ስብራት ክላቪክል፡ ልሙድ ስብራት ዓጽሚ መንኵብ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ድሕሪ ምውዳቕ፡ ስፖርታዊ መጉዳእቲ፡ ሓደጋ ብሽክለታ ወይ ቀጥታዊ ጽልዋ ኣብ መንኵብ እዩ ዘጋጥም። መብዛሕትኦም ዝተነጸሉ ስንብራት ክላቪክ ብዘይ መጥባሕቲ ክሕከሙ ይኽእሉ። ይኹን እምበር፡ ኣቀማምጣ ስብራት፡ ምዝንባል፡ ምቁራጽ፡ ኩነታት ቆርበት፡ ምስኡ ዝተኣሳሰር መጉዳእቲ፡ ዕድመ ሕሙምን ጠለባት ንጥፈታትን ኩሎም ነቲ ውጥን ሕክምና ክጸልዉዎ ይኽእሉ።
እዚ ኣብ ጭብጢ ዝተመርኮሰ ሓፈሻዊ ትዕዝብቲ፡ ምልክታት፡ መርመራ፡ ምደባ፡ ዘይመጥባሕቲ ሕክምና፡ ኣማራጺታት መጥባሕቲ፡ ጸገማትን መስርሕ ሕውየትን ስብራት ክላቪክል ዝገልጽ እዩ። ንሓፈሻዊ ትምህርቲ ዝዓለመ ኮይኑ ብብቑዕ በዓል ሞያ ክንክን ጥዕና ዝግበር ገምጋም ዝትክእ ኣይኮነን።
ቁልፊ ቴክኣወይት።
እቲ ማእከላይ ሳልሳይ ወይ ሻፍት፡ እቲ ዝበዝሐ ስብራት ክላቪክ ዝፍጸመሉ ቦታ እዩ።
ልሙዳት ምልክታት ቃንዛ፡ ሕበጥ፡ ምብስባስ፡ ምልሕላሕን ቅልጽም ንምንቅስቓስ ምጽጋምን ይርከብዎም።
ስሩዕ ራጂታት ቀንዲ ናይ ምስሊ መርመራ እዩ፤ ሲቲ ንዝተሓላለኹ፣ ማእከላይ ወይ ቅድሚ መጥባሕቲ ንዝፍጸሙ ጉዳያት ክውዕል ይኽእል።
መብዛሕትኦም ብውሑድ ደረጃ ዝተመዛበሉ ስብራት ብመሸፈኒ፣ ብተኸታታሊ ምስልን ገስጋሲ ምሕዋይን ይሕከሙ።
ክፉት ስብራት፡ ኣብ ሓደጋ ዝርከብ ቆርበት፡ መጉዳእቲ ኒውሮቫስኩላር፡ ዘይርጉእ ቅናት መንኵብን ዝተመርጹ ዝተመዛበሉ ወይ ዘይርጉኣት ስብራትን መጥባሕቲ ከድልዮም ይኽእል።
ምጽናዕ ጽላትን ምጽናዕ ውሽጢ ሜዱላሪን ክልቲኦም ኣብ ዝተመርጹ ስብራት ሻምብቆታት ዓበይቲ ጽቡቕ ውጽኢት ክህቡ ይኽእሉ እዮም፡ እንተኾነ ግን ነፍሲ ወከፎም ዝተፈላለየ ብልጫታትን ሓደጋታትን ኣለዎም።
ሕውየት ብዕድመ፡ ቅዲ ስብራት፡ ኣገባብ ሕክምና፡ ኩነታት ምትካኽ ሽጋራን መርትዖ ምሕዋይ ዓጽምን ይፈላለ እዩ።
ስብራት ክላቪክል እንታይ እዩ?
