Klawikul döwüklerini anyklamak we bejermek

Giriş

Klawiki döwükler has ýygy duş gelýär we adatça egin sebtine göni ýa-da gytaklaýyn şikeslerden döreýär. 1960-njy ýyllaryň başynda geçirilen gözlegler, klawiki döwükleriň birleşme derejesiniň 1% -den pesdigini we konserwatiw bejerginiň hassalaryň ýokary kanagatlanmagyna sebäp bolandygyny habar berdi; lukmançylygyň soňky ösüşi bilen hirurgiki bejergisi ep-esli netijeliligi gazandy; şonuň üçin gyssagly kömek bölüminde ýa-da umumy ambulatoriýada işleýän kliniki lukmanlar bu şikesiň umumy ýüze çykmalary we kynçylyklary we onuň esasy dolandyryşy bilen tanyş bolmalydyrlar.

Epidemiologiýa

Klawiki döwükler ulularyň ähli döwükleriniň 2,6% -5% -ini tutýar [1,2]. 1000 yzygiderli klawiki döwük ýagdaýyny öz içine alýan Europeanewropa gözleginde, klawikul döwükleriniň 66% -den gowragynyň klawişulanyň 1/3 böleginde, takmynan 25% -iniň gapdal 1/3 döwükler we 3% orta 1/3 döwükler ýüze çykaryldy. Klawiki döwükleriň ýüze çykmagy, esasan 30 ýaşa çenli erkeklerde, soň bolsa 70 ýaşdan ulylarda ýüze çykýan bimodal paýlanyşy görkezdi.

Kliniki anatomiýa

Ynsan süňküniň yrgyldama başlamagy üçin iň irki, ýokarky gol bilen magistralyň arasyndaky ýeke-täk süňk baglanyşygy bolup, akromion, akromioklawikulýar (AC) bogun bilen we sternum, sternoklawikulýar (SC) bogun bilen ýakyn aralykda ýüze çykýar. Bu bogunlara atipik sinowial bogunlar diýilýär, sebäbi gialin kıkyrdagy däl-de, fibrokartilage bilen örtülendir. Düwürtik akromioklawikulýar we rostroklawikulýar baglanyşyklar bilen skapula dakylýar we sternoklawikulýar baglanyşygy bilen sternuma birikdirilýär.

Düwürtik 'S ' şekilli. Proksimal ýarym ýaýyň daşky görnüşi, ýokarky böleginiň nerw-damar toplumyna ýer goýýar. Arkanyň distal ýarysy yza (konkaw) proýekt edýär we soňra skapula (rostral prosesi we akromion) goşulýar. Düwürtigiň döwükleri, adatça, iki ýaýyň (orta ýaýyň) çatrygynda ýüze çykýar, bu sebitdäki goňşy süňklere baglanşyklaryň ýoklugy we klawişulanyň iň gowşak bölegi bolmagy bilen baglanyşyklydyr. Düwürtik döwülende, proksimal segment sternokleidomastoid myşsasy (klawikulyň iň ýakyn ujuna birikdirilen) bilen hemişe ýokaryk (sefalad) çekilýär we distal segment ýokarky goluň agramy bilen aşaklygyna (kaudad) süýşürilýär we klawişulanyň ilki bilen kesilmegi, kesilmegi bilen kesilýär. pektoralis maýory (ýokarky goly içerde aýlaýar). Bu esasan subkapularisiň we pektoralisiň esasy myşsalarynyň gysylmagy bilen baglanyşyklydyr (ýokarky goly içerde aýlaýar we döşüne tarap çekýär).

Aýratynlyklary

Klawiki döwük bejergisiniň maksady agyryny azaltmak we bogun işini dikeltmekdir. Düwürtik döwükleriniň köpüsi henizem konserwatiw usulda bejerilýär (köplenç 15 mm-den köp bolmaly däl); sekiz sany bandaj, bilek gysgyçlary, Saýre bandajlary, Velpeau immobilizasiýa kostýumlary we immobilizasiýa ýaly konserwatiw bejergiler. Asma immobilizasiýa ýiti döwürde amala aşyrylýar we hereketiň irki aralygy we güýç maşklary, adatça agyry çözülende döwükden 2-6 hepde soň ýerine ýetirilýär. 8 bandaj şekilini ulanmak maslahat berilmeýär, sebäbi oklaryň basyş ýaralaryna we döwükleriň birleşmezligine sebäp bolup biler [5,6].

