Düwürtigiň döwülmegi, adatça döwülen ýaka süňkü diýilýär, köplenç ýykylandan, sport şikeslerinden, welosiped heläkçiliginden ýa-da egnine göni täsirden soň ýüze çykýar. Izolirlenen klawiki döwükleriň köpüsini operasiýa etmezden bejermek mümkin. Şeýle-de bolsa, döwükleriň ýerleşişi, süýşmegi, çişmegi, deriniň ýagdaýy, baglanyşykly şikesler, näsagyň ýaşy we işjeňlik talaplary bejerginiň meýilnamasyna täsir edip biler.
Bu subutnama esaslanýan syn, alamatlary, diagnozy, klassifikasiýany, operatiw bejergini, hirurgiki usullary, kynçylyklary we klawiki döwükleriň dikeldiş prosesini düşündirýär. Umumy bilim üçin niýetlenendir we hünärli saglygy goraýyş hünärmeni tarapyndan baha bermegiň ýerini tutmaýar.
Esasy usullar
Orta üçünji, ýa-da mil, klawişulanyň döwülmegi üçin iň köp ýaýran ýerdir.
Adaty alamatlar agyry, çişmek, gögermek, näziklik we goluň hereket etmeginde kynçylyklary öz içine alýar.
Düz rentgen şöhleleri esasy şekil synagydyr; KT çylşyrymly, orta ýa-da operasiýadan öňki ýagdaýlarda ulanylyp bilner.
Iň az göçürilen döwükleriň köpüsi sapan, yzarlaýyş we dowamly reabilitasiýa bilen bejerilýär.
Açyk döwükler, howp abanýan deri, nerw-damar şikesleri, durnuksyz egin guşak we saýlanan göçürilen ýa-da durnuksyz döwükler operasiýa talap edip biler.
Plastinkany berkitmek we içerki berkitme ikisi hem ulularyň saýlanan döwüklerinde gowy netijeleri berip biler, ýöne hersiniň dürli artykmaçlyklary we töwekgelçilikleri bar.
Dikeldiş ýaşyna, döwük görnüşine, bejerginiň usulyna, çilimkeşligiň ýagdaýyna we süňkleriň bejergisine görä üýtgeýär.
Klawiki döwük näme?
Düwürtik S görnüşindäki süňk bolup, döşüň ortasyndaky sternumy egnindäki skapula birikdirýär. Magistral bilen ýokarky agzanyň arasynda gurluş baglanyşygy bolup, aşagyndan geçýän nerwleri we gan damarlaryny goramaga kömek edýär.
Klawikul anatomiýasy we döwükleriň adaty süýşmegi.
Bir güýç süňküň güýjünden ýokary bolanda, klawişulanyň döwülmegi ýüze çykýar. Adaty mehanizmler gönüden-göni egnine ýykylmagy, uzaldylan goluň üstüne ýykylmagy, aragatnaşyk sporty wagtynda çaknyşmagy we ýokary energiýa welosipedini ýa-da awtoulag şikeslerini öz içine alýar. Youngeraş hassalarda bu şikesler köplenç sport ýa-da ýol hadysalaryndan bolýar. Uly ýaşly adamlarda, esasanam süňkleriň hili peselende, pes energiýa düşmegi ýeterlik bolup biler.
Klawiki döwükler ulularyň döwükleriniň takmynan 3% -den 5% -ine deňdir. Paýlanyşy köplenç bimodal hökmünde häsiýetlendirilýär, bir ýetginjek ýetginjekleriň we ýaş ulularyň arasynda, beýlekisi ulularyň arasynda.
Düwürtik döwülmegiň alamatlary
Alamatlar şikesiň ýerleşýän ýerine we agyrlygyna bagly, ýöne köplenç şulary öz içine alýar:
Injuryaralanandan soň derrew süňküň üstünden agyry
Çişmek, gögermek we lokal ýumşaklyk
Zeper ýeten goly götereniňizde ýa-da gymyldadanyňyzda agyry
Görünýän bökmek, basgançak ýa-da egin konturynyň üýtgemegi
Döwülen ýerdäki üwürmek ýa-da hereket etmek duýgusy
Injuredaralanan goly ters eli bilen goldamak meýli
Gyssagly baha berilmegine mätäç duýduryş alamatlary
Deriniň döwülmegi ýa-da ýiti bölekleriň üstünde berk çadyr edilmegi bilen gyssagly lukmançylyk bahalandyrmasy möhümdir; eli ýa-da goly reňkli, sowuk, gowşak ýa-da ukusyz bolýar; dem almak kyn; döş agyrylary bar; ýa-da şikes ýokary güýçli şikeslerden soň ýüze çykdy. Bu tapyndylar açyk döwükligi ýa-da öýken, döş diwary, nerw ýa-da gan damarlary bilen baglanyşykly şikesleri görkezip biler.