ክላቪክል ኣብ ማእከል ኣፍልቢ ዝርከብ ስቴርነም ምስቲ ኣብ መንኵብ ዝርከብ ስካፑላ ዘራኽብ ቅርጺ S ዘለዎ ዓጽሚ እዩ። ኣብ መንጎ ጅርባን ላዕለዋይ ክፋል ኣካላትን ከም መዋቕራዊ መተሓላለፊ ኮይኑ ዝሰርሕ ኮይኑ፡ ኣብ ትሕቲኡ ንዝሓልፉ ነርቭታትን ሰራውር ደምን ንምክልኻል ይሕግዝ።
ኣናቶሚ ክላቪክልን ልሙድ ቅዲ ምዝንባል ስብራትን።
ስብራት ክላቪክል ዝፍጠር ሓደ ሓይሊ ካብ ሓይሊ ዓጽሚ ምስ ዝሓልፍ እዩ። ልሙዳት ኣገባባት ብቐጥታ ኣብ መንኵብ ምውዳቕ፡ ኣብ ዝተዘርግሐ ቅልጽም ምውዳቕ፡ ኣብ እዋን ርክብ ስፖርት ምግጫው፡ ከምኡ’ውን ዝለዓለ ጸዓት ዘለዎ ናይ ብሽክለታ ወይ ሞተር ተሽከርካሪት ስንባደ ይርከብዎም። ኣብ ንኣሽቱ ሕሙማት፡ እዚ መጉዳእቲ መብዛሕትኡ ግዜ ስፖርታዊ ወይ ሓደጋ ትራፊክ ዝስዕብ እዩ። ኣብ ኣረጋውያን፡ ብፍላይ ጽሬት ዓጽሚ ምስ ዝንኪ፡ ትሑት ጸዓት ዘለዎ ምውዳቕ እኹል ክኸውን ይኽእል።
ስብራት ክላቪክ ካብ ኣስታት 3% ክሳብ 5% ናይ ዓበይቲ ስብራት ይሕዝ። እቲ ዝርገሐ መብዛሕትኡ ግዜ ባይሞዳል ተባሂሉ ዝግለጽ ኮይኑ፡ እቲ ሓደ ዝለዓለ ደረጃ ኣብ መንእሰያትን መንእሰያት ዓበይትን፡ እቲ ካልእ ድማ ኣብ ኣረጋውያን ዓበይትን ይበጽሕ።
ምልክታት ስብራት ክላቪክል
ምልክታት ኣብ ኣቀማምጣን ብርታዐን ናይቲ መጉዳእቲ ይምርኮስ፣ እንተኾነ ግን ልሙድ ኮይኑ፤
ድሕሪ መጉዳእቲ ኣብ ልዕሊ ዓጽሚ መንኵብ ቅጽበታዊ ቃንዛ
ሕበጥ፡ ምብስባስን ከባብያዊ ምልሕላሕን
ነቲ ዝተጎድአ ቅልጽም ኣብ ምልዓል ወይ ምንቅስቓስ ቃንዛ
ዝርአ ምጉርፋጥ፡ ስጉምቲ ወይ ለውጢ ኣብ ቅርጺ መንኵብ
ኣብቲ ዝተሰብረሉ ቦታ ናይ ምፍሓር ወይ ምንቅስቓስ ስምዒት
ነቲ ዝተጎድአ ቅልጽም ብኣንጻሩ ኢድ ናይ ምድጋፍ ዝንባለ
ህጹጽ ገምጋም ዘድልዮም ናይ መጠንቀቕታ ምልክታት
እቲ ቆርበት ኣብ ልዕሊ በሊሕ ቁርጽራጽ ምስ ዝስበር ወይ ብጽኑዕ ኣብ ዳስ ምስ ዝኣቱ ህጹጽ ሕክምናዊ ገምጋም ኣገዳሲ እዩ፤ ኢድ ወይ ቅልጽም ፍሕሽው፡ ዝሑል፡ ድኹም ወይ ድኹም ይኸውን፤ ምትንፋስ ከቢድ እዩ፤ ቃንዛ ኣፍልቢ ኣሎ፤ ወይ ድማ እቲ መጉዳእቲ ድሕሪ ልዑል ጸዓት ዘለዎ ስንባደ ዝመጸ እዩ። እዚ ርኽበታት እዚ፡ ክፉት ስብራት ወይ ምስኡ ዝተኣሳሰር መጉዳእቲ ሳንቡእ፡ መንደቕ ኣፍልቢ፡ ነርቭታት ወይ ሰራውር ደም ዘጠቓልል ምዃኑ ከመልክቱ ይኽእሉ።
ክሊኒካዊ መርመራ ቆርበት፡ ቅርጺ መንኵብ፡ ዑደት ደምን ስራሕ ነርቭን ከጠቓልል ኣለዎ።
ስብራት ክላቪክ ብኸመይ ይፍለጥ?
መርመራ ብታሪኽ መጉዳእትን ኣካላዊ መርመራን ይጅምር። እቲ ሓኪም፡ ኣቀማምጣ ምልሕላሕ፡ ዝርአ ምጉዳል ኣካላት፡ ኩነታት ቆርበት፡ ምንቅስቓስ ኣብራኽ፡ ከምኡ’ውን ዑደት ደምን ስራሕ ነርቭን ናይቲ ዝተጠቕዐ ቅልጽም ይግምግም። ኣብ ዝለዓለ ጸዓት ዘለዎ መጉዳእቲ፡ ኣፍልቢ፡ ክሳድ፡ ስካፑላን ካልእ ክፋላት ናይ መንኵብ ቀበቶን እውን ብጥንቃቐ ምግምጋም የድሊ።
ራጂ
