تەکنیکەکانی جێگیرکردنی نینۆکی ناو مێشکی شانە

جێگیرکردنی نینۆکی ناو مێشک وەک چارەسەری هەڵبژێردراو دەمێنێتەوە بۆ شکانی ناجێگیر و ئاوارەبووی لقە شانەکان لە گەورەکاندا. ئامانجی چارەسەری نەشتەرگەری گەڕاندنەوەی درێژی و ڕێکخستن و خولانەوەی شانە و بەدەستهێنانی چاکبوونەوەی شکانە. سوودەکانی بزمارکردنی ناو مێشک بریتین لە کەمترین زەبر و زەنگی نەشتەرگەری و پاراستنی گونجاوی خوێن بۆ شکانەکە. سەرەڕای ئەوە، بزمارکردنی ناو مێشکی شانە سەقامگیرییەکی گونجاوی شکانی بایۆمیکانیکی دابین دەکات و وەک ئامێرێکی هاوبەشکردنی بار کاردەکات کە ڕێگە بە جووڵاندنی زوو دوای نەشتەرگەری دەدات. پێشکەوتنەکان لە دیزاینی نینۆکی ناو مێشک و تەکنیکەکانی کەمکردنەوەدا ئاماژەکانی بۆ جێگیرکردنی نینۆکی ناو مێشک فراوانتر کردووە بۆ ئەوەی شکانی نزیک شانە و شکانی سێیەمی ناوەڕاستی خوارەوە بگرێتەوە.

تا ئەمڕۆش، جێگیرکردنی نینۆکی ناو مێشکی داخراو بۆ شکانی شانە بووەتە ڕێکارێکی باو بۆ پزیشکانی نەشتەرگەری ئێسک و پروسکی زەبر. سەرەڕای بەناوبانگبوونی جێگیرکردنی نینۆکی ناو مێشک بۆ شکانی لقە شانە ئاوارەبووەکان، بەڵام تا ئێستاش وەک تەحەدایەک دەمێنێتەوە و چەندین ئاڵۆزی ئەگەری هەیە. تەکنیکەکانی نەشتەرگەری بەردەوامن لە پەرەسەندن. ئامانجی ئەم بابەتە باسکردنی چەمکە هەنووکەییەکانە لە جێگیرکردنی نینۆکی ناو مێشک لە شکانی لقە شانەکان و کورتکردنەوەی پێشکەوتنەکانی ئەم دواییە لەم بوارەدا.

一. هەڵسەنگاندن و پشکنینی سەرەتایی

لە نەخۆشە گەنجەکاندا، شکانی بنەچەی شانە زۆرجار لە ئەنجامی برینەکانی وزەی بەرزەوەیە، و نەخۆشەکان دەبێ بۆ زەبر و زەنگی پەیوەندیدار هەڵسەنگێندرێن بەپێی ڕێنماییەکانی پشتگیری ژیانی پێشکەوتووی زەبر (ATLS). هەڵسەنگاندنی برینەکانی دەوروبەری پێست و شانە نەرمەکان وەکو تاڵە مووی شکان، بڕینی پێست، سووتاوی، ئیکیمۆزی، یان بەرزبوونەوەی پێست؛ ڕوونی بکەرەوە کە ئایا شکانەکە کراوەیە یان نا، و ئەگەر وایە بە کزۆڵە و دژە زیندەیی چارەسەر بکە؛ و پشکنینی وردی دەمارەکانی خوێنبەرەکان ئەنجام بدەن و ئەوانەی سەرەوە بەڵگە بکەن. هەڵسەنگاندن بۆ ڕوودانی نیشانەکانی بەشی ئێسک و بڕبڕەی پشت و ئەنجامدانی زنجیرەیەک پشکنینی کلینیکی لەم نەخۆشانەدا.

توێژینەوە نوێیەکان دەریانخستووە کە ڕێژەی تووشبوون بە نیشانەکانی بەشی ئێسک و بڕبڕەی پشت دوای شکانی بۆرییەکانی شانە لەوانەیە بگاتە 11.5 %. بە تایبەتی، گروپە نەخۆشە گەنجەکان ئەگەری تووشبوونیان بە نیشانەکانی بەشی ئێسک و بڕبڕەی پشت زیاترە. دەستنیشانکردنی نیشانەکانی بەشی ئێسک و بڕبڕەی پشت دەبێت لەسەر بنەمای دۆزینەوە کلینیکیەکان بێت، لەوانە ئازاری توند، گۆڕانکارییەکانی دەمارە خوێنبەرەکان، ئاوسانی بەشی ماسولکەیی و زیادبوونی ئازار لە درێژبوونەوەی پاسیڤی پەنجەی پێی. بۆیە، نیشانەکانی بەشی ئێسک و بڕبڕەی پشت وەک دەستنیشانکردنی کلینیکی دەمێنێتەوە و بەڵگەنامەکردنی وردی پشکنینی کلینیکی زۆر گرنگە. دەتوانرێت پەستانی ناو بەشی ماسولکەکانی پەستان بە یارمەتی دەرزی پەستان (شێوەی 1) وەک شێوازێکی پشکنینی تەواوکەر بۆ پشکنینی پسپۆڕی بپێورێت.

وێنە 1. پێوانی پەستان لە پەرداخی نێوان ئێسکەکاندا بە یارمەتی دەرزی پەستان

بۆ بەدەستهێنانی زانیاری جێی متمانە، پێویستە فشارەکانی ناو پەنجە لە چوار بەشی ماسولکەیی و لە شوێنی جیاواز لە ناو هەر بەشێکی ماسولکەیی بپێورێت. توێژینەوەکان لە وتارەکاندا پێشنیاری ئەوە دەکەن کە جیاوازی پەستانی کەمتر لە 30 ملم زئۆس (پەستانی دیاستۆلیک کەمکردنەوەی پەستانی بەشی فاسیا) ئاماژەیە بۆ نیشانەکانی بەشی فاسیا. پەستانی دایستۆلیک بەزۆری لە کاتی نەشتەرگەریدا کەم دەبێتەوە، و پێویستە پەستانی دایستۆلیکی پێش نەشتەرگەری لەبەرچاو بگیرێت لەکاتی حیسابی پەستانی جیاوازدا.

