራፓቴላር ኣገባብ ንመስማር ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ኣብ ፍርቂ ዝተናውሐ ቦታ ውሑስን ውጽኢታውን ሜላ መጥባሕቲ እዩ። ኣብ መጻኢ ዝግበር ክሊኒካዊ ፈተነታት ንብልጫታትን ጉድለታትን ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ኢንትራሜዱላሪ ናይሊንግ ብዝያዳ ንምምርማርን ምስዚ ሜላ ዝተኣሳሰር ናይ ነዊሕ ግዜ ውጽኢት ንምግምጋምን የድሊ።

02. ቴክኖሎጂ ዳግማይ ምትካል

ጽፍሪ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ምቕማጥ ጥራይ እኹል ምንካይ ስብራት ኣየምጽእን፤ ኣብ ምሉእ መስርሕ ሪሚንግን ኣብ ውሽጢ ሜዱላሪ ጽፍሪ ምቕማጥን ግቡእ ምንካይ ስብራት ክቕጽል ኣለዎ። ምትግባር ማንዋል ስሕበት ጥራይ ኩሉ ግዜ ንባዕሉ ኣናቶሚካዊ ምንካይ ናይቲ ስብራት ከየምጽእ ይኽእል። እዚ ጽሑፍ እዚ ዝተፈላለዩ ዕጹዋት፡ ውሑድ ወራርን ክፉትን ናይ ምንካይ ምልውዋጥ ክገልጽ እዩ።

- ዕጹው ሪሰት ቴክኒክ ምኽርታት

ዕጹው ናይ ምንካይ ምልውዋጥ ብከም F-fracture reducer ዝኣመሰለ ናይ ምጉዳል መሳርሒ ክፍጸም ይከኣል፣ እዚ F-ቅርጺ ዘለዎ ብሬድዮግራፊ ዝመሓላለፍ ናይ ምጉዳል መሳርሒ ኮይኑ ንመኣዝናት ምግልባጥ/ምግልባጥ ከምኡ’ውን ንሚድያል/ላተርያል ትርጉም ዝእርም እዩ (ስእሊ 6)።

ስእሊ 6. ኣብ መጥባሕቲ ዝተጠቕሰ ቅርጺ F ዘለዎ ስብራት ዝቕንስ

ይኹን እምበር፡ እቲ መሳርሒ ኣብቶም ልስሉሳት ቲሹታት ርኡይ ጸቕጢ ኺፈጥር ስለ ዚኽእል፡ ነዚ ዳግመ-ምትዕርራይ መሳርሒ እዚ ንነዊሕ እዋን ምጥቃም ኪውገድ ኣለዎ። ምጉዳል ፎርሰስ እውን ከምቲ ኣብ ስፓይራልን ኦብሊክን ስብራት ብቆርበት ክቐርብ ይኽእል። እዞም መሳርሒታት ብንኣሽቱ ምቑራጽ ኣቢሎም ንልስሉስ ቲሹ ብዝምችእ መንገዲ ክለኽዩ ይኽእሉ (ስእሊ 7)።

ስእሊ 7. ንሓደ ስብራት ቲብያ ዳግማይ ንምትካል ብቆርበት ምጭባጥ

ዓይነት መትሓዚን ኣቀማምጣ ናይቲ መጥባሕቲ ምቑራጽን ካብ ምቕማጥ ክላምፕ ኣብ ልዕሊ ልስሉሳት ቲሹታት ንነዊሕ እዋን ዝበጽሕ ጉድኣት ንምንካይ ዝሕግዝ ስትራተጂ መሰረት ብምግባር ክምረጽ ኣለዎ (ስእሊ 8)።

ስእሊ 8. ንመስብራት ቲብያ ዳግማይ ንምትካል ንቑጽ ዳግመ-ኣቀማምጣ ፎርሰፕስ

ሪትራክተራት ሓደ ካብቶም ንውሓት ቲብያ ንምምላስ ዝጥቀሙሉ ልሙዳት መሳርሒታት ዳግመ-ምትዕርራይ እውን እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ማእከላይን ካብቲ ጽፍሪ ውሽጢ ጽፍሪ ምቕማጥ ዘድልዮ ቦታ ርሒቖምን ይቕመጡ። ፕሮክሲማል ትራክሽን ፒን ነቲ ናይ ፕሮክሲማል ብሎኪንግ ስክሪው ኣቀማምጣ ንምምሳል ክቕመጡ ይኽእሉ፣ እዚ ድማ እቲ ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ምስ ኣተወ ብቐሊሉ ነቲ ስብራት ንምንካይ የኽእል።

ኣብ ገለ ገለ ኣጋጣሚታት፡ ዕጹውን ውሑድ ወራርን ዘለዎ ናይ ምንካይ ሜላታት ኣናቶሚካዊ ምንካይ ንምርካብ ገና እኹላት ኣይኮኑን። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት፡ ኣብ ከባቢኡ ዝርከቡ ልስሉሳት ቲሹታት ብጥንቃቐ ብምምሕዳር፡ ሜላታት ምጉዳል ምቑራጽ ክሕሰቡ ኣለዎም። ክፉት ምጉዳል ሜላታት ክህልዎም ዝኽእል ጉድለታት ተወሳኺ መጥባሕታዊ ስንባደ ዘጠቓልል ኮይኑ፡ እዚ ድማ ንሓደጋ ረኽሲ መጥባሕቲ ቦታ ክውስኽ ይኽእል። ብተወሳኺ፡ ተወሳኺ ምቕንጣጥ ቀረብ ደም ናብቲ ስብራት ቦታ፡ ድሕሪ መጥባሕቲ ናይ ስንብራት ዘይምትእስሳር ሓደጋ ክውስኽ ይኽእል።