Kliniki barlagda deriniň, egniň konturynyň, aýlanyşynyň we nerwiň işleýşi bolmalydyr.
Düwürtigiň döwülmegi nädip anyklanýar?
Diagnoz şikes taryhyndan we fiziki barlagdan başlaýar. Kliniki lukman näzikligiň ýerleşýän ýerine, görünýän deformasiýa, deriniň ýagdaýyna, egniniň hereketine, täsir eden goluň aýlanyşyna we nerw işine baha berýär. Energyokary energiýa şikeslerinde döş, boýun, skapula we egin guşagynyň beýleki bölekleri hem seresaply baha berilmegini talap edýär.
Rentgen
Düz radiograflar adaty birinji setir şekillendiriş synagydyr. Döwülen ýerini tassyklaýarlar we süýşmegi, angulýasiýany, gysgaltmagy we çişmegi görkezmäge kömek edýärler. Dogry radiograflar hassanyň ýatan suratlaryndan has köp süýşmegi görkezip biler, esasanam orta klawişle döwüklerinde.
KT we beýleki şekillendiriş
Hasaplanan tomografiýa, döwük orta klawiki ýa-da sternoklawikulýar bogun bilen baglanyşykly bolsa, döwük nagşy çylşyrymly bolanda, egin guşagynyň şikeslenmegi güman edilende ýa-da operasiýadan öň has jikme-jik meýilnamalaşdyrylanda zerur bolup biler. Goşmaça şekillendiriş, her bir süňk döwülmegi üçin yzygiderli ulanylman, şübheli baglanyşykly şikeslere görä saýlanýar.
Radiograflar döwük ýerini, süýşmegini, gysgalmagyny we kesilmegini kesgitlemäge kömek edýär.
Klawiki döwükleriň görnüşleri we klassifikasiýalary
Iň amaly ilkinji ädim, klawişulanyň döwülmegini ýerleşýän ýeri boýunça toparlara bölmekdir:
| Locationeriň | beýany | Kliniki pikirler |
|---|---|---|
| Orta ýarym döwük | Düwürtigiň orta üçden bir bölegini öz içine alýar we iň ýaýran nagyşdyr. | Çalyşmak, gysgaltmak, çişirmek, deriniň ýagdaýy we näsaglaryň işjeňlik derejesi bejergä ýol görkezýär. |
| Distal klawiki döwük | Akromioklawikulýar bogunyň ýanyndaky gapdal ujuny öz içine alýar. | Durnuklyk bölekleýin döwük bilen korakoklawikulýar baglanyşyk toplumynyň arasyndaky baglanyşa baglydyr. |
| Medial klawiki döwük | Ujuny sternoklawikulýar bogunyň ýanyna çekýär we gaty seýrek. | Soňky süýşmeler seresaply baha berilmegini talap edýär, sebäbi orta klawişulyň aňyrsynda möhüm gurluşlar ýerleşýär. |
Umumy klassifikasiýa ulgamlary
Allman ulgam toparlary klawiki döwükleri orta-üçünji, distal-üçünji we orta-üçünji şikeslere bölýär. Has jikme-jik ulgamlar distal klawiki döwükler üçin Neer klassifikasiýasyny, Robinson ýa-da Edinburg klassifikasiýasyny we AO / OTA klassifikasiýasyny öz içine alýar. Bu ulgamlar ýerleşiş, süýşmek, dykylmak, artikulýar gatnaşygy we baglanyşyk durnuklylygy ýaly faktorlary suratlandyrýar.
Diňe klassifikasiýa ady bejergini kesgitlemeýär. Şeýle hem kliniki lukman derini we ýumşak dokumalary, nerw-damar ýagdaýyny, baglanyşykly şikesleri, näsagyň ýaşyny, lukmançylyk ýagdaýyny, hünäri, işjeňlik derejesini we bejergi aýratynlyklaryny göz öňünde tutmalydyr.
Adaty klawiki döwük klassifikasiýa ulgamlary ýerleşişini, durnuklylygyny, süýşmegini we ýapylmagyny beýan edýär.