توێژینەوە نوێیەکان دەریانخستووە کە چاودێریکردنی پەستانی ناو فاسیال ئامرازێکی بەسوودە بۆ دەستنیشانکردنی نیشانەکانی توندی بەشی فاسیا، بە هەستیاری 94% و تایبەتمەندی 98%. بەڵام بە سەرنجدان بە دەرئەنجامە وێرانکەرەکانی نیشانەکانی کۆمپارتمەنت، دەستنیشانکردنی نیشانەکانی کۆمپارتمەنت دەبێت لەسەر بنەمای دۆزینەوە کلینیکیەکان بێت، و پێوانەکردنی پەستانی کۆمپارتمەنتەکانی نێوان ئێسکەکان پێویستە لە بارودۆخی تایبەتدا بەکاربهێنرێت، وەک کاتێک نەخۆشەکە بریندار بووە یان کاتێک خاڵەکانی داتا کلینیکیەکان ڕوون نین.

هەڵسەنگاندنی وێنەگرتن دەبێت ئۆرتۆپانتۆمۆگرامی ستاندارد و دیمەنی لایەنی شانە بریندارەکان و وێنەی تیشکی جومگەکانی ئەژنۆ و پاژنەی پێی تەنیشت لەخۆبگرێت، کە زیاتر بە بەکارهێنانی تۆمۆگرافی کۆمپیوتەریی (CT) هەڵدەسەنگێندرێت. بە هەمان شێوە، سی تی سکانی پاژنەی پێ ڕەنگە پێویست بێت بۆ بینینی هێڵەکانی شکان کە درێژدەبنەوە بۆ فەلاتی شانە و برینەکانی پاژنەی پێی ناتەنها یەکتر

二. تەڵە کلینیکیەکان

ڕێژەیەکی بەرزی شکانی سێیەمی ناوەڕاستی خوارەوەی شانە لەگەڵ شکانی پاژنەی پێ ڕاپۆرت کراوە. بە بەکارهێنانی سی تی سکانی ئاسایی، 43%ی شکانی سێیەمی ناوەڕاست و خوارەوەی شانە لەگەڵ شکانی پاژنەی پێدا بووە، کە زۆربەیان پێویستیان بە چارەسەری نەشتەرگەری هەبوو. باوترین جۆری شکان شکانی خولگەیی سێیەمی ناوەڕاستی خوارەوەی شانە دوورەکان بوو کە پەیوەندی بە شکانی پاژنەی پشتەوەی کەمێک یان نائاوارەوە هەبوو (شێوەی ٢). بەهۆی جێگۆڕکێی بچووکی شکانی پاژنەی پێی پەیوەست بەوەوە، تەنها 45%ی برینەکان دەتوانرێت لە وێنەی تیشکی سادەی پاژنەی پێدا دەستنیشان بکرێت. بۆیە، پێویستە زۆر جەخت لەسەر سی تی سکانی ڕۆتینی پاژنەی پێ بکرێتەوە کاتێک شکانی خوارەوەی شانە ناوەڕاستەکان هەبێت (شێوەی ٣).

وێنە 2. AF شکانی خولگەیی سێیەمی ناوەڕاستی خوارەوەی شانە ڕاستەکان (A، B) وێنە تیشکییەکانی پێش نەشتەرگەری پاژنەی پێ ئاسایی نیشان دەدەن (C). فلۆرۆسکۆپی قۆڵی C لە کاتی نەشتەرگەریدا شکانی نائاوارانەی پاژنەی پێی پشتەوە نیشان دەدات (D) وێنە تیشکییەکانی دوای نەشتەرگەری دوای جێگیرکردنی نەشتەرگەری (EF) چاکبوونەوەی نەرمی شکانی شانە و پاژنەی پێ نیشان دەدات

وێنە 3. AF شکانی خولگەیی سێیەمی ناوەڕاست و خوارەوەی شانە چەپەکان (AB) وێنەی تیشکی پێش نەشتەرگەری؛ (CD) سی تی سکانەکانی پێش نەشتەرگەری کە شکانی پشتەوەی مالیۆلەر کە ئاوارە نەبوون نیشان دەدەن؛ (EF) کە چاکبوونەوەی بێ ڕووداوی شانە و شکانی ڕیشاڵی نیشان دەدات

三. شێوازەکانی نەشتەرگەری

01. خاڵی چوونە ژوورەوەی دەرزی شانە

دامەزراندنی خاڵێکی وردی چوونە ژوورەوە ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت و زۆرێک لە لێکۆڵینەوەکان لە وتارەکاندا زانیاری گرنگیان لەسەر شوێنی ئەناتۆمی خاڵی چوونە ژوورەوەی ئایدیاڵ بۆ بزمارکردنی ناو مێشکی شکانی شانە پێشکەش کردووە. ئەم توێژینەوەیانە دەریانخستووە کە خاڵی پێنکردنی ئایدیاڵ لە پەراوێزی پێشەوەی فەلاتی شانە و تەنها لە ناوەڕاستی چەقۆی لایەنی شانەدایە. هەروەها ناوچەیەکی سەلامەتی بە پانی 22.9 ملم ± 8.9 ملم، کە نابێتە هۆی زیانگەیاندن بە پێکهاتەی جومگەکانی تەنیشت یەکتر، ڕاپۆرت کرا. بە شێوەیەکی نەریتی، خاڵی دەستپێک بۆ جێگیرکردنی نینۆکی ناو مێشک بۆ شکانی لقە شانەکان لە ڕێگەی ڕێگەی ژێر پەنجەی پەنجەوە دامەزراوە، یان بە دابەشکردنی ڕیشاڵی پەنجە (نزیکەی ترانزپاتێلار) یان بە ڕووتکردنەوەی بەشێک لە وەستانی ڕیشاڵی پەنجە (رێبازی پاراتەندینۆس).

بزماردانی نیوە درێژبوونەوەی ناو مێشک لە ئەدەبیاتی ئێسک و پروسکی ئەم دواییەدا سەرنجێکی بەرچاوی ڕاکێشاوە، و تۆرنێتا و کۆلینز پێشنیاری بەکارهێنانی ڕێگەی پاراپاتێلاری ناوەندی بۆ جێگیرکردنی ناوەوەی نینۆکەکە لە شوێنی نیمچە درێژکراوە بۆ دوورکەوتنەوە لە دەرکەوتنی لوتکەی نینۆکی ناو مێشک بۆ ناو قۆڵۆنی پێشەوەی شانە هەروەها بزمارکردنی ناو مێشک لە دۆخی نیمچە درێژبوونەوەیدا پێشنیار دەکرێت. بەکارهێنانی ڕێگەی سەرەوەی پەنجە بۆ بزمارکردنی ناو مێشکی شانە و دانانی نینۆکی ناو مێشک لە ڕێگەی جومگەی پەنجە و بڕبڕەی پشت لە دۆخی نیمچە درێژکراوەدا پێشنیار دەکرێت.