- ቴክኒካዊ ክእለት ንመቑረጽን ዳግመ ኣቀማምጣን።

ምቑራጽ ምጉዳል ምልውዋጥ ኣብ ግቡእ ቦታ ዝተቐመጡ ናይ መጥባሕታዊ ምጉዳል ፎርሰፕስ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ እዋን መስርሕ ምጽማድ ስብራት ምጉዳል ስብራት ንምዕቃብ ኣብቲ ዝተሰብረ ቦታ ንኣሽቱ ወይ ንኣሽቱ ስፕሊንታት ምጥቃም እውን የፍቅድ።

ጽላት ኣብቲ ናይ ቀረባን ርሑቕን ቁርጽራጽ ስብራት ብሞኖኮርቲካል ስክሪው ይተኣሳሰሩ። እቲ ስፕሊንት ኣብ ምሉእ መስርሕ ሪሚንግን ምቕማጥን ናይቲ ውሽጣዊ ጽፍሪ ኣብ ቲብያ ይዕቀብ። ድሕሪ ምቕማጥ ናይቲ ውሽጣዊ ጽፍሪ፡ እቲ ጽላት ተኣልዩ ወይ ኣብ ቦታኡ ተገዲፉ፡ ምርግጋእ ናይቲ ጽኑዕ መዋቕር ንምዕባይ (ስእሊ 9)። ነቲ ጽላት ኣብ ቦታኡ ብምግዳፍ፡ እቲ ንጽል ኮርቲካል ስክሪው ምስቲ ድርብ ኮርቲካል ስክሪው ክለዋወጥ ኣለዎ። ቅቡል ምንካይ ስብራት ንምርካብ፡ እቲ ቲብያል ስቴም ክፉት መጥባሕቲ ኣብ ዘድልየሉ ዝተመርጹ ኩነታት ንኽጥቀመሉ ክሕሰብ ኣለዎ።

ስእሊ 9. ክፉት ቲብያ ስንብራት ምስ ከቢድ ምቁራጽን ጉድለት ዓጽምን፣ ንጽል ኮርቲካል ምትዕርራይ ምስ ንእሽቶ ስፕሊን ኣብቲ ዝተሰብረ ጫፍ ናይቲ ስብራት ድሕሪ ምንካይን ምእላይ ስፕሊንት ድሕሪ ምጽናዕ ጽፍሪ ውሽጢ ሜዱላሪን።

ዕላማ ናይቲ ዝዓግት ጽፍሪ ኣብ ዞባ ሜታፊዝያል ዝርከብ ሜዱላሪ ካቪቲ ንምጽባብ እዩ። ምዕጻው ጽፍሪ ኣብ ውሽጢ እቲ ሓጺር ቁርጽራጽ ኣርቲኩላርን ኣብቲ ቆንጢርካ ዝኸይድ ሸነኽ ናይቲ ምጉዳል ጽፍሪን ቅድሚ ምቕማጥ ጽፍሪ ውሽጣዊ ጽፍሪ ይቕመጥ። ንኣብነት፡ እቲ ልሙድ ምጉዳል ስብራት ናይ ፕሮክሲማል ሲሶ ቲብያ፡ ብቫልጉስን ንቕድሚት ኩርናዕን ይልለ። ነቲ ናይ ቫልጉስ ምጉዳል ንምእራም፡ ኣብቲ ጎናዊ ክፋል ናይቲ ቅርበት ዘለዎ ስብራት ቁንጣሮ (ማለት፡ እቲ ቆንጢርካ ዝኸይድ ሸነኽ ናይቲ ምጉዳል) ብቕድሚት ድሕሪት ኣንፈት፡ መዕጸዊ ሽጉጥ ክቕመጥ ይኽእል። እቲ ውሽጣዊ ጽፍሪ ካብ ማእከላይ ሸነኽ ይምራሕ፣ በዚ ድማ ቫልጉስ ይከላኸል። ብተመሳሳሊ መንገዲ ምጉዳል ኩርናዕ ክስገር ዝኽእል ካብ ሚድያል ክሳብ ላተርያል ናብ ድሕሪት ክፋል ናይቲ ፕሮክሲማል ብሎክ (ማለት ቆንጢርካ ዝኸይድ ሸነኽ ናይቲ ምጉዳል) መዕጸዊ ሽጉጥ ብምቕማጥ እዩ (ስእሊ 10)።