ንጹር ሬድዮግራፍ እቲ መደበኛ ናይ ቀዳማይ መስመር ምስሊ መርመራ እዩ። ነቲ ስብራት ዝፍጸመሉ ቦታ የረጋግጹን ምዝንባል፡ ኩርናዕ፡ ምሕጻርን ምቁራጽን ንምርኣይ ይሕግዙ። ትኽ ዝበለ ሬድዮግራፍ ካብቲ ሕሙም ደቂሱ ዝውሰድ ምስልታት ዝያዳ ምዝንባል ከርኢ ይኽእል እዩ፣ ብፍላይ ኣብ ስንብራት ክላቪክል ሚድሻፍት።
ሲቲን ካልእ ምስልን ምውሳድ
ኮምፒዩተር ቶሞግራፊ ስብራት ንሚድያል ክላቪክል ወይ ስቴርኖክላቪኩላር መላግቦ ዘጠቓልል ክኸውን ከሎ፡ እቲ ስብራት ቅዲ ዝተሓላለኸ ኣብ ዝኾነሉ እዋን፡ ምስኡ ዝተኣሳሰር መጉዳእቲ መንኵብ ኣብ ዝጥርጠረሉ እዋን፡ ወይ ድማ ቅድሚ መጥባሕቲ ዝያዳ ዝርዝር ውጥን ኣብ ዘድልየሉ እዋን ጠቓሚ ክኸውን ይኽእል። ተወሳኺ ምስሊ ንነፍሲ ወከፍ ስብራት ክላቪክ ብስሩዕ ካብ ምጥቃም ብመሰረት እቲ ዝተጠርጠረ ምስኡ ዝተኣሳሰር መጉዳእቲ ይምረጽ።
ሬድዮግራፍ ንኣቀማምጣ ስብራት፡ ምዝንባል፡ ምሕጻርን ምቁራጽን ንምግላጽ ይሕግዝ።
ዓይነታትን ምደባን ስብራት ክላቪክል
እቲ ኣዝዩ ግብራዊ ዝኾነ ቀዳማይ ስጉምቲ፡ ስንብራት ክላቪክል ብቦታ ምምዳብ እዩ
| ቦታ | ፡ መግለጺ | ክሊኒካዊ ርእይቶታት |
|---|---|---|
| ስብራት ሚድሻፍት | ማእከላይ ሲሶ ናይ ክላቪክል ዘጠቓልል ኮይኑ እቲ ዝበዝሐ ልሙድ ቅዲ እዩ። | ምዝንባል፣ ምሕጻር፣ ምቁራጽ፣ ኩነታት ቆርበትን ደረጃ ንጥፈታት ሕሙምን ንሕክምና ንምምራሕ ይሕግዙ። |
| ዲስታል ክላቪክ ፍራክቸር | ኣብ ጥቓ ኣክሮሚዮክላቪኩላር መላግቦ ዝርከብ ጎናዊ ጫፍ የጠቓልል። | ምርግጋእ ብኸፊል ኣብ ርክብ ኣብ መንጎ ስብራትን ኮራኮክላቪኩላር ሊጋመንት ኮምፕለክስን ይምርኮስ። |
| ስንብራት ሚድያል ክላቪክል | ኣብ ጎኒ መላግቦ ስቴርኖክላቪኩላር ዝርከብ መወዳእታ ዘጠቓልል ኮይኑ ብተዛማዲ ዘይተለምደ እዩ። | ድሕሪት ምዝንባል ብጥንቃቐ ምግምጋም የድሊ ምኽንያቱ ኣገደስቲ ኣቃውማታት ብድሕሪ ማእከላይ ክላቪክል ስለዝርከቡ። |
ሓባራዊ ስርዓታት ምደባ
ስርዓት ኣልማን ንስንብራት ክላቪክል ኣብ ማእከላይ ሳልሳይ፡ ዲስታል-ሳልሳይን ማእከላይ-ሳልሳይን መጉዳእቲ ይምድቦ። ዝያዳ ዝርዝር ስርዓታት ንዲስታል ክላቪክል ፍራክቸር ዝምልከት ናይ ኒር ምደባ፣ ሮቢንሰን ወይ ኤዲንበርግ ምደባ፣ ከምኡ’ውን ናይ AO/OTA ምደባ የጠቓልል። እዞም ስርዓታት እዚኦም ከም ኣቀማምጣ፡ ምዝንባል፡ ምብትታን፡ ምትእትታው ኣርቲኩላርን ምርግጋእ ልጋምን ዝኣመሰሉ ረቛሒታት ይገልጹ።
ናይ ምደባ ስም ጥራይ ንሕክምና ኣይውስንን እዩ። እቲ ሓኪም ብተወሳኺ ቆርበትን ልስሉስ ቲሹታትን፡ ኩነታት ኒውሮቫስኩላር፡ ምስኡ ዝተኣሳሰር መጉዳእቲ፡ ዕድመ ሕሙም፡ ኩነታት ሕክምና፡ ሞያ፡ ደረጃ ንጥፈታትን ምርጫታት ሕክምናን ኣብ ግምት ከእቱ ኣለዎ።
ልሙዳት ስርዓታት ምደባ ስብራት ክላቪክል ኣቀማምጣ፣ ምርግጋእ፣ ምዝንባልን ምብትታንን ይገልፁ።
ብዘይ መጥባሕቲ ዝግበር ሕክምና ስብራት ክላቪክል
መብዛሕትኦም ዝተነጸሉ ስብራት ክላቪክ ብዘይ መጥባሕቲ ይመሓደሩ፣ ብፍላይ ድማ ኣሰላልፋ ቅቡል ኣብ ዝኾነሉን እቲ ስብራት ርጉእ ክኸውን ትጽቢት ኣብ ዝግበረሉ እዋንን። ብሓፈሻ ቀሊል ናይ ቅልጽም ስሊንግ ካብ ፊግር ኦፍ ሸሞንተ ብራስ ይምረጽ ምኽንያቱ ንምልካይ ዝቐለለን መብዛሕትኡ ግዜ ዝያዳ ምቹእን ስለ ዝኾነ።