ڕێکارەکە بە چەمانەوەی ئەژنۆ لە نزیکەی ١٥-٢٠ پلە ئەنجام دەدرێت، و بڕینێکی درێژخایەن بە نزیکەی ٣ سانتیمەتر بە نزیکەی یەک بۆ دوو پەنجە لە سەرووی پەنجەی پەنجەوە ئەنجام دەدرێت. ڕیشاڵی چوار سەر بە شێوەیەکی درێژخایەن دابەش دەبێت و پارچەکردنی بێدەنگ بۆ ناو جومگەی پەنجە و ڕان ئەنجام دەدرێت. سوکێتێکی بێدەنگ لە ڕێگەی جومگەی پەنجە و بڕبڕەی پشتەوە دەخرێتە ناوەوە بۆ دروستکردنی خاڵێکی چوونە ژوورەوە لە شوێنی یەکگرتنی قۆڵۆنی پێشەوەی شانە نزیکەکان و ڕووی جومگە (شێوەی 4).

وێنە 4. ab وێنەکانی ناو نەشتەرگەری لە (a) دابەشکردنی ڕیشاڵی چوار سەر و دانانی ترۆکار لە ڕێگەی جومگەی پاتێلۆفیمۆڕاڵەوە بۆ خاڵی چوونە ژوورەوەی شانە؛ (ب) دیمەنی لایەنی لە کاتی نەشتەرگەریدا بۆ خاڵی چوونە ژوورەوە

3.2 ملم دریل بیت بەکاردەهێنرێت بۆ دیاریکردنی خاڵی دەرزی دەستپێکردن لە ژێر ڕێنمایی C-arm. سوکێتێکی کونکراو دابینکراوە بۆ وردکردنی خاڵەکانی چوونە ژوورەوە و دەرچوون. ڕێکارەکانی نەشتەرگەری کە دەمێنێتەوە لەوانەش ڕیمکردن و دانانی نینۆکی شانە لە ڕێگەی سوکێتەوە ئەنجام دەدرێن.

سوودە ئەگەرییەکان: دۆخی نیمچە درێژکراوی قاچ لەوانەیە یارمەتیدەر بێت لە دووبارە جێگیرکردنەوەی شکان، بە تایبەت لە شکانەکاندا کە سێیەمی نزیک لە شانە و گۆشەیی بەرەو پێشەوەیە. ، ڕەنگە دۆخی نیمچە درێژکراوە گرژی لەسەر ماسولکەی چوار سەر نەهێڵێت و یارمەتیدەر بێت لە دووبارە جێگیرکردنەوەی شکاوی. ، ڕێبازی نیمچە درێژکراوەی شوێنی سەرەوەی پەنجەیی ڕەنگە بەدیلێک بێت بۆ ڕێبازی ژێر پەنجەیی تەقلیدی (شێوەی 5).

وێنە 5. وێنەی ناو نەشتەرگەری کە برینداربوونی شانە نەرمەکان لە ناوچەی ژێر پەنجە وەک ئاماژەیەک بۆ نزیکبوونەوەی سەرەوەی پەنجە لە دۆخێکی نیمچە درێژکراوەدا نیشان دەدات.

توێژینەوەکان دەریانخستووە کە ڕێگەی سەرەوەی پەنجە بۆ بزمارکردنی ناو مێشکی شانە لە دۆخی نیمچە درێژکراوەدا تەکنیکێکی نەشتەرگەری سەلامەت و کاریگەرە. تاقیکردنەوە کلینیکیەکانی داهاتوو پێویستن بۆ زیاتر لێکۆڵینەوە لە سوود و زیانەکانی بزمارکردنی ناو مێشکی نزیکبوونەوەی سەرەوەی پەنجە و بۆ هەڵسەنگاندنی دەرئەنجامە درێژخایەنەکانی پەیوەست بەم تەکنیکە.

02. تەکنەلۆژیای ڕێستکردنەوە

دانانی نینۆکی ناو مێشکی شانە بە تەنیا نابێتە هۆی کەمبوونەوەی شکاوی گونجاو؛ کەمکردنەوەی شکاوی دروست دەبێت بە درێژایی پرۆسەی ڕیمکردن و دانانی نینۆک لە ناو مێشکدا بپارێزرێت. ڕەنگە بەکارهێنانی ڕاکێشانی دەستی بە تەنیا هەمیشە کەمکردنەوەی ئەناتۆمی شکاندنەکە بە تەنیا بەدەست نەهێنێت. ئەم بابەتە باس لە جۆرەها مانۆڕی داخراو و کەمترین داگیرکەر و کەمکردنەوەی کراوە دەکات.

-ئامۆژگاری تەکنیکەکانی ڕێستکردنی داخراو

دەتوانرێت مانۆڕەکانی کەمکردنەوەی داخراو بە ئامرازێکی کەمکردنەوە وەک کەمکەرەوەی شکاوی F ئەنجام بدرێت، ئامێرێکی کەمکردنەوەی تیشکدانەوە کە لە شێوەی Fدا دەگوازرێتەوە کە گۆشەکانی پێچەوانەکردنەوە/دەرهێنان و هەروەها وەرگێڕانی ناوەڕاست/لایەنی ڕاست دەکاتەوە (شێوەی ٦).

وێنە 6. کەمکەرەوەی شکاوی شێوە F کە لە نەشتەرگەریدا ئاماژەی پێکراوە

بەڵام ئامێرەکە دەتوانێت فشارێکی بەرچاو بخاتە سەر شانە نەرمەکان و پێویستە دوور بخرێتەوە لە بەکارهێنانی درێژخایەنی ئەم ئامێرە ڕێستکردنە. هەروەها دەتوانرێت چەقۆی کەمکردنەوە لە ڕێگەی پێستەوە دابنرێت، وەک لە حاڵەتی شکانی خولگەیی و مەیلدا. ئەم ئامرازانە دەتوانرێت بە شێوەیەکی دۆستانە بۆ شانە نەرمەکان لە ڕێگەی بڕینی بچووکەوە بەکاربهێنرێت (شێوەی ٧).