Taryh we fiziki synag

Klawiki döwükler ýykylandan soň egnine göni täsir etmekden döreýär we köplenç ýaşlarda açyk sport görnüşlerinde we garrylarda duýdansyz ýykylýar. Injuryaralanmagyň mehanizmini kesgitlemek möhümdir. Energyokary energiýa şikesleri kelle we döş şikesleri bilen birleşip biler, ownuk şikeslerden dörän döwükler bolsa patologiki bolup biler. Päsgelçilik şikesleri irki başlamagy we döş diwarynyň bölünmegini, newrologiki we damar şikeslerini seresaplylyk bilen aýyrmagy talap edýär. Kliniki taýdan döwük ýerinde çişme we ekhimoz bar, deformasiýa we ýumşaklyk. Deriniň nekrozyna we ýarasyna sebäp bolup bilýän ýumşak dokumalara üns berilmelidir.

Surata almak

Döwükleriň köpüsine ýönekeý anteroposterior rentgenografiýa arkaly diagnoz goýup bolýar. 20 ° kelläniň egrilen rentgenografiýasy torak boşluklarynyň bir-birine gabat gelmeginiň täsirini ýok edýär. Döwükleriň süýşmegini has gowy görmek üçin hassalar öz-özüni goldaýan ýagdaýda rentgenografiýa edilmeli. Radiografiýa üçin agyrlyk, distal klawikulda ýa-da akromioklawikulýar bogun şikeslerinde rostral klawikulýar bagynyň bitewiligini bahalandyrmaga kömek edýär. CT çylşyrymly skapular kemer şikeslerini göz öňüne getirmäge kömek edýär we sternoklawikulýar bogunda bolup biläýjek proksimal klawiki şikesleri has gowy şekillendirýär. Döş rentgenografiýasy bilen baglanyşykly torak şikesleriniň aradan aýrylmagyna kömek edýär we gysgaldylmagyny gapma-garşylykly klawikula deňeşdirmek, şeýle hem skapulotorasiki diwaryň bölünmegini aradan aýyrmak arkaly bahalandyryp bolýar.

Görnüşleri

AO / OTA döwükleriň bölüniş görnüşi: 15-nji klawişl döwük kody üç ýerden ybarat: 15.1 proksimal (orta), 15.2 diafiz we 15.3 distal (gapdal). Proksimal (orta) we distal (gapdal) döwükler A görnüşi (artykmaç artikulýar), B görnüşi (bölekleýin içerki) we C görnüşi (doly içerki). Magistral döwükler A görnüşi (ýönekeý), B görnüşi (armatura) we C görnüşi (kommutasiýa) kategoriýalara bölünýär. Döwükleriň we ýerleriň AO / OTA klassifikasiýasy döwükleriň süýşme derejesini göz öňünde tutmaýar we häzirki wagtda klawikul döwüklerini bejermekde we çaklamany kesgitlemekde çäkli ulanylýar.

Allman ýazmak döwükleriň ýerleşýän ýerine esaslanýar (I: orta, kadent 1/3, II: gapdal 1/3, III: orta 1/3) (7.2.1-nji surat).

Kreýg bu klassifikasiýany Allmanyň esasynda ýene bir gezek arassalady, men klawişiň ortasy 1/3 boldum; II görnüş, döwükleriň süýşmegi we rostral klawikulýar baglanyşygy bilen baglanyşygy esasynda 5 görnüşe bölünen klawişulanyň daşky 1/3 bölegi; we III görnüşi, döwükleriň üýtgemeginiň derejesine we döwükleriň artikulýardygyna baglylykda 5 görnüşe bölünen klawişulanyň içki 1/3 bölegi.

Gapdal 1/3 döwükleri Neeriň ýazmagy, rostral-klawikulýar baglanyşygyň ähmiýetini nygtaýar: I görnüşi rostral-klawikulýar baglanyşygyna uzak aralykda ýüze çykýar, orta döwük bloky has ýokary süýşýär; II görnüş rostral-klawikulýar baglanyşygy öz içine alýar we orta döwük blokynyň has ýokary süýşmegine getirýär; we III görnüşi, rostral-klawikulýar baglanyşygy üýtgemän galan akromioklawikulýar boguna çenli uzalýar.