ዘይመጥባሕቲ ክንክን፤
ንምቾትን መከላኸልን ዝኸውን ስሊንግ ኢሞቢላይዜሽን
ብበዓል ሞያ ክንክን ጥዕና ዝምራሕ ምሕደራ ቃንዛ
ስሩዕ ክሊኒካውን ሬድዮግራፊካውን ምክትታል
ብኣግኡ ምንቅስቓስ ብርኪ፡ መንኵብን ኢድን።
ቃንዛን ምርግጋእ ስብራትን ኣብ ዝፈቕደሉ እዋን ገስጋሲ ምንቅስቓስ መንኵብ
ድሕሪ ክሊኒካውን ሬድዮግራፊካውን ምልክታት ምሕዋይ ምሕያል
ብልጫታት ናይቲ ብዘይ መጥባሕቲ ዝግበር ሕክምና፡ ምቑራጽ ምውጋድ፡ መደንዘዚ፡ ሓደጋ ረኽስን ምስ ምትካል ስጋ ዝተኣሳሰር ጸገማትን የጠቓልል። ክህልዉ ዝኽእሉ ጉድለታት ቀጻሊ ምጉዳል ኣካላት፡ ምድንጓይ ሕብረት፡ ዘይምትሕብባር፡ ዘይምጥርናፍ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ዝተመርጹ ዝተመዛበሉ ስንብራት ናብ ጠለብ ስራሕ ወይ ስፖርት ዝሓሰረ ብኣግኡ ምምላስ ይርከብዎም።
ቀሊል ናይ ቅልጽም መንኮርኮር ኣብ እዋን ቅድመ መጥባሕቲ ዘይብሉ ክንክን ንምቾትን መከላኸልን ምጥቃም ልሙድ እዩ።
ስብራት ክላቪክ መዓስ መጥባሕቲ የድልዮ?
ንነፍሲ ወከፍ ዝተመዛበለ ስብራት ክላቪክ መጥባሕቲ ኣየድልን እዩ፣ ዝኾነ ሓደ መለክዒ ድማ ብተነጽሎ ክውዕል የብሉን። ሕክምና ኣብ መንጎ እቲ ሕሙምን እቲ ዝሕክም መጥባሕቲ ዝገብር ሓኪምን ሓባራዊ ውሳነ ብምሃብ ውልቃዊ ክኸውን ኣለዎ።
መጥባሕታዊ ሕክምና ክምከር ወይ ብትሪ ክሕሰብ ይኽእል እዩ፤
ክፉት ስብራት
ቆርበት ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ምእታው ወይ ከቢድ ዳስ ኣብ ልዕሊ ቁርጽራጽ ስብራት
ተዛማዲ መጉዳእቲ ሰራውር ደም ወይ ነርቭታት
ዘይርጉእ ናይ መንኵብ ቅናት ወይ ዝተመርጸ ብዙሕ ስንባደ ዘለዎ ቅዲ
ምልክት ምዝንባል፣ ምሕጻር ወይ ምቁራጽ ኣብ ሓደ ዓቢ ስብራት ማእከላይ ሻምብቆ
ዘይርጉእ ዝተመዛበለ ዲስታል ክላቪክል ስንብራት ምስ ምዝባዕ ናይ ኮራኮክላቪኩላር ሊጋመንት ኮምፕለክስ
ምልክታት ዘይምጥርናፍ ወይ ዘይምጥርናፍ
ሞያ፡ ስፖርት፡ ሓፈሻዊ ጥዕናን ምርጫታት ሕሙማትን ኣብ ግምት ብምእታው ኣሰላልፋን ምርግጋእን ምምላስ ኣድላይነት
ኣብቶም ዝተመዛበሉ ስብራት ማእከላይ ሻምብቆ ዘለዎም ዓበይቲ፡ መጥባሕታዊ ሕክምና ምስ ዝለዓለ መጠን ሕብረትን ዝሓሸ ብኣግኡ ብሕሙማት ዝጸብጸብ ውጽኢትን ካብ ዘይመጥባሕቲ ክንክን ዝተኣሳሰር እዩ። ናይ ነዊሕ ግዜ ውጽኢትን ዕግበትን ግን ምስ ክልቲኡ ኣገባባት ተመሳሳሊ ክኸውን ይኽእል። እቲ ሚዛን ኣብ መንእሰያት ይፈላለ፣ ናይ ምሕዋይ ዓቕሞም ዝዓበየ ኮይኑ ንዓኣቶም ድማ ንዝተነጸለ ዝተመዛበለ ስብራት ማእከላይ ሻምብቆ ስሩዕ መጥባሕቲ ንጹር ተግባራዊ ብልጫ ከቕርብ ኣይክእልን እዩ።
መጥባሕቲ ኣግባብነት ክህልዎ ይኽእል ድዩ ኣይክእልን ኣብ ዝውሰንሉ እዋን ባህርያት ስብራትን ተዛመድቲ መጉዳእትን ብሓባር ይሕሰቡ።