Klawikul döwüklerini operatiw bejermek
Izolirlenen klawiki döwükleriň köpüsi operasiýa bolmazdan dolandyrylýar, esasanam deňleşdirme kabul edilende we döwükleriň durnukly bolmagyna garaşylýar. Simpleönekeý gol atmak, adatça sekiz sany ýaýdan has ileri tutulýar, sebäbi ulanmak has aňsat we köplenç has amatly.
Operatiw ideg aşakdakylary öz içine alyp biler:
Rahatlyk we gorag üçin sling immobilizasiýasy
Saglygy goraýyş hünärmeniniň ýolbaşçylygyndaky agyryny dolandyrmak
Yzygiderli kliniki we radiografiki yzarlama
Tirsegiň, bilegiň we eliň irki hereketi
Agyry we döwük durnuklylygy rugsat bereninde egin hereketi
Sagalmagyň kliniki we radiografiki alamatlaryndan soň güýçlenmek
Operatiw bejerginiň artykmaçlyklary, kesişden, anesteziýadan, ýokanç töwekgelçiliginden we implant bilen baglanyşykly meselelerden gaça durmagy öz içine alýar. Mümkin bolan kemçilikler, dowamly deformasiýa, gijikdirilen birleşme, birleşmezlik, malunion we saýlanan göçürilen döwüklerde iş ýa-da sport talap etmek üçin has haýal gaýdyp barmak.
Simpleönekeý gol atmak, köplenç operatiw ideg wagtynda rahatlyk we gorag üçin ulanylýar.
Klawiki döwük haçan hirurgiýa gerek?
Her göçürilen klawiki döwük üçin hirurgiýa zerur däl we izolýasiýada ýekeje ölçeg hem ulanylmaly däldir. Bejergi näsag bilen bejerýän hirurgyň arasynda umumy karar bermek arkaly aýratynlaşdyrylmalydyr.
Bar bolan ýagdaýynda hirurgiki bejergini maslahat berip ýa-da berk göz öňünde tutup bolar:
Açyk döwük
Deriniň bozulmagy ýa-da döwük bölekleriň üstünde çadyr
Gan damarlaryna ýa-da nerwlere bagly şikes
Durnuksyz egin guşak ýa-da köp trawma görnüşi
Uly ýaşly orta döwükde süýşmek, gysgaltmak ýa-da çişirmek
Korakoklawikulýar baglanyşyk toplumynyň bozulmagy bilen durnuksyz göçürilen distal klawiki döwük
Simptomatiki birleşme ýa-da malunion
Hünär, sport, umumy saglyk we hassalaryň isleglerini göz öňünde tutanyňyzdan soň deňleşmegi we durnuklylygy dikeltmegiň zerurlygy
Göçürilen orta aralyk döwükleri bolan ulularda operatiw bejergi, kärdeşler arkalaşygynyň has ýokary derejesi we has irki hassalaryň habar beriş netijeleri bilen baglanyşyklydyr. Uzak möhletli netijeler we kanagatlanma, iki çemeleşme bilen hem meňzeş bolup biler. Deňagramlylyk tapawutlanýar, bejeriş mümkinçiligi has uludyr we izolirlenen orta aralyk döwülmegi üçin adaty operasiýa anyk funksional artykmaçlygy hödürläp bilmez.
Operasiýa ýerlikli bolup bilermi diýen karara gelende döwük aýratynlyklary we baglanyşykly şikesler bilelikde göz öňünde tutulýar.
Operatiw ideg we
| bejergisi | köplenç göz öňünde tutulýan hirurgiki düzediş | potensial artykmaçlyklar | üçin |
|---|---|---|---|
| Sling we reabilitasiýa | Köp ýerleşdirilmedik, minimal göçürilen we durnukly döwükler | Operasiýa we implant bilen baglanyşykly kynçylyklardan gaça durýar | Saýlanan göçürilen döwükleriň birleşmek, näsazlyk ýa-da has ir dikelmek howpy has ýokary |
| Plastinka we nurbat berkitmesi | Saýlanan göçürilen, gysgaldylan, gysylan, açyk ýa-da durnuksyz döwükler | Göni peseltmek, güýçli berkitme we ýokary kärdeşler arkalaşygy | Düwürtik, ýokaşma, ukusyzlyk, enjamlaryň meşhurlygy we implantany aýyrmak mümkin |
| Içerki düzediş | Saýlanan klawiki şar döwükleri, laýyk nagyş bilen | Käbir ýagdaýlarda kiçi kesikler we az ýumşak dokumalar | Implantasiýa gyjyndyrmasy, göçmek, aýyrmak we käbir çişirilen nagyşlar üçin has laýyk däl |
Operasiýa bejergisi
Plastinka we nurbat berkitmesi
Açyk peseltmek we tabak bilen içerki berkitme, klawiki döwükler üçin umumy hirurgiki usuldyr. Hirurg deňleşmegi dikeldýär we döwükleri tabak we nurbat bilen üpjün edýär. Döwrebap ortopediki gulplama plastinka ulgamlary, saýlanan döwük nagyşlary üçin burçly görnüşleri üpjün edýär. Plastiki berkitme, döwük kesilende ýa-da uzynlygy we aýlanmagy saklamak möhüm bolanda peýdaly bolup biler.