وێنەی 7. گرتنی لە ڕێگەی پێستەوە بۆ ڕێستکردنی شکانی شانە

جۆری گیرە و شوێنی بڕینی نەشتەرگەری دەبێ لەسەر بنەمای ستراتیژییەک هەڵبژێردرێت بۆ کەمکردنەوەی زیانێکی درێژخایەن بۆ شانە نەرمەکان لە ئەنجامی دانانی گیرە (شێوەی ٨).

وێنە 8. چەقۆی جێگیرکردنەوەی نووکدار بۆ ڕێستکردنی شکانی شانە

هەروەها ڕیتێکتەرەکان یەکێکە لە ئامرازە باوەکانی ڕێستکردنەوە کە بەکاردێت بۆ گەڕاندنەوەی درێژی بۆ شانە. بەزۆری لە ناوەڕاست و دوور لەو شوێنە دادەنرێت کە پێویستی بە دانانی نینۆکی ناو مێشک هەیە. دەتوانرێت پێنەکانی ڕاکێشانی نزیک دابنرێت بۆ تقلیدکردنی شوێنی پیچی بلۆککردنی نزیک، کە ڕێگە بە کەمکردنەوەی ئاسانتری شکاندنەکە دەدات کاتێک نینۆکی ناو مێشک لەناو مێشکدایە.

لە هەندێک حاڵەتدا، تەکنیکەکانی کەمکردنەوەی داخراو و کەمترین داگیرکەر هێشتا بەس نین بۆ بەدەستهێنانی کەمکردنەوەی ئەناتۆمی. لەم جۆرە حاڵەتانەدا، پێویستە تەکنیکەکانی کەمکردنەوەی بڕین لەگەڵ بەڕێوەبردنی وردی شانە نەرمەکانی دەوروبەردا لەبەرچاو بگیرێن. زیانەکانی تەکنیکەکانی کەمکردنەوەی کراوە بریتین لە زەبر و زەنگی نەشتەرگەری زیادە، کە لەوانەیە مەترسی هەوکردنی شوێنی نەشتەرگەری زیاد بکات. سەرەڕای ئەوە، ڕوتکردنەوەی زیاتری دابینکردنی خوێن بۆ شوێنی شکان لەوانەیە مەترسی یەکنەگرتنی شکانی دوای نەشتەرگەری زیاد بکات.

-شارەزایی تەکنیکی بۆ بڕین و دانانی شوێن

مانۆڕەکانی کەمکردنەوەی بڕین نەک تەنها ڕێگە بە چەقۆی کەمکردنەوەی نەشتەرگەری دەدەن کە لە شوێنی گونجاودا دانراون، بەڵکو بەکارهێنانی سپلینتی بچووک یان بچووک لە شوێنی شکاندنەکە بۆ پاراستنی کەمبوونەوەی شکان لە کاتی ڕێکارەکانی بزمارکردنی ناو مێشکدا.

پلێتەکان بە بەکارهێنانی پیچی تاک قۆڵۆن بە پارچەی شکاوی نزیک و دوورەوە دەبەسترێنەوە. سپلینتەکە بە درێژایی پرۆسەی ڕیمکردن و دانانی نینۆکی ناو مێشک لە شانەدا دەهێڵرێتەوە. دوای دانانی نینۆکی ناو مێشک، پلێتەکە لابرا یان لە شوێنی خۆیدا جێهێڵدرا بۆ بەرزکردنەوەی سەقامگیری پێکهاتەی جێگیر (شێوەی ٩). بە جێهێشتنی پلێتەکە لە شوێنی خۆیدا، پێویستە تاکە پیچی قژ لەگەڵ پیچی دوو قژدا بگۆڕدرێت. پێویستە لەبەرچاو بگیرێت بۆ بەکارهێنان لە حاڵەتە هەڵبژێردراوەکاندا کە لقەکەی شانە پێویستی بە نەشتەرگەری کراوە هەیە بۆ بەدەستهێنانی کەمکردنەوەی قبوڵکراوی شکان.

وێنە 9. شکانی شانە کراوە لەگەڵ بچووکبوونەوەی توند و کەموکوڕی ئێسک، جێگیربوونی تاکە قژ بە سپلینتێکی بچووک لە کۆتایی شکاوی شکانەکە دوای کەمکردنەوە و لابردنی سپلینتەکە دوای جێگیرکردنی نینۆکی ناو مێشک

مەبەست لە نینۆکی بلۆککردن بریتییە لە تەسککردنەوەی بۆشایی مێدولار لە ناوچەی میتافیزیالدا. نینۆکی بلۆککردن لەناو پارچەی جومگەی کورت و لە لایەنی قووڵی شێواوییەکە پێش دانانی نینۆکی ناو مێشک دادەنرێت. بۆ نموونە، شێواویی ئاسایی شکانی سێیەمی نزیک لە شانە بە ڤاڵگوس و گۆشەی پێشەوە تایبەتمەندە. بۆ ڕاستکردنەوەی شێواوی ڤاڵگوس، دەتوانرێت پیچێکی قفڵکردن بخرێتە ناو بەشی لایەنی پارچەی شکاوی نزیک (واتە لایەنی قووڵی شێواوییەکە) بە ئاراستەی پێشەوە و دواوە. نینۆکی ناو مێشک لە لای ناوەڕاستەوە ڕێنمایی دەکرێت، بەمەش ڕێگری لە ڤالگوس دەکات. بە هەمان شێوە، دەتوانرێت شێواوی گۆشەیی زاڵ بێت بە دانانی پیچێکی قفڵکردن لە ناوەڕاست تا لایەنی بەشی دواوەی بلۆکی نزیک (واتە لایەنی قووڵی شێواوییەکە) (شێوەی ١٠).

وێنە 10. یارمەتیدانی ڕێستکردنی شکانی شانە بە دانانی نینۆکی بلۆککەر

-فراوانبوونی مێدولەری

دوای تەواوکردنی جێگیرکردنەوەی شکانەکە، ڕیمینگکردنی مێدولاری هەڵدەبژێردرێت بۆ ئامادەکردنی ئێسکەکە بۆ دانانی نینۆکی ناو مێدولاری. وایەری ڕێنمایی کۆتایی تۆپ دەخرێتە ناو بۆشایی مۆخی شانە و لە ڕێگەی شوێنی شکاوییەوە، و دریلەکەی ڕیمکردن بەسەر وایەری ڕێنمایی کۆتایی تۆپدا تێدەپەڕێت. شوێنی وایەری ڕێنمایی کۆتایی تۆپ لە ژێر فلۆرۆسکۆپی قۆڵی C پشتڕاستکرایەوە کە لە ئاستی جومگەی پاژنەی پێدا بوو، و وایەری ڕێنماییەکە بە باشی لە هەردوو دیمەنی پێشەوە و دواوە و لایەنی ناوەندی بوو (شێوەی ١١).