ዘይመጥባሕታዊ ክንክን ኣንጻር መጥባሕታዊ ምጽናዕ
| ሕክምና ልሙድ ንኽኸውን | ዝሕሰብ ክህሉ | ዝኽእል ብልጫታት | ዝኽእል ድሩትነት |
|---|---|---|---|
| ስሊንግን ምሕዋይን | ብዙሓት ዘይተመዛበሉ፣ ውሑድ ምዝንባል ዘለዎምን ርጉኣትን ስብራት | ካብ መጥባሕትን ምስ ምትካል ዝተኣሳሰሩ ጸገማትን የወግድ | ዝተመርጹ ዝተመዛበሉ ስብራት ናይ ዘይምትእስሳር፣ ዘይምጥርናፍ ወይ ዝሓሰረ ብኣግኡ ናይ ምሕዋይ ሓደጋ ዝለዓለ እዩ። |
| ፕሌትን ስክሪውን ምትዕርራይ | ዝተመርጹ ዝተመዛበሉ፣ ዝተሓጽሩ፣ ዝተቖርጹ፣ ክፉታት ወይ ዘይርጉኣት ስብራት | ቀጥታዊ ምንካይ፡ ሓያል ምትዕርራይን ልዑል መጠን ማሕበር ሰራሕተኛታትን። | በሰላ፡ ረኽሲ፡ ምድናስ፡ ሃርድዌር ጐሊሑ ምህላው፡ ከምኡ’ውን ክእለ ዝኽእል ምእላይ ምትካል |
| ኣብ ውሽጢ ሜዱላሪ ምትዕጽጻፍ | ዝተመርጹ ናይ ክላቪክ ሻፍት ስብራት ምስ ምቹእ ቅርጺ | ንኣሽቱ ምቑራጽን ኣብ ገለ ገለ ኣጋጣሚታት ንልስሉስ ቲሹ ምቅላዕን እዩ። | ቁጥዐ ምትካል፡ ስደት፡ ምእላይን ንገለ ዝተቖርጹ ቅዲታት ውሑድ ምቹእነትን |
ኣማራጺታት ሕክምና መጥባሕቲ
ፕሌትን ስክሪውን ምትዕርራይ
ክፉት ምንካይን ውሽጣዊ ምትዕርራይን ብጻሕሊ ንስንብራት ክላቪክ ልሙድ መጥባሕታዊ ሜላ እዩ። እቲ መጥባሕቲ ዝገብር ሓኪም ንኣሰላልፋ ይመልሶን ነቲ ስብራት ብጻሕልን ብሽጉጥን የጽንዖን። ዘበናዊ ስርዓታት ምዕጻው ጽላት ኣካላት ንዝተመርጹ ቅዲታት ስብራት ጽኑዕ ኩርናዕ ዘለዎም ኣማራጺታት ይህቡ። ብፍላይ እቲ ስብራት ኣብ ዝቕንጠጠሉ እዋን ወይ ንውሓትን ምዝዋርን ምዕቃብ ኣገዳሲ ኣብ ዝኾነሉ እዋን ምጽናዕ ጽላት ጠቓሚ ክኸውን ይኽእል።
ቅድመ-ኮንቱር ዝተገብረሎም ምትካል ከም ሓደ... S ቅርጺ ዘለዎም ክላቪክ ዝዕጽዉ ጽላት ንመጠምጠምያ ክላቪክል ክኽተሉ ዝተዳለዉ እዮም፣ ዋላ እኳ ናይ መወዳእታ ምምራጽ ምትካልን ቅርጺ ምትካልን ኣብ ውልቃዊ ኣናቶሚን ኣቃውማ ስብራትን ይምርኮስ። ክህልዉ ዝኽእሉ ጉድለታት ኣብ ከባቢ እቲ ምቑራጽ ምድናስ፣ ጐሊሑ ዝርአ ምትካል፣ ምቁጣዕ ልስሉስ ቲሹ፣ ረኽስን ድሒሩ ምልክታት ዘለዎ ሃርድዌር ንምእላይ ዝግበር መስርሕን ይርከብዎም። ድሕሪ ነፍሲ ወከፍ ዝሓወየ ስብራት ምእላይ ስብሒ ብኣውቶማቲክ ኣየድልን።
ምጽናዕ ጽላት ኣሰላልፋ ይመልስን እቲ ስብራት እናሓወየ ከሎ ነቲ ክላቪክል የረጋግኦን።
ኢንትራሜዱላሪ ፊክሰሽን (Intramedullary Fixation)
ኣብ ውሽጢ ካናል ናይ ክላቪክል ኢንትራሜዱላሪ መሳርሒታት ብምእታው ዝተመርጹ ስብራት ሻፍት ንምርግጋእ ይሕግዙ። እዚ ሜላ ምስ ምልባስ ክነጻጸር እንከሎ፡ ንኣሽቱ ምቑራጽ ክጥቀምን ገለ ምቅላዕ ልስሉስ ቲሹ ከጉድልን ይኽእል። ይኹን እምበር፡ ነፍሲ ወከፍ ስብራት ንኢንትራሜዱላሪ ፊክሰሽን ዝምችእ ኣይኮነን፡ ብፍላይ ድማ ምቁራጽ ንውሓት ወይ ንመቆጻጸሪ ምዝዋር ኣጸጋሚ ኣብ ዝገብሮ እዋን። ክልቲኦም ጽላትን ጽፍርን ኣካል ናይ ሓደ ሰፊሕ ይፈጥሩ ስርዓተ ምጽናዕ ስንባደ ኣካላት.