ስእሊ 10. ብሓገዝ ዳግመ ምትዕርራይ ስንብራት ቲብያ ብመቐመጢ ዝዓግት ጽፍሪ

- ምስፍሕፋሕ ሜዱላሪ

ድሕሪ ምዝዛም ናይቲ ስብራት ዳግመ-ምቕማጥ፡ ነቲ ዓጽሚ ንኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ንምእታው ንምድላው፡ ሜዱላሪ ሪሚንግ ይምረጽ። እቲ ብኩዕሶ ዝተወድአ መምርሒ ሽቦ ናብቲ ቲብያል ማሮ ካቪቲን ብመንገዲ እቲ ዝተሰብረሉ ቦታን ይኣቱ፣ እቲ ሪሚንግ ድሪል ድማ ኣብ ልዕሊ እቲ ብኩዕሶ ዝተወድአ መምርሒ ሽቦ ይሓልፍ። ኣቀማምጣ ናይቲ ብኩዕሶ ዝተወድአ መምርሒ ሽቦ ብሲ-ኣርም ፍሎሮስኮፒ ኣብ ደረጃ መላግቦ ቁርጭምጭሚት ምዃኑ ተረጋጊጹ፣ እቲ መምርሒ ሽቦ ድማ ኣብ ክልቲኡ ቅድመ-ድሕሪትን ጎናዊን ትርኢት ጽቡቕ ማእከል ዝገበረ እዩ ነይሩ (ስእሊ 11)።

ስእሊ 11. ኣቀማምጣ ናይቲ መምርሒ ሽቦ ኣብ ሜዱላሪ ካቪቲ ኣብ ሲ-ኣርም ፍሎሮስኮፒ ኣብ ቅድመ-ግንባርን ጎናዊን ኣቀማምጣ የርኢ

ጉዳይ ዝተሰፍሐን ዘይተሰፍሐን ሜዱላ ኣካታዒ ኮይኑ ጸኒሑ እዩ። መብዛሕትኦም ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዝርከቡ ሓካይም መጥባሕቲ፡ ካብ ዘይተዘርግሐ፡ ዝተሰፍሐ ሜዱላሪ ኢንትራሜዱላሪ ምጽማር ቲብያ ከም ዝመርጹ ንኣምን። ይኹን እምበር፡ ክልቲኡ ዝተዘርግሐን ዘይተሰፍሐን ኢንትራሜዱላሪ ምጽማድ ከም ቅቡል ደረጃ ሜላታት ክውዕል ይኽእል እዩ፡ ብኽልቲኡ ኣገባብ ድማ ጽቡቕ ውጽኢት ክረክብ ይኽእል።

- ምዕጻው ስክሪው ምቕማጥ

ኣብ ስብራት ስቴም ቲብያ ምትእስሳር ዘለዎም ሽጉጥ ምጥቃም ምሕጻርን ምዝንባዕን ንምክልኻል ዝዓለመ ኮይኑ፡ ንኢንትራሜዱላሪ ምጽማር ቲብያ ዝምልከት ምልክታት ናብ ዝያዳ ፕሮክሲማልን ዲስታልን ስብራት ስቴም ቲብያ ንሜታፊሲስ ዘሳትፍ የስፍሖ። ኣብ ንዞባ ሜታፊዚያል ዘሳትፍ ስብራት፡ ምትእስሳር ሽጉጥ ኣብ ምዕቃብ ኣክሲያላዊ ኣሰላልፋ ዝያዳ ኣገደስቲ ኮይኖም።

ሰለስተ ፕሮክሲማል ኢንተርሎኪንግ ስክሪው ንምርግጋእ ብዓቢኡ ኣመሓይሾም፣ ብመኣዝን ዝተረጋግኡ ኢንተርሎኪንግ ስክሪው ድማ ካብ ልምዳውያን ኢንተርሎኪንግ ስክሪው ዝዓበየ ምርግጋእ ክህቡ ይኽእሉ፣ እዚ ድማ ብውሑድ ቁፅሪ ኢንተርሎኪንግ ስክሪው ተመሳሳሊ መዋቕራዊ ምርግጋእ ንምርካብ ከኽእል ይኽእል። ንውሽጣዊ ምትዕርራይ ቲብያ ዘድልዩ ብዝሕን ኣቃውማን ዝተኣሳሰሩ ሽጉጥ ዝምልከት ክሊኒካዊ መረዳእታ ድሩት እዩ።

ምቕማጥ ፕሮክሲማል ኢንተርሎኪንግ ስክሪው መብዛሕትኡ ግዜ ኣብቲ ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ስፓይክ ዝተተሓሓዘ ስኮፕ ተጠቒምካ እዩ ዝፍጸም። ዲስታል ኢንተርሎኪንግ ስክሪው ኣብ ትሕቲ ፍሎሮስኮፒክ መምርሒ ብናጻ ኢድ ይኣትዉ። ንመእተዊ ዲስታል ቲብያል ኢንተርሎኪንግ ስክሪው ብኤሌክትሮማግኔቲክ ብኮምፒተር ዝሕገዝ ስርዓተ መምርሒ ምጥቃም ይምከር (ስእሊ 12)። እዚ ሜላ እዚ ካብ ጨረርታ ነጻ ዝኾነ ምትእትታው ዲስታል ኢንተርሎኪንግ ስክሪው ዘፍቅድ ኮይኑ፡ ተግባራዊን ቅኑዕን ኣገባብ ምዃኑ ተረጋጊጹ ኣሎ።

ስእሊ 12.AB ብመገዲ C-arm perspective ዝዕፀዉ ሽጉጥ፤ ሲዲ ብኤሌክትሮማግኔቲክ ብኮምፒተር ዝሕገዝ መዕጸዊ ሽጉጥ ምዕጻው