وێنەی 11. شوێنی وایەری ڕێنمایی لە بۆشایی مێدولاردا لەسەر فلۆرۆسکۆپی قۆڵی C لە شوێنی پێشەوە و لایەنی نیشان دەدات

پرسی مێدولای فراوانکراو بەرامبەر بە فراواننەکراو مشتومڕاوی بووە. ئێمە پێمان وایە زۆربەی پزیشکانی نەشتەرگەری لە ئەمریکای باکوور بزمارکردنی فراوانکراوی ناو مێشکی شانەیان پێ باشترە لە بزمارکردنی فراواننەکراو. بەڵام دەتوانرێت هەردوو بزمارکردنی ناو مێشکی فراوانکراو و فراواننەکراو وەک تەکنیکە ستانداردە قبوڵکراوەکان بەکاربهێنرێت، و دەتوانرێت ئەنجامێکی باش بە هەردوو شێوازەکە بەدەستبهێنرێت.

-دانانی پیچی قفڵکردن

بەکارهێنانی پیچەکانی یەکتر گرێدراو لە شکانی لقەکانی شانەدا بە مەبەستی ڕێگریکردنە لە کورتبوونەوە و خراپ سووڕانەوە، درێژکردنەوەی نیشانەکانی بزمارکردنی ناو مێشکی شانە بۆ شکانی لقە شانە نزیک و دوورەکان کە میتافیزیس دەگرێتەوە. لە شکاوەکاندا کە ناوچەی میتافیزیکی تێدایە، پیچەکانی یەکتر گرێدراو گرنگتر بوون لە پاراستنی ڕێکخستنی ئەکسیاڵیدا.

سێ پیچی نزیک لە یەکتر گرێدان سەقامگیرییان بە شێوەیەکی بەرچاو باشتر کردووە، و پیچەکانی یەکتر گرێدانی گۆشەیی ڕەنگە سەقامگیرییەکی زیاتر لە پیچەکانی یەکتر گرێدانی ئاسایی دابین بکەن، کە لەوانەیە ڕێگە بدات هەمان سەقامگیری پێکهاتەیی بە ژمارەیەکی کەمتر لە پیچەکانی یەکتر گرێدان بەدەست بهێنرێت. زانیارییە کلینیکیەکان لەسەر ژمارە و پێکهاتەی پیچەکانی یەکتر گرێدراو کە پێویستن بۆ جێگیرکردنی ناوەوەی شانە سنووردار دەمێننەوە.

دانانی پیچەکانی نزیک لە یەکتر گرێدان بەزۆری بە بەکارهێنانی سکۆپێک ئەنجام دەدرێت کە بە پەنجەی نینۆکی ناو مێشکەوە بەستراوەتەوە. پیچەکانی یەکتر گرێدانی دوور بە دەستی ئازاد لە ژێر ڕێنمایی فلۆرۆسکۆپیدا دەخرێنە ناوەوە. بەکارهێنانی سیستەمی ڕێنمایی کارۆموگناتیسی بە یارمەتی کۆمپیوتەر پێشنیار دەکرێت بۆ دانانی پیچەکانی یەکتر گرێدانی شانە دوورەکان (شێوەی ١٢). ئەم تەکنیکە ڕێگە بە دانانی بێ تیشکی پیچەکانی یەکتر گرێدانی دوور دەدات و دەرکەوتووە کە ڕێگەیەکی جێبەجێکراو و وردە.

وێنەی 12.AB قفڵکردنی پیچەکان لە ڕێگەی ڕوانگەی C-arm؛ سی دی پیچەکانی قفڵکردن لە ڕێگەی قفڵکردنی کارۆموگناتیسی بە یارمەتی کۆمپیوتەر

دانانی پیچەکانی یەکتر گرێدانی نزیک و دوور ڕێکارێکی نەشتەرگەری سەلامەتە و پیچەکانی یەکتر گرێدان دەبێت بە شێوەیەکی ورد و دۆستی شانە نەرمەکان بخرێنە ناوەوە.

توێژینەوە ئەناتۆمییەکان دەریانخستووە کە هێشتا مەترسی ئیفلیجی دەماری پەرۆنیال هەیە کاتێک کە پیچەکانی یەکتر گرێدراوی نزیک لە ناوەڕاست تا لایەنی مەیلە دادەنرێت. بۆ کەمکردنەوەی ئەم مەترسییە، پزیشکانی نەشتەرگەری پێویستە بیر لە کونکردنی پیچەکان بکەنەوە لە ژێر ڕێنمایی قۆڵی C، بە گۆشەی فلۆرۆسکۆپی قۆڵی C ڕاستڕەوە بە تەختەی کونکردنەکە. ڕەنگە هەستکردن بە چوونە ناوەوەی دریل بۆ ناو قۆڵۆنی شانە دوورەکان بە هۆی فیدباکەکانی هەستەوە قورس بێت، و نزیکیی سەری ڕیشاڵی ڕەنگە کاریگەری هەستکردنەکە تەمومژاوی بکات و ئەو بڕوایە بە پزیشکی نەشتەرگەری بدات کە 'لە ئێسکدا' لە کاتێکدا لە ڕاستیدا سەری ڕیشاڵییەکە هاتۆتە ناوەوە. درێژی پیچەکان نەک تەنها بە دریلێکی پلەبەندی بەڵکو بە پێوانەکردنی گونجاوی قووڵی پێوانە دیاری بکرێت. هەر پێوانەیەکی درێژی دریل یان پیچ کە زیاتر بێت لە 60 ملم دەبێت گومانی دەرکەوتنی پشتەوە دروست بکات، کە لەوانەیە دەماری باوی پەرۆنیال بخاتە مەترسی برینداربوونەوە.

پیچەکانی دووری پێشەوە و دواوەی یەکتر گرێدراو بە گرنگیدان بە پاراستنی کۆپەڵە دەمارە خوێنبەرەکانی پێشەوە، ڕیشاڵی پێشەوەی شانە و ڕیشاڵی درێژکەرەوەی دیجیتۆرۆم لۆنگوس دادەنرێت. هەرچەندە دانانی پیچ لە ڕێگەی پێستەوە بەزۆری سەلامەتە، بەڵام پزیشکانی نەشتەرگەری پێویستە ئاگاداری مەترسییەکانی سەر پێکهاتەکانی شانە نەرمەکانی دەوروبەر بن. بۆ زۆربەی شکانی لقەکانی شانە، دوو پیچی نزیک و دوو پیچی دووری یەکتر گرێدراو سەقامگیرییەکی گونجاو دابین دەکەن. شکانی نزیک و دووری شانە لەوانەیە سوودمەند بن لە دانانی پیچەکانی یەکتر گرێدراوی زیادە لە تەختە جیاوازەکاندا بۆ زیادکردنی سەقامگیری ئەم پێکهاتەیە (شێوەی ١٣).