Edinburgyň ýazuwy, süýşmek we çişmek derejesine görä diafiz döwükleriniň klassifikasiýa ulgamydyr. 1-nji görnüşdäki döwükler orta ujuny öz içine alýar, 2-nji görnüşi diaphiz döwükleri we 3-nji görnüşi gapdal ahyrky döwükler. Diafiziň döwükleri, döwük bölekleriniň arasynda A we B görnüşlerine kortikal aragatnaşygyň barlygyna ýa-da ýoklugyna görä toparlara bölünýär, 2A görnüşli döwükler hasam ýerleşdirilmedik (2A1 görnüş) we burçly (2A2 görnüş), 2B döwükler ýönekeý ýa-da pyçak görnüşli (2B1 görnüşi) we 3-nji görnüşli orta görnüşli döwükler. diafiz. Orta we gapdal ahyrky döwükler, goňşy bogunyň gatnaşýandygyna ýa-da ýokdugyna görä 1 we 2 kiçi toparlara bölünýär.

Şonuň ýaly-da, Rokwud ýazmak, Jager ýazmak we Breitner ýazmak bar.

Hirurgiki görkezmeler

Aýratyn döwükler

1, açyk döwük; 

2, süýşme> 2 sm; 

3, gysgaltma> 2 sm; 

4, döwük bölekleriniň köpelmegi (> 3); 

5, köp segmentli döwük; 

6, ýumşak dokumanyň şikeslenmegi bilen açyk döwük; 

7, düýpli deformasiýa (süýşmek we gysgaltmak); 

8, skafid şikesleri.

Goşma şikesler

1, ýokarky ekstremal şikes;

2, egninde ýüzýän şikes;

3, köp şikes;

4, döwük nerw-damar şikesleri bilen utgaşýar;

5, döş diwarynyň deformasiýasy bilen birleşdirilen köp gapyrga döwükleri;

6, ganatly egin emele getirmek üçin gysgyç gysgaltmak;

7, Ikitaraplaýyn klawiki döwükler.

Näsag faktorlary

1, Birnäçe şikesli näsaglar ýokarky ýokarky agyrlygy götermegi talap edýärler;

2, Funksiýa çalt gaýdyp gelmegi talap edýän hassalar (mysal üçin, saýlama we bäsdeş sport görnüşleri).

Operasiýa wagty

Operasiýa üçin mutlak görkezmeler bar bolsa, hirurgiýa haýal etmän geçirilmelidir.

Degişli görkezmelerde operasiýadan 2-3 hepdeden gijä galmak, esasanam perkutan usullar bilen ýapyk azaltma içerki düzedişe taýýarlananda döwükleri azaltmagyň kynlygyny artdyryp biler.

Hirurgiki giriş

Näsag kenar oturgyjynda ýa-da ýarym oturgyçda ýerleşýär. Zeper ýeten egin operasiýany ýeňilleşdirmek üçin klawişulany ýokarlandyrmak üçin aşagyna berkidilýär we operasiýa mobilizlenmegine rugsat bermek üçin gol çekilýär. Klawişulanyň uzyn oky boýunça kesiş ýa-da langer nagşyna paralel gylyç kesilmegi saýlanyp bilner.

Bellik: Transvers kesiş has giňelmegi üpjün edýär, uzyn boý kesilmegi bolsa supraklawikulýar nerw şikesiniň töwekgelçiligini azaldýar we estetiki taýdan has ýakymlydyr.

Içerki düzediş

3.5 Klawiki döwükleri düzetmek üçin yzygiderli gysyş plitalary, rekonstruksiýa plitalary ýa-da plastmassa LCP-ler ulanylyp bilner. Plastinalar klawişulanyň ýokarsynda ýa-da öň tarapynda rahat ýerleşdirilýär. Plastinalar has ýokary ýerleşdirilende biomehaniki şikeslerde has güýçli bolýar, esasanam aşakda gysylan döwük bar bolsa we göz öňüne getirmek has ýönekeý. Nurbatlaryň iki taraplaýyn berkitilmegi zerurdyr we deşikler uly seresaplylyk bilen burawlanmalydyr, sebäbi aşakdaky nerwlere we gan damarlaryna şikes ýetmek howpy bar. Üstünlikleri: öňki plastinka nurbat kanalyny howpsuz burawlamak, plastinka ýerleşdirmek, aňsat konturlamak.

Bellik: Başlangyç amal üçin adatça süňkleri gysmak talap edilmeýär; Içerki düzedişden soň, tabagy ýapmak we ýokançlygyň öňüni almak üçin miýofasial gatlagy ýeterlik derejede tikmek möhümdir.