ምቕማጥ ፕሮክሲማልን ዲስታልን ዝራኸቡ ሽጉጥ ውሑስ ናይ መጥባሕቲ መስርሕ ኮይኑ እቶም ዝራኸቡ ሽጉጥ ድማ ብትኽክልን ንልስሉስ ቲሹ ዝምችእን መንገዲ ክኣትዉ ኣለዎም።

ኣናቶሚካዊ መጽናዕትታት ከም ዘመልክትዎ፡ ፕሮክሲማል ሚድያል ክሳብ ላተርያል ኦብሊክ ኢንተርሎኪንግ ስክሪው ኣብ ዝቕመጥሉ እዋን፡ ገና ናይ ፐሮኒያል ነርቭ ፓልሲ ሓደጋ ኣሎ። ነዚ ሓደጋ ንምንካይ፡ ሓካይም መጥባሕቲ፡ ኣብ ትሕቲ መምርሒ ሲ-ኣርም፡ ፍሎሮስኮፒክ ኩርናዕ ናይቲ ሲ-ኣርም ምስ ነፋሪት ናይቲ ድሪል ቢት ንቕድሚት ንሽጉጥ ምዅዓት ክሓስቡሉ ይግባእ። ድሪል ናብ ኮርተክስ ናይ ዲስታል ቲብያ ምእታው ብናይ ምትንኻፍ ግብረ መልሲ ንምርዳእ ኣጸጋሚ ክኸውን ይኽእል እዩ፣ ከምኡ’ውን ቅርበት ናይቲ ፋይቡላር ርእሲ ነቲ ናይ ምትንኻፍ ጦብላሕታ ከደብዝዞን ነቲ መጥባሕቲ ዝገብር ሓኪም 'ኣብ ዓጽሚ' ከምዘሎ ጦብላሕታ ክህቦን ይኽእል እዩ፣ ብሓቂ እቲ ፋይቡላር ርእሲ ኣትዩ ኣሎ። ንውሓት ሽጉጥ ብዝተመረቐ ድሪል ጥራይ ዘይኮነስ ብግቡእ ዕምቆት መዐቀኒ መለክዒታት እውን ክውሰን ኣለዎ። ዝኾነ ልዕሊ 60 ሚ.ሜ ንውሓት ድሪል ወይ ስክሪው ምልካዕ ጥርጣረ ፖስተሮላተርያል ፕሮትሩሽን ከልዕል ኣለዎ፣ እዚ ድማ ነቲ ልሙድ ፐሮኒያል ነርቭ ኣብ ሓደጋ መጉዳእቲ ከእትዎ ይኽእል።

ዲስታል ኣንቲርያልን ድሕሪትን ዝራኸቡ ሽጉጥ ንመከላኸሊ ኣንቴሮላተርያል ኒውሮቫስኩላር ቡንደል፣ ቲብያሊስ ኣንቲርያል ቴንዶንን ኤክስተንሰር ዲጂቶረም ሎንጉስን ኣቓልቦ ብምሃብ ይቕመጡ። መብዛሕትኡ ግዜ ብቆርበት ሽጉጥ ምቕማጥ ውሑስ እኳ እንተኾነ፡ ሓካይም መጥባሕቲ ግን ኣብ ከባቢኦም ንዘሎ ኣቃውማ ልስሉስ ቲሹ ዘስዕቦ ሓደጋታት ክፈልጡ ኣለዎም። ንመብዛሕትኡ ስብራት ስቴም ቲብያ፡ ክልተ ፕሮክሲማልን ክልተ ዲስታልን ኢንተርሎኪንግ ስክሪው እኹል ምርግጋእ ይህቡ። ምርግጋእ ናይዚ መዋቕር ንምዕባይ ኣብ ዝተፈላለዩ ነጥብታት ተወሳኺ ምትእስሳር ዘለዎም ሽጉጥ ብምቕማጥ ናይ ቀረባን ርሑቕን ስንብራት ቲብያ ተጠቃሚ ክኸውን ይኽእል እዩ (ስእሊ 13)።

ስእሊ 13. ብዙሕ ስብራት ቲብያ፣ ብኢንትራሜዱላሪ መስማር ብኽልተ ዲስታልን ሰለስተ ፕሮክሲማልን ኢንተርሎኪንግ ስክሪው ዝተሓከመ፣ ስዒቡ ዝተገብረ ራጂ ድማ ስብራት ምሕዋይ ዝሕብር።

-ፋይቡላር ፊክሰሽን (Fibular Fixation)

እዋናዊ ዲዛይናት ጽፍሪ ውሽጣዊ ጽፍሪ ምስ ዲስታል ኢንትራሎኪንግ ስክሪው፡ ንኢንትራሜዱላሪ ምጽማር ቲብያ ዝምልከት ምልክታት ኣስፊሕዎ፡ ንዞባ ሜታፊዚያል ዘሳትፍ ፕሮክሲማልን ዲስታልን ስብራት ከጠቓልል እዩ።