وێنە 13. چەندین شکانی شانە، کە بە بزمارکردنی ناو مێشک بە دوو پیچی دوور و نزیک بەیەکەوە گرێدراو چارەسەر کراوە، لەگەڵ تیشکی ئێکسی دواتر کە پێشنیاری چاکبوونەوەی شکان دەکەن.

-جێگیرکردنی ڕیشاڵی

دیزاینە هاوچەرخەکانی نینۆکی ناو مێشک بە پیچەکانی یەکتر گرێدراوی دوور ئاماژەکانیان بۆ بزمارکردنی ناو مێشکی شانە فراوانتر کردووە بۆ ئەوەی شکانی نزیک و دوور کە ناوچەی میتافیزی دەگرێتەوە.

پێکهاتەی جیاوازی پیچەکانی یەکتر گرێدانی دوور لە توێژینەوەکەدا بەکارهێنران (2 پیچ لە ناوەڕاستەوە بۆ لایەنی لە بەرامبەر 2 پیچ کە بە شێوەیەکی ڕاست بە یەکتر دانراون و بە گشتی 3 پیچی یەکتر گرێدانی دوور لە بەرامبەر تەنها 1 پیچی یەکتر گرێدانی دوور). لە نەخۆشەکاندا کە جێگیرکردنی ڕیشاڵی و جێگیرکردنی نینۆکی ناو مێشکی شانەیان بۆ کراوە، ڕێژەی ڕێستکردنی لەدەستچوو بە شێوەیەکی بەرچاو کەمتر بووە. سەرجەم 13%ی ئەو نەخۆشانەی کە نینۆکی ناو مێشکیان جێگیرکرابوو بەبێ جێگیرکردنی ڕیشاڵی، لەدەستدانی ڕێستکردنیان لە دوای نەشتەرگەری نیشان دا، بە بەراورد لەگەڵ 4%ی ئەو نەخۆشانەی کە نینۆکی شانەیان جێگیرکرابوو بەبێ جێگیرکردنی ڕیشاڵی.

لە تاقیکردنەوەیەکی دیکەدا کە کاریگەری جێگیرکردنی نینۆکی ناو مێشکی شانە بەراورد دەکات لە بەرامبەر جێگیرکردنی ڕیشاڵی و جێگیرکردنی نینۆکی ناو مێشکی شانە لە بەرامبەر بێ جێگیرکردنی ڕیشاڵی، ئەو نەخۆشانەی کە بە جێگیرکردنی ڕیشاڵی چارەسەرکراون بە تێکەڵکردن لەگەڵ بزمارکردنی شانە باشتربوونیان لە ڕێکخستنی خولانەوەی و پێچەوانەکردنەوە/وەرچەرخاندا نیشانداوە.

ئێمە دەگەینە ئەو ئەنجامەی کە جێگیرکردنی ڕیشاڵی یارمەتیدەر کەمبوونەوەی شکانی شانە لە یەک لەسەر سێی شانە دوورەکاندا کە جێگیرکردنی نینۆکی ناو مێشکیان هەیە بەدەست دەهێنێت و دەیپارێزێت. بەڵام کێشەی ئاڵۆزییەکانی برین بەهۆی بڕینی زیادە لە ناوچەی شانە زەبرلێدراوەکاندا هەر دەمێنێتەوە. بۆیە پێشنیار دەکەین وریایی لە بەکارهێنانی جێگیرکردنی ڕیشاڵی یارمەتیدەردا.

03. ئەنجامەکان

جێگیرکردنی بزمارکردنی ناو مێشکی شکانی لقەکانی شانە دەتوانێت ئەنجامێکی باش بەدەستبهێنێت. ڕێژەی چاکبوونەوەی بزمارکردنی ناو مێشکی شانە لە توێژینەوە جیاوازەکاندا ڕاپۆرت کراوە. بە بەکارهێنانی چاندنی مۆدێرن و تەکنیکەکانی نەشتەرگەری گونجاو، پێشبینی دەکرێت ڕێژەی چاکبوونەوە لە ٩٠ % زیاتر بێت. ڕێژەی چاکبوونەوەی شکانی لقە شانەکان کە نەیانتوانی چاک ببنەوە دوای جێگیرکردنی نینۆکی ناو مێشک بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش باشتر بوو دوای جێگیرکردنی ناوەوە بە نینۆکی دووەمی فراوانکراوی ناو مێشک.

هەڵسەنگاندنی دەرەنجامەکان لە ساڵێک دوای نەشتەرگەری دەریخست کە تا 44%ی نەخۆشەکان بەردەوام بوون لە سنووردارکردنی کارایی لە کۆتایی خوارەوەی برینداردا، و تا 47% بەردەوام بوون لە ڕاپۆرتکردنی کەمئەندامی پەیوەست بە کار لە ساڵێکدا دوای نەشتەرگەری. توێژینەوەکە پێشنیاری ئەوە دەکات کە ئەو نەخۆشانەی کە بە بزمارکردنی ناو مێشکی شانە چارەسەر دەکرێن بەردەوامن لە سنووردارکردنی کارایی بەرچاو لە درێژخایەندا. پێویستە پزیشکانی نەشتەرگەری ئاگاداری ئەم بابەتانە بن و بەو پێیە ئامۆژگاری نەخۆشەکان بکەن!