ንዓበይቲ ስንብራት ሻምብቆ ክላቪክል፡ ኣብ ውሽጢ ሜዱላሪ ምጽማርን ንጽል-ጽላት ምጽናዕን ተመሳሳሊ ናይ ነዊሕ ግዜ ክሊኒካዊ ውጽኢትን መጠን ሕልኽላኻትን ከስዕብ ይኽእል። ምጽናዕ ጽላት ኣብ ምህላው ምቁራጽ ብልጫ ክህብ ይኽእል።
ንዝተመርጹ ቅዲታት ስብራት ሻፍት ክላቪክል ኢንትራሜዱላሪ ፊክሰሽን ክሕሰብ ይኽእል።
ብውሑድ ወራር ፕሌት ኦስቲዮሲንተሲስ
ውሑድ ወራር ዘለዎ ጽላት ኦስቲዮሲንተሲስ ንኣሽቱ ምቑራጻትን ውሱን ምቅላዕን ብምጥቃም ነቲ ስብራት ብጻሕሊ የረጋግኦ። እቲ ሜላ ልስሉስ ቲሹን ስብራት ባዮሎጂን ንምዕቃብ ዝዓለመ ኮይኑ፡ ልክዕ ምንካይን ምክልኻልን ሱፕራክላቪኩላር ነርቭታት ግን ኣገዳሲ ኮይኑ ይቕጽል።
ኣብነታት ናይ ውሑድ ወራር ዘለዎ ምጽናዕ ጽላት ንስንብራት ክላቪክል።
ዲስታል ክላቪክል ፊክሰሽን
ዲስታል ክላቪክል ፍራክቸርስ ናይ ስብራት ቦታ፣ ስፍሓት ቁርፅራፅ፣ ኣርቲኩላር ተሳትፎን ምሉእነት ናይቲ ኮራኮክላቪኩላር ሊጋመንት ኮምፕለክስን ምግምጋም የድሊ። ኣማራጺታት ሀ distal clavicle locking plate , coracoclavicular stabilization, ወይ ካልእ ንፍሉይ ቅዲ ዝተመርጹ ናይ ምጽናዕ ሜላታት። መርትዖታት ንነፍሲ ወከፍ ዲስታል ስንብራት ሓደ ሜላ ኣይድግፍን እዩ።
ዲስታል ክላቪክል ፊክሰሽን ብመሰረት ስፍሓት ቁርጽራጽን ምርግጋእ ልጋመንትን ይምረጽ።
ስብራት ሚድያል ክላቪክል
መብዛሕትኦም ብውሑድ ደረጃ ዝተመዛበሉ ስብራት ሚድያል ክላቪክል ብዘይ መጥባሕቲ ክመሓደሩ ይኽእሉ። መብዛሕትኡ ግዜ ምዝንባል ንምግላጽ ኣጸጋሚ ኣብ ዝኾነሉ ወይ ድሕሪት ምዝንባል ኣብ ዝጥርጠረሉ እዋን ሲቲ ዋጋ ኣለዎ። ትራክያ፣ መዓንጣ፣ ዓበይቲ ሰራውር ደምን ካልኦት ኣቃውማታት ሚድያስቲናልን ኣብ ቀረባ ስለዝርከቡ፣ ብድሕሪት ዝተመዛበሉ ማእከላይ መጉዳእቲ ህጹጽ ናይ ክኢላታት ገምጋም የድልዮም።
ዝተሓላለኸ መጉዳእቲ ክላቪል ምስቲ ውልቃዊ ቅዲ ስብራት ዝተመጣጠነ ናይ ምጽናዕ ስትራተጂ ከድልዮ ይኽእል።
ምሕዋይን ምሕዋይን ስብራት ክላቪክል
ንነፍሲ ወከፍ ስብራት ክላቪክል ሓደ ናይ ምሕዋይ ግዜ ሰሌዳ የለን። ዕድመ፡ ቦታ ስብራት፡ ምዝንባል፡ ኣገባብ ሕክምና፡ ኩነታት ምትካኽ ሽጋራ፡ ምስኡ ዝተኣሳሰር መጉዳእቲ፡ ከምኡ’ውን ብሬድዮግራፊ ዝፍጸም ምሕዋይ ኩሎም ንዕቤት ይጸልዉ። ብዙሓት ሕሙማት ኣብ ውሽጢ 6 ክሳብ 12 ሰሙን ጠቓሚ ስራሕ ይረኽቡ፡ እንተኾነ ግን ምሉእ ብምሉእ ምሕዋይ ዓጽሚ፡ ምሕዋይ ሓይሊን ናብ ልዑል ጠለብ ዘለዎ ንጥፈታት ምምላስን ዝያዳ ግዜ ክወስድ ይኽእል።
ምዕራፍ መከላኸሊ፦ ስሊንግ ንምቾትን መከላኸልን ይጥቀመሉ። መብዛሕትኡ ግዜ ካልእ መጉዳእቲ እንተዘይተኸልኪሉ ምንቅስቓስ ኢድ፡ መንኵብን ብርኪን ይተባባዕ።