ኣብቲ መፅናዕቲ ዝተፈላለዩ ዲስታል ኢንተርሎኪንግ ስክሪው ቅርፅታት ተጠቒሞም እዮም (2 ስክሪው ካብ ሚድያል ክሳብ ላተርያል ኣንፃር 2 ስክሪው ኣብ ነንሕድሕዶም ንቕድሚት ዝተቐመጡን ብድምር 3 ዲስታል ኢንተርሎኪንግ ስክሪው ኣንፃር 1 ዲስታል ኢንተርሎኪንግ ስክሪው ጥራሕ)። ኣብቶም ፋይቡላር ፊክሰሽንን ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ፊክሰሽንን ዝተገብረሎም ሕሙማት፡ መጠን ዝጠፍአ ሪሰት ኣዝዩ ዝተሓተ እዩ ነይሩ። ብድምር 13 % ካብቶም ብዘይ ፋይቡላር ፊክሰሽን ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ፊክሰሽን ዝነበሮም ሕሙማት ድሕሪ መጥባሕቲ ሪሰት ክሳራ ከምዘርኣዩ እንትኾኑ 4 % ካብቶም ብዘይ ፋይቡላር ፊክሰሽን ቲብያል ጽፍሪ ፊክሰሽን ዝነበሮም ሕሙማት ክነጻጸር እንከሎ።

ኣብ ካልእ ንውጽኢታዊነት ምትዕጽጻፍ ጽፍሪ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ኣንጻር ምትዕጽጻፍ ጽፍሪ ቲብያልን ምትእስሳር ጽፍሪ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪን ምትዕጽጻፍ ጽፍሪ ኣንጻር ምትዕጽጻፍ ፋይቡላር ዘይብሉን ዘነጻጸረ ፈተነ፡ ምስ ምጽናዕ ጽፍሪ ቲብያል ተደሚሩ ብፋይቡላር ምትዕጽጻፍ ዝተሓከሙ ሕሙማት ኣብ ምዝዋርን ምግልባጥ/ምግልባጥን ኣሰላልፋ ምምሕያሽ ኣርእዮም።

ኣድጀንክቲቭ ፋይቡላር ፊክሰሽን ኣብ ዲስታል ሓደ ሲሶ ቲብያ ፍሬክቸር ኣብ ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ፊክሰሽን ዝግበረሉ ምጉዳል ስብራት ቲብያ ከም ዝበጽሕን ከም ዝዕቅብን ንደምድም። ይኹን እምበር፡ ኣብ ከባቢ ስንባደ ዝበዝሖ ቲሹ ካብ ተወሳኺ ምቑራጽ ዝመጽእ ጸገማት ቁስሊ ይቕጽል ኣሎ። ስለዚ ኣብ ኣጠቓቕማ ዝተሓገዘ ፋይቡላር ፊክሰሽን ጥንቃቐ ክንገብር ንመክር።

03. ውጽኢት

ናይ ቲብያል ስቴም ፍራክቸር ብኢንትራሜዱላሪ ናይሊንግ ፊክሰሽን ጽቡቕ ውጽኢት ክህብ ይኽእል። ኣብ ዝተፈላለዩ መጽናዕትታት ናይ ምሕዋይ ደረጃታት ናይ ኢንትራሜዱላሪ መስማር ቲብያ ተገሊጹ ኣሎ። ዘመናዊ ምትካል ስጋን ግቡእ ሜላታት መጥባሕትን ብምጥቃም መጠን ምሕዋይ ልዕሊ 90 % ክኸውን ትጽቢት ይግበር። ድሕሪ ምጽናዕ ጽፍሪ ውሽጢ ጽፍሪ ክሓዊ ዘይከኣለ ስብራት ቲብያል ስቴም፡ ድሕሪ ውሽጣዊ ምትዕርራይ ብኻልኣይ ዝተሰፍሐ ጽፍሪ ውሽጢ ጽፍሪ ብዓቢኡ ተመሓይሹ።

ድሕሪ መጥባሕቲ ኣብ ሓደ ዓመት ዝተገብረ ገምጋም ውጽኢት ከም ዘመልክቶ፡ ክሳብ 44 % ካብቶም ሕሙማት ኣብቲ ዝተጎድአ ታሕተዋይ ጫፍ ናይ ስራሕ ድሩትነት ከም ዝቕጽሉን፡ ክሳብ 47 % ድማ ድሕሪ መጥባሕቲ ኣብ ሓደ ዓመት ምስ ስራሕ ዝተኣሳሰር ስንክልና ምሕባር ከም ዝቐጸሉን ኣረጋጊጹ። እቲ መጽናዕቲ ከም ዝሕብሮ፡ ብኢንትራሜዱላሪ መስማር ቲብያ ዝሕከሙ ሕሙማት፡ ኣብ ነዊሕ እዋን ርኡይ ናይ ስራሕ ድሩትነት ከም ዝቕጽሉ ይሕብር። ሓካይም መጥባሕቲ ነዞም ​​ጉዳያት ፈሊጦም ብኡ መሰረት ንሕሙማት ክመኽሩ ይግባእ!