四. ئاڵۆزییەکانی دوای نەشتەرگەری

01. ئازاری پێش پەنجە

ئازاری پێشەوەی پەنجە و ڕان ئاڵۆزیەکی باو و ئاساییە دوای جێگیرکردنی نینۆکی ناو مێشک لە شکانی لقەکانی شانە. توێژینەوەکان دەریانخستووە کە نزیکەی 47%ی نەخۆشەکان دوای بزمار لێدانی ناو مێشک لەوانەیە تووشی ئازاری پێش پەنجەیی ببن، کە هۆکارەکەی بە تەواوی تێنەگەیشتوون. هۆکارە کاریگەرە ئەگەرییەکان لەوانەیە بریتی بن لە برینداربوونی زەبربەخش و پزیشکی بۆ پێکهاتەکانی ناو جومگەکان، برینداربوونی لقی ژێر پەنجەی دەماری سافینۆس، لاوازی ماسولکەکانی ڕان کە لاوەکییە بۆ سەرکوتکردنی ڕەفڵەکسەکانی دەماری ماسولکەیی پەیوەست بە ئازار، ڕیشاڵی پادی چەوری کە دەبێتە هۆی بەرکەوتن، هەوکردنی ڕیشاڵی کاردانەوەی پەنجەیی، پەستانی چەمانەوەی لە ناو جومگەکانەوە بزماردان بەسەر بەشی نزیک لە شانە، و دەرکەوتنی کۆتایی نزیک نینۆک.

لە کاتی لێکۆڵینەوە لە هۆکاری ئازاری پێش پەنجە دوای بزمار لێدانی ناو مێشک، ڕێگەی ڕیشاڵی ترانزپاتێلار بەراورد کرا لەگەڵ ڕێبازی پاراپاتێلار. ڕێگەی ڕێڕەوی ترانزپاتێلار لەوانەیە پەیوەندی هەبێت بە ڕێژەی زیاتری ئازاری ئەژنۆی دوای نەشتەرگەری. بەڵام، زانیارییە کلینیکییە هەڕەمەکییە ئایندەییەکان هیچ جیاوازییەکی بەرچاویان لە نێوان ڕێگەی ڕیشاڵی ترانسپاتێلار و ڕێبازی پاراپاتێلار نیشان نەدا.

کاریگەری لابردنی هەڵبژێردراوی جێگیرکردنی ناوەوە بۆ چارەسەرکردنی ئازاری پێش پەنجە دوای بزمارکردنی ناو مێشکی شانە دڵنیا نییە. پێشنیار دەکەین کە لابردنی نینۆکی ناو مێشکی شانە لەبەرچاو بگیرێت ئەگەر بتوانرێت هۆکارێکی میکانیکی دەستنیشان بکرێت، وەک دەرکەوتنی نینۆک یان پیچێکی دەرکەوتووی یەکتر گرێدراو. بەڵام سوودی لابردنی نینۆکی ناو مێشکی شانە لە نەخۆشانی نیشانەداردا هێشتا جێگەی پرسیارە.

سەبارەت بە ئازاری پێش نەشتەرگەری پێش نەشتەرگەری، هۆکاری ئازارەکە نەتوانرا بە ڕوونی لە توێژینەوە کلینیکییە سەرەتاییەکانی جێگیرکردنی نینۆکی ناو مێشکی نینۆکی شانە لەسەر پەنجە لە دۆخی نیمچە درێژکراوەدا نیشان بدرێت. بۆیە، توێژینەوە کلینیکییە گەورەکان لەگەڵ بەدواداچوونی درێژخایەن پێویستن بۆ پشتڕاستکردنەوەی کاریگەری جێگیرکردنی نینۆکی ناو مێشک لە ڕێگەی سەرەوەی پەنجە لەسەر ئازاری پێش پەنجەی دوای نەشتەرگەری.

02.ڕێکخستنی خراپی دوای نەشتەرگەری

هەوکردنی ئێسک و جومگەی دوای کارەسات وەک کێشەیەکی بەرچاو دەمێنێتەوە دوای چارەسەرکردنی شکانی لقە شانەکان بە بزمارکردنی ناو مێشک. توێژینەوە بایۆمیکانیکییەکان دەریانخستووە کە ناڕێکخستنی شانە لەوانەیە ببێتە هۆی گۆڕانکاری بەرچاو لە پەستانی بەرکەوتن لە جومگەکانی پاژنەی پێ و ئەژنۆی تەنیشت یەکتر.

توێژینەوە کلینیکیەکان کە دەرئەنجامە درێژخایەنەکانی کلینیکی و وێنەگرتن دوای شکانی لقەکانی شانە هەڵدەسەنگێنن، زانیاری ناکۆکیان لەسەر دەرئەنجامەکانی ناڕێکخستنی شانە پێشکەش کردووە، تا ئێستا هیچ دەرەنجامێکی ڕوونیان نییە.

ڕاپۆرتەکانی ناڕێککەوتنی دوای نەشتەرگەری دوای بزمارکردنی ناو مێشکی شانە سنووردار دەمێنێتەوە، لەگەڵ ژمارەیەکی کەم لە حاڵەتەکان کە ڕاپۆرتکراون. خراپ خولانەوەی دوای نەشتەرگەری وەک کێشەیەکی باو لە بزمارکردنی ناو مێشکی شانەدا دەمێنێتەوە، و هەڵسەنگاندنی خولانەوەی شانە لە کاتی نەشتەرگەریدا وەک تەحەدایەک دەمێنێتەوە. تا ئێستا، هیچ پشکنینی کلینیکی یان شێوازێکی وێنەگرتن وەک ستانداردی زێڕین بۆ دیاریکردنی خولانەوەی شانە لە کاتی نەشتەرگەریدا دامەزراوە. هەڵسەنگاندنی پشکنینی سی تی دەریخستووە کە ڕێژەی خراپ سوڕانەوە دوای بزمارکردنی ناو مێشکی شانە لەوانەیە بگاتە 19% بۆ 41%. بە تایبەتی، پێدەچێت شێواوییەکانی خولانەوەی دەرەکی زیاتر باو بن لە شێواوییەکانی خولانەوەی ناوەوە. پشکنینی کلینیکی بۆ هەڵسەنگاندنی خراپ خولانەوەی دوای نەشتەرگەری ڕاپۆرت کرا کە نادروستە و پەیوەندییەکی کەمی لەگەڵ هەڵسەنگاندنی سی تی نیشان دا.

ئێمە پێمان وایە کە ناڕێکخستن وەک کێشەیەکی درێژخایەن دەمێنێتەوە لە شکانی لقەکانی شانەدا کە بە بزمارکردنی ناو مێشکی شانە چارەسەر دەکرێن. سەرەڕای زانیارییە ناکۆکەکان سەبارەت بە پەیوەندی نێوان ناڕێکخستن و دەرئەنجامە کلینیکی و وێنەگرتنەکان، ئێمە پێشنیار دەکەین کە پزیشکانی نەشتەرگەری پێویستە هەوڵبدەن بۆ بەدەستهێنانی ڕێکخستنی ئەناتۆمی شکانەکان بۆ ئەوەی ئەم گۆڕاوە کۆنتڕۆڵ بکەن و ئەنجامە گونجاوەکان بەدەستبهێنن.