Içerki düzediş

Häzirki içerki berkitme enjamlaryna Kirschner çeňňekleri, Rokwud çeňňekleri, Hagi çeňňekleri, titanyň elastik intramedullary, içi boş nurbatlar we içerki dyrnaklary elastik gulplamak; meselem, titanyň elastik dyrnaklary statiki gulplamaga ýol bermeýär, uzynlyga we aýlanmaga gözegçilik etmäge rugsat bermeýär we kesilen döwükler üçin ulanylanda ikinji gezek gysgalmagyna sebäp bolup biler. Intramedullary dyrnaklamak usuly diňe ýönekeý, transvers ýa-da obli klawiki döwüklere ulanylyp bilner.

Üstünlikleri

kiçi kesiş, has estetiki, ýumşak dokumalaryň ýyrtylmagy, endofitleriň döremek töwekgelçiligi we gabyň emele gelmegi bilen baglanyşykly durnuklylyk.

Adetmezçilikleri

deriniň gyjyndyrylmagy ýa-da giriş nokadyndaky kemçilikler.

Bellik: Klawiki döwükleriň ýapyk azalmagy käwagt kyn bolýar we hirurgiki hereketler wagtynda operatoryň eliniň radiasiýa aşa aşa täsir etmeginiň öňüni alýar.

Minimal invaziv plastinka

Klawikulanyň minimal invaziv plastinka osteosintezi, açyk plastinkany berkitmegiň ýa-da içerki berkitmäniň kemçiliklerinden gaça durmak bilen has uly biomehaniki güýç üpjün eder öýdülýär.

3,5 ulgam LCP-iň öňündäki klawişulanyň, has gowusy klawişulanyň aşagyndan ýerleşdirilmegi, sagdyn klawişula salgylanmaga mümkinçilik berýär, bu bolsa tabagy öňünden emele getirmegi we has uzyn nurbat aperturasyny alýar.

Minimal invaziv plastinka osteosinteziniň irki ulanylmagy supraklawikulýar nerw şikesleri, işleýşine täsir edýän jübüt simleriň gysgalmagy ýa-da gysgalmagy, plastinka egilmegi ýa-da döwülmegi bilen baglanyşykly bolup biler.

Düwürtigiň gapdal ujunyň döwükleriniň plastinka düzülmegi

Plastinka implantlaryny saýlamak, gapdal süňk blokynyň ululygyna baglydyr. Süňkleriň gapdal bölegi üçin azyndan 3 sany iki sany nurbat gerek. Iň gowusy, obli döwükler üçin dartyş nurbatlary ulanylmaly. Süňk bölegi berkitmek üçin gaty az bolsa, gysgyçly çeňňek plastinka ulanylyp bilner.

Akromioklawikulýar bogun bölünişigini bejermek

Akromioklawikulýar bogun şikesleri, guşak guşak şikesleriniň 12% -ini emele getirýär we köplenç kontakt sportçylarynda ýüze çykýar.

Iň köp ulanylýan sahna ulgamy “Rokwud” sahnasydyr. I görnüş, rostroklawikulýar baglanyşygy üýtgemän akromioklawikulýar baglanyşygyň bir bölegi; II görnüş, rostroklawikulýar baglanyşygy üýtgemän akromioklawikulýar baglanyşygyň ýyrtylmagy; III görnüş akromioklawikulýar bagyň we rostroklawikulýar baglanyşygyň ýyrtylmagydyr; IV görnüş, trapeziýany asýan distal klawikulyň yzky süýşmesi; V görnüşi, akromioklawikulýar bogun we rostroklawikulýar bagyň doly ýyrtylmagy bolup, bogun 100 göterimden gowrak süýşýär; we VI görnüşli şikesler gaty seýrek, distal klawikul rostral prosesiniň aşagyndan aşak süýşýär.

I we II görnüşli şikesler üçin gysga möhletli tormoz bilen konserwatiw bejergi maslahat berilýär. III görnüşli şikesleri dolandyrmak jedelli, käbir edebiýatlarda işjeň ýaş ulular üçin konserwatiw bejerginiň görkezilýändigi aýdylýar. Görnüşinde dürli deformasiýa bolup bilse-de, funksional dikeldiş gowy. IV görnüşli - VI şikesler has agyr we hirurgiki gatyşma maslahat berilýär.