四. ድሕሪ መጥባሕቲ ዝፍጠሩ ጸገማት

01. ቅድመ-ቃንዛ ፓተላር

ቃንዛ ቅድመ-ፓተሎፌሞራል ድሕሪ ምጽናዕ ጽፍሪ ቲብያል ስቴም ብኢንትራሜዱላሪ ዝፍጠር ልሙድ ጸገም እዩ። መጽናዕትታት ከም ዘመልክትዎ፡ ኣስታት 47 % ካብቶም ድሕሪ ምጽማር ውሽጣዊ ጽሕጊ (intramedullary nailing) ዝኾኑ ሕሙማት፡ ቅድመ-መሳርሒ ቃንዛ ከማዕብሉ ይኽእሉ፡ እዚ ድማ ምኽንያት ምሉእ ብምሉእ ኣይተረድአን። ጽልዋ ከሕድሩ ዝኽእሉ ረቛሒታት፡ ኣብ ውሽጢ ኣርቲኩላር መዋቕራት ዘስዕቦ ስንባደን ሕክምናውን መጉዳእቲ፡ ኣብ ትሕተ-ፓቴላር ጨንፈር ሳፈነስ ነርቭ ዝበጽሕ መጉዳእቲ፡ ምስ ቃንዛ ዝተኣሳሰሩ ኒውሮሙስኩላር ሪፍለክስ ምዕፋን ካልኣዊ ድኻም ጭዋዳታት ምዕጉርቲ፡ ፋይብሮሲስ ናይቲ ስብሒ ፓድ ናብ ምጽቃጥ ዝመርሕ፡ ምላሽ ዝህብ ፓተላር ቴንዶናይትስ፡ ካብ ውሽጢ መትሎ ዝመጽእ ምውጥዋጥ ምጥዋይ ዝኣመሰሉ ክኾኑ ይኽእሉ ኣብ ልዕሊ እቲ ቀረባ ክፋል ቲብያ ምጽማድ፡ ከምኡ’ውን ምውጻእ ናይቲ ቀረባ ጫፍ ጽፍሪ።

ድሕሪ ኢንትራሜዱላሪ ምጽማር ምኽንያት ቃንዛ ቅድመ-ፓቴላር ኣብ ዝጽናዕሉ እዋን፡ ኣገባብ ትራንስፓቴላር ቴንዶን ምስ ኣገባብ ፓራፓቴላር ተነጻጺሩ። እቲ ትራንስፓቴላር ቴንዶን ዝበሃል ኣገባብ ምስ ዝለዓለ ተርእዮ ቃንዛ ብርኪ ድሕሪ መጥባሕቲ ዝተኣሳሰር ክኸውን ይኽእል። ይኹን እምበር፡ ፕሮስፐክቲቭ ራንዶሚዝድ ክሊኒካዊ ዳታ ኣብ መንጎ ትራንስፓቴላር ቴንዶን ኣቀራርባን ፓራፓቴላር ኣቀራርባን ዝኾነ ርኡይ ፍልልይ ኣየርኣየን።

ድሕሪ ምጽማር ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ንዝፍጠር ቃንዛ ቅድመ-ፓቴላር ንምፍታሕ ውሽጣዊ ምትዕጽጻፍ ብመምረጺ ምእላይ ውጽኢታዊነት ርግጸኛ ኣይኮነን። መካኒካዊ ምኽንያት ምልላይ እንተኽኢሉ፡ ከም ምውጻእ ጽፍሪ ወይ ንደገ ዝወጽእ ምትእስሳር ሽጉጥ፡ ምእላይ ጽፍሪ ውሽጣዊ ጽፍሪ ቲብያ ኣብ ግምት ክኣቱ ንመክር። ይኹን እምበር፡ ኣብ ምልክታት ዘለዎም ሕሙማት፡ ረብሓ ምእላይ ጽፍሪ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ኣብ ሕቶ ምልክት ይኣቱ።

ድሕሪ መጥባሕቲ ዝመጽእ ቃንዛ ቅድመ-ፓቴላር ብዝምልከት፡ ጠንቂ ናይቲ ቃንዛ ብንጹር ኣብቲ ናይ መጀመርታ ክሊኒካዊ መጽናዕቲ ምጽናዕ ጽፍሪ ቲብያል ኣብ ልዕሊ ፓተላ ኣብ ፍርቂ ዝተዘርግሐ ቦታ ብኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ብንጹር ክረጋገጽ ኣይከኣለን። ስለዚ፡ ኣብ ሱፕራፓቴላር ኣገባብ፡ ምትዕርራይ ጽፍሪ ውሽጣዊ ጽፍሪ ኣብ ድሕሪ መጥባሕቲ ዝመጽእ ቃንዛ ቅድመ-ፓቴላር ዘለዎ ጽልዋ ንምርግጋጽ፡ ነዊሕ ግዜ ዝከታተል ዓበይቲ ክሊኒካዊ መጽናዕትታት ኣድለይቲ እዮም።

02.ድሕሪ መጥባሕቲ ድኹም ኣሰላልፋ

ድሕሪ ስንባደ ዝመጽእ ኦስቲዮኣርትራይተስ ድሕሪ ምሕካም ስብራት ስቴም ቲብያ ብኢንትራሜዱላሪ መስማር ርኡይ ጸገም ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ። ባዮሜካኒካዊ መጽናዕትታት ከም ዘመልክትዎ፡ ቲብያል ዘይምስምማዕ ኣብቲ ተቐራረብቲ መላግቦታት ቁርጭምጭሚትን ብርክን ኣብ ጸቕጢ ርክብ ርኡይ ለውጢ ከስዕብ ይኽእል።