五. ئەنجام

بزمارکردنی ناو مێشکی فراوانکراوی قفڵکردنی ئیستاتیک وەک چارەسەری ستاندارد بۆ شکانی لقە شانە ئاوارەبووەکان دەمێنێتەوە. خاڵی چوونە ژوورەوەی دروست وەک بەشێکی گرنگی ڕێکاری نەشتەرگەری دەمێنێتەوە. ڕێبازی سەرەوەی پەنجە لە دۆخی نیمچە درێژکراوەدا بە ڕێکارێکی سەلامەت و کاریگەر دادەنرێت و توێژینەوەکانی داهاتوو پێویستیان بە هەڵسەنگاندنی زیاتری مەترسی و سوودەکانی ئەم ڕێکارە هەیە. پزیشکی نەشتەرگەری چاودێر دەبێت ئاشنا بێت بە تەکنیکەکانی گۆڕینی شوێنی هاوچەرخ. ئەگەر نەتوانرێت ڕێکخستنی شکانی ئەناتۆمی لە ڕێگەی ڕێگەیەکی داخراوەوە بەدەست بهێنرێت، پێویستە تەکنیکەکانی کەمکردنەوەی بڕین لەبەرچاو بگیرێن. ڕێژەی چاکبوونەوەی باشی زیاتر لە 90 % دەتوانرێت بە هەردوو بزمارکردنی ناو مێشکی فراوانکراو و فراواننەکراو بەدەستبهێنرێت. سەرەڕای ڕێژەی چاکبوونەوەی باش، نەخۆشەکان هێشتا سنوورداربوونی کارایی درێژخایەنیان هەیە. بە تایبەتی، ئازاری پێش پەنجەکان وەک گلەیییەکی باو دەمێنێتەوە دوای بزمارکردنی ناو مێشکی شانە. سەرەڕای ئەوە، خراپ خولانەوەی دوای جێگیرکردنی ناوەوەی شانە وەک کێشەیەکی باو دەمێنێتەوە.

ئاماژەکان

1. لێکۆڵینەوە بۆ هەڵسەنگاندنی ئایندەیی نینۆکی ناو مێشکی ڕیمکراو لە نەخۆشانی تووشبوو بە شکانی شانە لێکۆڵەران. Bhandari M, Guyatt G, Tornetta P, III, Schemitsch EH, Swiontkowski M, et al. تاقیکردنەوەی هەڕەمەکی بزمارکردنی ناو مێشکی ڕیم و بێ ڕیمکراوی شکانی شەفتی شانە. J نەشتەرگەری جومگەی ئێسک Am. 2008؛ 90:2567-2578. doi: 10.2106/JBJS.G.01694.

2.ماککوین ئێم ئێم، داکوۆرس ئەی دی، ئایتکن ئێس ئەی، شارما ڕ، کۆرت-براون سی ئێم. پێشبینیکەرانی نیشانەکانی کۆمپارتمەنت دوای شکانی شانە. J Orthop Trauma. 2015. [Epub پێش چاپکردن].

3.پارک س، ئاهن ج، گی ئەی ئۆ، کونتز ئەی ئێف، ئیستەرهای جەی ئێڵ. نیشانەکانی کۆمپارتمەنت لە شکانی شانە. J Orthop Trauma. 2009؛ 23:514–518. دۆی: 10.1097/BOT.0b013e3181a2815a.

4.ماککوین ئێم ئێم، کۆرت-براون سی ئێم. چاودێریکردنی بەشەکان لە شکانی شانە. ئاستی پەستان بۆ دابەزاندنی پەستان. ج نەشتەرگەری جومگەی ئێسک (Br) 1996؛ 78:99–104.

5. ماککوین ئێم ئێم، داکوۆرس ئەی دی، ئایتکن ئێس ئەی، کۆرت-براون سی ئێم. هەستیاری و تایبەتمەندی خەمڵێنراوی چاودێریکردنی پەستانی ژوورەکان بۆ نیشانەکانی توندی ژوورەکان. J نەشتەرگەری جومگەی ئێسک Am. 2013؛ 95:673–677. doi: 10.2106/JBJS.K.01731.

6. وایتسایدس تی ئی، جونیۆر، هانی تی سی، مۆریمۆتۆ ک، هارادا ه. پێوانەکردنی پەستانی شانە وەک دیاریکەرێک بۆ پێویستی فاسیۆتۆمی. کلین ئۆرتۆپ. 1975؛ 113:43–51. دۆی: 10.1097/00003086-197511000-00007.

7. کاکار س، فیروزابادی ڕ، مەککین ج، تۆرنێتا پ.، سێیەم پەستانی خوێنی دیاستۆلیک لە نەخۆشانی تووشبوو بە شکانی شانە لە ژێر بێهۆشکردن: کاریگەرییەکان بۆ دەستنیشانکردنی نیشانەکانی کۆمپارتمەنت. J Orthop Trauma. 2007؛ 21:99–103. دۆی: 10.1097/BOT.0b013e318032c4f4.

8. پورنێل جی جەی، گلاس ئی ئاڕ، ئاڵتمان دی تی، سکیولی ئاڕ ئێڵ، مافلی ئێم تی، ئاڵتمان جی تی. ئەنجامەکانی پرۆتۆکۆڵی تۆمۆگرافی کۆمپیوتەریی کە هەڵسەنگاندنی شکانی شەفتی سێیەمی شانە لە دوورەوە بۆ هەڵسەنگاندنی شکانی ڕیشاڵی ناتەنها یەکتر. ج ترۆما. 2011؛ ​​71:163–168. دۆی: 10.1097/TA.0b013e3181edb88f.

9.بوهلەر کەی سی، گرین ج، وۆڵ تی ئێس، دووێلیوس پی جەی. تەکنیکێک بۆ بزمارکردنی ناو مێشک لە شکانی سێیەمی شانە نزیکەکان. J Orthop Trauma. 1997؛ 11:218–223. دۆی: 10.1097/00005131-199704000-00014.

10. ماککۆنێل تی، تۆرنێتا پ، III، تیلزی ج، کاسی دی. دانانی دەروازەی شانە: پەیوەندی تیشکی ناوچەی سەلامەتی ئەناتۆمی. J Orthop Trauma. 20

01؛ 15:207–209. doi: 10.1097/00005131-200103000-00010 .هتد......