Häzirki wagtda köplenç ulanylýan hirurgiki amallar şulardan ybarat: Boswort rostral gulplama nurbady, bir basgançakly abatlamak ýa-da bogun bejergisi ýok; Tightropyň tablisa plastinkasyny berkitmek ýa-da artroskop ýa-da kiçijik kesiş arkaly labyr gysýan tikiş; we rostral gulplama bogun tikişi ýa-da rostral beýikligi bilen klawişulyň arasynda emeli material ýa-da tendon bilen berkidilen asma.

Haýsy hirurgiki usulyň has amatlydygy belli däl we täzeden ýitginiň belli bir derejede ýitmegi bolup bilse-de, bu usullaryň hemmesiniň ahyrky netijesi kanagatlanarlydyr.

Medial end klawiki döwükleri we sternoklawikulýar bogun ýerlerini bejermek

Bu şikesler gaty seýrek, ýene-de subutnama esaslanýan dermanlara esaslanýan bejeriş görkezmeleriniň ýoklugy.

Medial klawiki döwükler köplenç ujypsyz süýşmesi bilen artykmaç artikulýar döwükler bolup, konserwatiw bejerilip bilner. Düwürtigiň orta ujunyň epifizi, adatça 23-25 ​​ýaşynda ýapylýar we bedende ýapylan iň soňky epifizdir. Şonuň üçin köp medial şikesler aslynda Salter-Harris I ýa-da II görnüşli epifiz plastinka döwükleridir. Adaty rentgen şöhlelerini anyklamak kyn, 40 ° kelleli egrilen rentgenografiýanyň we sagdyn tarapy bilen deňeşdirmegiň klawişulanyň orta ujunyň süýşmegini ýüze çykaryp biljekdigi we KT iň oňat anyklaýyş şekillendirişini üpjün edýär.

Öňünden göçürilen döwükler ýa-da süýşmeler, adatça ýapylyp we üýtgedilip bilner, ýöne köplenç ýerini üýtgetmek üçin durnuksyz we lobotomizasiýa edilýär. Pallatiw ideg, dowamly işlemeler ýa-da göçürmeler üçin maslahat berilýär, sebäbi köplenç funksional bozulmalara sebäp bolmaýar. Klawikulyň orta ujunyň yzky böleginde ýerleşmegi, damar şikeslenmesini ýa-da trakeal päsgelçiligi we howa ýollarynyň gysylmagyny öz içine alýan orta orta şikeslere seýrek sebäp bolýar. Orta bölek gaty az bolan ýerler we döwükler üçin, sternuma berkitmek üçin plitalary bogun arkaly köpri edip bolýar.

Beýleki düzediş usullary

meselem, stent bilen daşarky berkitme, klawiki plastinka bilen daşarky berkitme we ş.m.

Operasiýadan soňky dolandyryş

Upperokarky gol sapançada hereketsiz bolmaly we egin maýatnik türgenleşigi derrew başlamaly. 2 hepde geçenden soň, ýarany barlamak we rentgen şöhlelerini gözden geçirmek üçin hassany yzarlamaly, bilekdäki sapançany aýyryp we çäklendirilmedik bilelikdäki hereket okuwyny başlap bolar, ýöne näsaga ejir çeken agzalar bilen agram götermezligi tabşyrmaly. Güýç taýýarlygy, süňk bejergisiniň alamatlary ýüze çykanda operasiýadan soňky 6 hepdede başlap biler. Aragatnaşyk sportlaryndan ýa-da aşa sport görnüşlerinden, döwük doly gutulýança 3 aýlap saklanmalydyr.

Çylşyrymly ýagdaýlar.

Irki kynçylyklar

Operasiýadan soňky ýara ýokançlyklary 4,8% -e çenli bolup biler;

Subklawýan sebitinde näsazlyk iň köp ýaýran çylşyrymlylykdyr, bu simptomly näsaglaryň 83% -ine çenli tebigy taryh öwrenilip, wagtyň geçmegi bilen azalýar we ep-esli işlemezlige sebäp bolmaýar, operasiýadan soňky 2 ýyla çenli dowam edip biler;