ምዕራፍ ብኣጋ ምንቅስቓስ፦ ቃንዛ ምስ ዝንኪን እቲ ዝሕክም ሓኪም ምንቅስቓስ ግቡእ ምዃኑ ምስ ዘረጋግጽን ልኡም ምንቅስቓስ ኣብራኽ ክጅምር ይኽእል።
ምዕራፍ ምሕያል፦ ድሕሪ እኹል ክሊኒካውን ሬድዮግራፊካውን ሕውየት ናይ ተጻዋርነት ምውስዋስ ኣካላት ይተኣታቶ።
ምዕራፍ ናብ ንጥፈታት ምምላስ፦ ከበድቲ ምልዓል፣ ናይ ርክብ ስፖርትን ልዑል ናይ ምውዳቕ ሓደጋ ዘለዎም ንጥፈታትን እቲ ስብራት ክሳብ ዝሓዊን ሓይልን ምንቅስቓስን ክሳብ ዝምለስን ክጽበዩ ኣለዎም።
ምክትታል ኣገዳሲ እዩ ምኽንያቱ ምውሳኽ ምጉዳል ኣካላት፣ ቀጻሊ ቃንዛ ወይ ምጉዳል ምዕባለ ሬድዮግራፊ ምዝንባል፣ ምድንጓይ ምትእስሳር ወይ ዘይምትእስሳር ከመልክት ይኽእል። ሽጋራ ምትካኽ ንሕውየት ስብራት ከዳኽም ስለ ዝኽእል ከም ኣካል ናይቲ ውጥን ሕክምና ክረአ ኣለዎ።
ክህልዉ ዝኽእሉ ጸገማት
ድሕሪ ዘይመጥባሕቲ ሕክምና ዝረኣዩ ጸገማት
ዘይምትእስሳር፦ እቲ ስብራት ክሓዊ ስለዘይክእል፡ ቀጻሊ ቃንዛ ወይ ድኻም ከስዕብ ይኽእል።
Malunion: እቲ ስብራት ኣብ ዝተሓጽረ፣ ኩርናዕ ዘለዎ ወይ ኣብ ዝተመዛበለ ቦታ ይሓዊ።
ዝርአ ጐሊሑ ዝረአ: ኣብ ልዕሊ እቲ ዝሓወየ ስብራት ምጉርፋጥ ክተርፍ ይኽእል።
ምትራር ወይ ድኻም ኣብራኽ: ስራሕ ንምምላስ ምሕዋይ ከድሊ ይኽእል።
ምልክታት ኒውሮቫስኩላር: እዚኦም ዘይልሙዳት እዮም ግን ቅልጡፍ ገምጋም የድልዮም።
ድሕሪ መጥባሕቲ ዝፍጠሩ ጸገማት
ረኽሲ ቁስሊ
ኣብ ከባቢ እቲ ምቑራጽ ምድናስ ወይ ዝተቐየረ ስምዒት
ናይ ሃርድዌር ቁጥዐ ወይ ጐሊሑ ዝረአ
ምትካል ምፍታሕ፣ ምጥዋይ ወይ ምብታኽ
ምድንጓይ ሕብረት፡ ዘይሕብረት ወይ ዘይምሕባር
ድሕሪ ምእላይ ምትካል ስጋ ሓዊሱ ምብስባስ
ካልእ መጥባሕቲ የድሊ፣ መብዛሕትኡ ግዜ ብሰንኪ ምልክታት ዘለዎ ሃርድዌር
ሓደጋ ምትሕልላኽ ኣብቲ ስብራትን ሕሙምን ይምርኮስ። ዝለዓለ መጠን ሬድዮግራፊክ ዩኒየን ማለት መጥባሕቲ ንኹሉ ሰብ ዝበለጸ ምርጫ እዩ ማለት ኣይኮነን፣ ልክዕ ከምቲ መጥባሕቲ ምውጋድ ድሒሩ ምትእትታው ናይ ምግባር ተኽእሎ ዘየወግድ።
ምክትታል ምስሊ ንናይ ምሕዋይ ጸገማትን ምስ ምትካል ዝተኣሳሰሩ ጸገማትን ንምልላይ ክሕግዝ ይኽእል።
ብተደጋጋሚ ዝሕተቱ ሕቶታት
ስብራት ክላቪክ ብዘይ መጥባሕቲ ክሓዊ ይኽእል ድዩ?
እወ። መብዛሕትኦም ዝተነጸሉ ስብራት ክላቪክ ብዘይ መጥባሕቲ ይሕከሙን ብደገፍ ስሊንግ፣ ምክትታልን ገስጋሲ ምሕዋይን ይሓውዩ። ተኽእሎ ዕዉት ዘይመጥባሕቲ ክንክን ኣብ ምርግጋእ ስብራት፡ ምዝንባል፡ ምብታኽ፡ ቦታ፡ ዕድመ ሕሙምን ካልኦት ክሊኒካዊ ረቛሒታትን ይምርኮስ።
ስብራት ክላቪክ ንኽሓዊ ክንደይ ግዜ ይወስድ?