ድሕሪ ስብራት ስቴም ቲብያ ንዝመጽእ ናይ ነዊሕ ግዜ ክሊኒካውን ምስልን ውጽኢት ዝግምግሙ ክሊኒካዊ መጽናዕትታት፡ ብዛዕባ ሳዕቤናት ዘይምስምማዕ ቲብያ ዝጋጮ መረዳእታ ኣቕሪቦም እዮም፡ ክሳብ ሕጂ ንጹር መደምደምታ የለን።

ድሕሪ መጥባሕቲ ድሕሪ ምጽማድ ቲብያ ብኢንትራሜዱላሪ ዝመጽእ ዘይምስምማዕ ዝረአ ጸብጻባት ድሩት ኮይኑ፡ ውሑዳት ቁጽሪ ዘለዎም ሕሙማት ይሕብሩ። ድሕሪ መጥባሕቲ ዝግበር ምዝንባዕ ኣብ ምጽማር ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ልሙድ ጸገም ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ፡ ኣብ ውሽጢ መጥባሕቲ ዝግበር ገምጋም ምዝውዋር ቲብያ ድማ በዳሂ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ። ክሳብ ሕጂ ኣብ ውሽጢ መጥባሕቲ ንዝግበር ምውሳን ምዝውዋር ቲብያ ከም ወርቃዊ መለክዒ ዝኾነ ክሊኒካዊ መርመራ ወይ ኣገባብ ምስሊ ኣይተመስረተን።ገምጋም መርመራ ሲቲ ድሕሪ ምጽማር ቲብያ ብኢንትራሜዱላሪ ዝፍጠር መጠን ምዝውዋር ምዝውዋር ክሳብ 19 % ክሳብ 41 % ክኸውን ከም ዝኽእል ኣረጋጊጹ። ብፍላይ ድማ ናይ ደገ ምዝዋር ምጉዳል ካብ ውሽጣዊ ምዝዋር ምጉዳል ዝያዳ ዝረአ ይመስል። ድሕሪ መጥባሕቲ ዝግበር ምዝንባዕ ንምግምጋም ዝተገብረ ክሊኒካዊ መርመራ ቅኑዕ ከምዘይኮነን ምስ ገምጋም ሲቲ ትሑት ምትእስሳር ከምዘርኣየን ተገሊጹ።

ኣብቶም ብኢንትራሜዱላሪ ምጽማር ቲብያ ኣብ ዝሕከሙ ስብራት ስቴም ቲብያ፡ ዘይምስምማዕ ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ጸገም ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ ኢልና ንኣምን። ኣብ መንጎ ዘይምስምማዕን ውጽኢት ክሊኒካውን ምስልን ዘሎ ርክብ ብዝምልከት ዝጋጮ መረዳእታ እኳ እንተሃለወ፡ ሓካይም መጥባሕቲ ነዚ ተለዋዋጢ ንምቁጽጻርን ምቹእ ውጽኢት ንምርካብን ኣናቶሚካዊ ኣሰላልፋ ስብራት ንምርካብ ክጽዕሩ ከምዘለዎም ንመክር።

五 ዝብል ጽሑፍ ኣሎ። መደምደምታ

ስታቲክ ሎኪንግ ዝተዘርግሐ ሜዱላሪ ኢንትራሜዱላሪ መስማር ንዝተመዛበለ ቲብያል ስቴም ፍሬክቸር መደበኛ ሕክምና ኮይኑ ይቕጽል። እቲ ቅኑዕ መእተዊ ነጥቢ ወሳኒ ኣካል ናይቲ መጥባሕታዊ መስርሕ ኮይኑ ይቕጽል። ኣብ ፍርቂ ዝተዘርግሐ ቦታ ዝግበር ሱፕራፓቴላር ኣገባብ ከም ውሑስን ውጽኢታውን ኣገባብ ይቑጸር፣ ኣብ መጻኢ መጽናዕትታት ድማ ሓደጋታትን ረብሓታትን ናይዚ ኣገባብ ብዝያዳ ምግምጋም የድሊ። እቲ ዝከታተል ሓኪም መጥባሕቲ ምስ እዋናዊ ሜላታት ዳግመ-ኣቀማምጣ ክፈልጥ ኣለዎ። ብዕጹው ኣገባብ ኣሰላልፋ ኣናቶሚክ ስብራት ክረጋገጽ እንተዘይክኢሉ፡ ሜላታት ምጉዳል ምቑራጽ ክሕሰቡ ኣለዎም። ልዕሊ 90 % ጽቡቕ መጠን ሕውየት ብዝተዘርግሐን ዘይተሰፍሐን ኢንትራሜዱላሪ መስማር ክረጋገጽ ይኽእል። ዋላ እኳ ጽቡቕ መጠን ሕውየት እንተሃለወ፡ ሕሙማት ገና ናይ ነዊሕ ግዜ ድሩትነት ስራሕ ኣለዎም። ብፍላይ ድሕሪ ምጽማር ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ቃንዛ ቅድመ-ፓቴላር ልሙድ ጥርዓን ኮይኑ ይቕጽል። ብተወሳኺ ድሕሪ ውሽጣዊ ምትዕርራይ ቲብያ ዘይምዝውዋር ልሙድ ጸገም ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ።