Gowy ýumşak dokuma örtüksiz uly göwrümli plitalary ýa-da dyrnak guýruklaryny ulanmak bilen umumy endofitleriň köpelmegi we deriniň agitasiýasy;

hirurgiki we konserwatiw bejergiden soň ýüze çykyp bilýän gaýtadan döwük; hirurgiki operasiýadan soňky şikes, endoproteziň egilmegine ýa-da döwülmegine ýa-da endoproteziň töwereginde döwülmegine sebäp bolup biler;

konserwatiw bejergisi bilen 15% nunion derejesi we doly göçürilen diaphiz döwükleri üçin hirurgiki bejergisi bilen 2% nunion derejesi; döwükleriň doly süýşmegi, 2 sm-den uly gysgaltmak, çilim çekmek, ýaşyň ulalmagy, güýçli energiýa şikesleri, gaýtadan döwülmegi (mehaniki durnuksyzlyk), diaphiziň üýtgemeleri, süňkleriň hili pes we süňkleriň aşa ýitmegi.

Giçki kynçylyklar

Akromioklawikulýar bogunyň osteoartrit, artikulýar döwükler bilen has ýygy ýüze çykýar (Edinburg görnüşi 3B2); simptomatiki we konserwatiw bejerginiň netijesiz bolanda, distal klawiki artroskopiki ýa-da açyk operasiýa arkaly kesilip bilner;

Konserwatiw bejerilen göçürilen döwüklerde dürli derejelerde ýüze çykýan deformasiýa bejergisi; distal döwük blokunyň aýlanmagy bilen bilelikde kemer kemeriniň gysgalmagy, esasanam egin ogurlamakda egniň berkliginiň we çydamlylygynyň peselmegine sebäp bolup biler; göwüs rozetkasynyň daralmagy, brahial pleksusyň gysylmagynyň alamatlaryna sebäp bolup biler; skapulotorasik diwar bogunlarynyň näsazlygy skapulanyň öň egilmegine sebäp bolup biler we alamatlaryň deformasiýadygy aýdyň bolsa, hassanyň zerurlyklaryna baglylykda osteotomiýa düzediş we plastinka berkitmek mümkin bolup biler.

Çaklama we netijeler

Europeewropada geçirilen gözleg, göçürilen orta klawişulýar döwükleri hirurgiki bejermegiň täsirli bolandygyny habar berdi we meta-seljermesi, hirurgiki toparda operasiýa konserwatiw bejergi bilen deňeşdirilende konserwatiw bejerilen topara garanyňda hirurgiki toparda ep-esli pes bolandygyny görkezdi; Mundan başga-da, hirurgiki topar agyryny ir azaltdy we Constant we DASH funksional ballarynyň gowulaşmagy has aýdyň boldy.

Gysgaça jemläň

Düwürtik döwükleriniň köpüsi göni ýa-da gytaklaýyn zorluk sebäpli ýüze çykýar we bejergini konserwatiw ýa-da hirurgiki bejergä bölüp bolar. Bejergi nukdaýnazaryndan, ep-esli üýtgemezden klawiki döwükleriň köpüsini konserwatiw bejermek mümkin bolsa-da, ep-esli süýşýän döwükler üçin hirurgiki bejeriş usuly jedelli. Göçürilen klawiki döwükler üçin, hirurgiki bejergide konserwatiw bejergi bilen deňeşdirilende süňkleriň bejergisi we irki işleýiş netijeleri has ýokary.

Salgylar

[1] Postacchini F, Gumina S, De Santis P, Albo F. Düwürtik döwükleriniň epidemiologiýasy. J egin tirseginiň hirurgiýasy 2002; 11: 452.

[2] Eiff, MP, Hatç we ş.m. Klawikul we skapula döwükleri. In: Başlangyç ideg üçin döwükleri dolandyrmak, 2-nji neşir, WB Saunders, Filadelfiýa 2002. s.198.

[3] Robinson CM. Uly adamda klawişulanyň döwükleri. Epidemiologiýa we klassifikasiýa. J süňk bilelikdäki hirurgiýa Br 1998; 80: 476.

[4] Neer CS 2-nji. Düwürtigiň distal üçden bir bölegi. Kliniki ortopat relat Res 1968; 58:43.

[5] Andersen K, Jensen PO, Lauritzen J. Klawikulýar döwükleri bejermek. Simpleönekeý sapança garşy sekiz sany bandaj. Acta ortopop skand 1987; 58:71.

[6] Ersen A, Atalar AC, Birisik F we ş.m. Simpleönekeý goluň sapançasyny we orta klawişulýar döwükler üçin sekiz sany klawiki bandajyň şekilini deňeşdirmek: tötänleýin gözegçilik. Süňk bilelikdäki J 2015; 97-B: 1562.