ብዙሓት ሕሙማት ኣብ ውሽጢ ኣስታት 6 ክሳብ 12 ሰሙን ንቡር ወይ ዳርጋ ንቡር ስራሕ ይመልሱ፡ ናይ ምሕዋይ ግዜ ግን ይፈላለ እዩ። ዓበይቲ፡ ኣትከኽቲ ሽጋራ፡ ብግልጺ ዝተመዛበለ ወይ ዝተበታተነ ስብራት ዘለዎም ሰባትን ካልእ ሕክምናዊ ኩነታት ዘለዎም ሕሙማትን ዝያዳ ግዜ ከድልዮም ይኽእል። ናብ ርክብ ምምላስ ስፖርት ዝተረጋገጸ ሕውየትን ሕክምናዊ ምጽራይን የድሊ።
እቲ ዝበዝሐ ዝውቱር ዓይነት ስንብራት ክላቪክ እንታይ እዩ?
ስብራት ክላቪክ ሚድሻፍት እቲ ዝበዝሐ እዩ። ዲስታል ስንብራት ውሑድ ኮይኑ፡ ስብራት ሚድያል ክላቪክል ድማ ብተዛማዲ ዘይተለምደ እዩ።
ድሕሪ ስብራት ክላቪክ ዝርአ ምጉርፋጥ ንቡር ድዩ?
ኣብ እዋን ሕውየት ዝርአ ጐሊሑ ዝረአ ጐሊሑ ዝርአ ኮይኑ፡ እቲ ዓጽሚ ምስ ተጠርነፈ ክቕጽል ይኽእል። ኣብ ህጻናትን መንእሰያትን ምስ ግዜ ብዓቢኡ ዳግማይ ክቕየር ይኽእል። እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ምጉዳል ኣካላት፡ ኣብ ሓደጋ ዝወደቐ ቆርበት፡ ዝገደደ ቃንዛ፡ ምድናስ ወይ ድኻም ብቕልጡፍ ክግምገም ኣለዎ።
ምጽናዕ ጽላት ካብ ምጽናዕ ውሽጢ ቆርበት ይሓይሽ ድዩ?
ክልቲኡ ሜላታት ንነፍሲ ወከፍ ሕሙም ዝበለጸ ኣይኮነን። ክልቲኦም ኣብ ዝተመርጹ ናይ ዓበይቲ ሻምብቆታት ስብራት ጽቡቕ ናይ ነዊሕ ግዜ ውጽኢት ክህቡ ይኽእሉ። ንዝተቖርጹ ቅጥዕታት ምጽናዕ ጽላት ተመራጺ ክኸውን ይኽእል እዩ፣ ምትዕጽጻፍ ውሽጢ ቆርበት ድማ ኣብ ምቹእ ስብራት ንዓቐን ምቑራጽ ከጉድል ይኽእል። እቲ ውሳነ ኣብ ሞርፎሎጂ ስብራት፡ ተመኩሮ ሓኪም መጥባሕቲ፡ ቀዳምነታት ሕሙማትን ምስ ምትካል ስጋ ዝተኣሳሰር ሓደጋታትን ይምርኮስ።
ኩሉ ግዜ ናይ ክላቪክል ሃርድዌር ምእላይ ኣለዎ ድዩ?
ኣይኮነን። ምእላይ ብቐጻሊ ቁጥዐ፡ ጐሊሑ፡ ቃንዛ፡ ጸገም ምትካል ወይ ካልእ ክሊኒካዊ ምኽንያታት ድሕሪ ምዝታይ ሓደጋታት ካልእ መጥባሕቲ ክሕሰብ ይኽእል።
ስንብራት ክላቪክ ክሓዊ ከምዘይክእል ዝሕብሩ ምልክታት እንታይ እዮም?
ኣብቲ ዝተሰብረሉ ቦታ ቀጻሊ ቃንዛ፡ ቀጻሊ ምንቅስቓስ ወይ ምልሕላሕ፡ ውሱን ምምሕያሽ ተግባር፡ ከምኡ’ውን ኣብ ምክትታል ምስሊ ምዕባለ ዘይምህላው፡ ምድንጓይ ምትእስሳር ወይ ዘይምትእስሳር ክሕብር ይኽእል። እዞም ርኽበታት እዚኦም በቲ ዝሕክም ክሊኒሻን ገምጋም የድልዮም።
መደምደምታ
ሕክምና ስብራት ክላቪክል ካብ መልክዕ ሓደ ራጂ ንላዕሊ እዩ ዝምርኮስ። መብዛሕትኦም ርጉኣት ወይ ውሑድ ምዝንባል ዘለዎም ስብራት ብዘይ መጥባሕቲ ብዓወት ክመሓደሩ ይኽእሉ። ዝተመርጹ ዝተመዛበሉ፣ ዝተሓጽሩ፣ ዝተቐደዱ፣ ክፉት ወይ ዘይርጉእ መጉዳእቲ ብፍላይ ኣብ ዓበይቲ ካብ መጥባሕቲ ምጽናዕ ተጠቀምቲ ክኾኑ ይኽእሉ። ንናይ ሓባር ውሳነ ቅዲ ስብራት፡ ኩነታት ቆርበትን ኒውሮቫስኩላርን፡ ምስኡ ዝተኣሳሰር መጉዳእቲ፡ ዕድመ ሕሙማት፡ ጠለባት ንጥፈታትን ዕላማታት ሕክምናን ብጥንቃቐ ምግምጋም ኣገዳሲ እዩ።