መወከሲታት

1.ኣብ መርመርቲ ስብራት ቲብያ ዘለዎም ሕሙማት ሪምድ ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ብተስፋ ንምግምጋም ዝግበር መጽናዕቲ። ባንዳሪ ኤም፡ ጉያት ጂ፡ ቶርኔታ ፒ፡ III፡ ሸሚች ኢ ኤች፡ ስዊንትኮቭስኪ ኤም፡ ወዘተ. ዕድመ ልክዕ ፈተነ ሪምድን ዘይሪምድን ኢንትራሜዱላሪ መስማር ናይ ቲብያል ሻፍት ስብራት። J ዓጽሚ መላግቦ መጥባሕቲ Am. 2008፤90:2567–2578። doi: 10.2106/ጀብጀስ.ጂ.01694።

2.ማክኲን ኤም ኤም፡ ዳክዎርዝ ኤዲ፡ ኣይትከን ኤስ ኤ፡ ሻርማ ኣር፡ ኮርት-ብራውን ሲ.ኤም. ድሕሪ ስንብራት ቲብያል ናይ ክፍሊ ሲንድሮም ዝትንብዩ። ጀይ ኦርቶፕ ትራውማ። 2015. [Epub ቅድሚ ሕትመት]።

3.ፓርክ ኤስ፡ ኣን ጀይ፡ ጂ ኤ ኦ፡ ኩንትዝ ኤ ኤፍ፡ ኤስተርሃይ ጀይ ኤል. ኮምፓርትመንት ሲንድሮም ኣብ ስንብራት ቲብያ። ጀይ ኦርቶፕ ትራውማ። 2009፤23:514–518። doi: 10.1097/BOT.0b013e3181a2815a ዝብል ጽሑፍ ኣሎ።

4.ማክኲን ኤም ኤም፡ ኮርት-ብራውን ሲ.ኤም. ምክትታል ክፍልታት ኣብ ስብራት ቲብያ። እቲ ንዲኮምፕረሽን ዝኸውን ደረት ጸቕጢ። ጀይ ቦን ጆይንት ሰርጅ (Br) 1996፤78:99–104።

5.ማክኲን ኤም ኤም፡ ዳክዎርዝ ኤዲ፡ ኣይትከን ኤስ ኤ፡ ኮርት-ብራውን ሲ ኤም። ግምታዊ ተነቃፍነትን ፍሉይነትን ምክትታል ጸቕጢ ክፍልታት ንሕዱር ክፍሊ ሲንድሮም። J ዓጽሚ መላግቦ መጥባሕቲ Am. 2013፤95:673–677። doi: 10.2106/ጀብጀስ.ኬ.01731።

6.Whitesides TE, Jr, Haney TC, Morimoto K, Harada H. ምልካዕ ጸቕጢ ቲሹ ከም ወሰንቲ ኣድላይነት ፋስዮቶሚ። ክሊን ኦርቶፕ። 1975፤113:43–51። ዶይ፡ 10.1097/00003086-197511000-00007።

7.Kakar S, Firoozabadi R, McKean J, Tornetta P., 3ይ ዲያስቶሊክ ጸቕጢ ደም ኣብ ሕሙማት ኣብ ትሕቲ መደንዘዚ ስብራት ቲብያ: ንምርመራ ክፍሊ ሲንድሮም ዘለዎ ትርጉም። ጀይ ኦርቶፕ ትራውማ። 2007፤21:99–103። doi: 10.1097/BOT.0b013e318032c4f4 ዝብል ጽሑፍ ኣሎ።

8.ፑርነል ጂ.ጀይ.፡ ግላስ ኢ.ኣር.፡ ኣልትማን ዲ.ቲ.፡ ስኪዩሊ ኣር.ኤል.፡ ማፍሊ ኤም.ቲ.፡ ኣልትማን ጂ.ቲ. ውጽኢት ናይ ሓደ ኮምፒዩተር ቶሞግራፊ ፕሮቶኮል ንዲስታል ሳልሳይ ቲብያል ሻፍት ስብራት ዝግምግም ንዘይተተሓሓዝ ማሊዮላር ስብራት ንምግምጋም። J ትራውማ። 2011፤71:163–168። doi: 10.1097/TA.0b013e3181edb88f ዝብል ጽሑፍ ኣሎ።

9.ቡኤለር ኬ.ሲ.፡ ግሪን ጀይ፡ ዎል ቲ.ኤስ.፡ ዱዌሊየስ ፒ.ጀይ. ንናይ ፕሮክሲማል ሳልሳይ ቲብያ ስብራት ብኢንትራሜዱላሪ ምጽማር ዝሕግዝ ሜላ። ጀይ ኦርቶፕ ትራውማ። 1997፤11:218–223። ዶይ፡ 10.1097/00005131-199704000-00014።

10.McConnell T, Tornetta P, III, Tilzey J, Casey D. ምቕማጥ ፖርታል ቲብያል: እቲ ሬድዮግራፊካዊ ምትእስሳር ናይቲ ኣናቶሚክ ውሑስ ዞባ። ጀይ ኦርቶፕ ትራውማ። 20

01፤15:207–209። doi: 10.1097/00005131-200103000-00010 .ወዘተ......