An ýaly deslapky konturly implantlar S şekilli klawiki gulplama plastinka, klawişulanyň egriligini yzarlamak üçin niýetlenendir, ýöne implantyň soňky saýlanylyşy we kontury aýratyn anatomiýa we döwük konfigurasiýasyna baglydyr. Mümkin bolan kemçilikler, kesişiň töwereginde çişirmek, implantasiýa, ýumşak dokumalaryň gyjyndyrylmagy, ýokaşma we simptomatiki enjamlary aýyrmak üçin has soňraky proseduranyň mümkinçiligini öz içine alýar. Her bejerilen döwükden soň implantany aýyrmak hökman däl.
Plastiki berkitme deňleşmegi dikeldýär we döwük bejerilende klawişulany durnuklaşdyrýar.
Intramedullary düzeltmek
Saýlanan şahalaryň döwülmegini durnuklaşdyrmak üçin, içerki enjamlar klawişulanyň kanalyna salynýar. Örtük bilen deňeşdirilende, bu usul kiçi bölekleri ulanyp, ýumşak dokuma täsirini azaldyp biler. Şeýle-de bolsa, her bir döwük, esasanam çişiriliş uzynlygy ýa-da aýlaw gözegçiligini kynlaşdyranda, içerki düzediş üçin amatly däl. Iki tabak we dyrnak has giň bölegi emele getirýär ortopediki trawma düzediş ulgamy.
Uly ýaşly klawişle şahasynyň döwülmegi üçin, içerde dyrnaklamak we bir plastinka berkitmek şuňa meňzeş uzak möhletli kliniki netijeleri we çylşyrymlylyk derejesini döredip biler. Plastinany berkitmek, ot açylanda artykmaçlygy hödürläp biler.
Saýlanan klawişle şahasynyň döwük nagyşlary üçin içerki düzediş göz öňünde tutulyp bilner.
Minimal invaziv plastinka osteosintezi
Minimal invaziv plastinka osteosintezi kiçijik bölekleri we çäkli täsirleri ulanýar, döwükleri bir tabak bilen durnuklaşdyrýar. Bu usul ýumşak dokumalary we döwük biologiýasyny gorap saklamagy maksat edinýär, ýöne supraklawikulýar nerwleri takyk azaltmak we goramak möhüm bolup galýar.
Klawiki döwükler üçin minimal invaziv plastinka berkitmesiniň mysallary.
Distal klawiki düzediş
Distal klawiki döwükler döwükleriň ýerleşýän ýerine, bölek ululygyna, artikulýar gatnaşyga we korakoklawikulýar baglanyşyk toplumynyň bitewiligine baha berilmegini talap edýär. Saýlawlar öz içine alyp biler distal klawiki gulplama plastinkasy , korakoklawikulýar stabilizasiýa ýa-da belli bir nagyş üçin saýlanan beýleki berkitme usullary. Subutnamalar her bir distal döwük üçin bir usuly goldamaýar.
Distal klawiki düzediş, bölek ululygyna we baglanyşyk durnuklylygyna görä saýlanýar.
Medial klawiki döwükler
Iň az göçürilen medial klawiki döwükleriň köpüsi operasiýa bolmazdan dolandyrylyp bilner. Göçürmäni kesgitlemek kyn bolanda ýa-da yzky süýşmek güman edilende KT köplenç gymmatlydyr. Trahaýa, özofagus, esasy gämiler we beýleki orta gurluşlar ýakyn ýerde ýerleşýändigi sebäpli, yzky göçürilen medial şikesler gyssagly hünärmeniň baha bermegini talap edýär.
Çylşyrymly klawiki şikesler, aýry-aýry döwük nagyşlaryna laýyk gelýän berkitme strategiýasyny talap edip biler.
Klawiki döwükleri dikeltmek we dikeltmek
Her klawişulanyň döwülmegi üçin ýekeje dikeldiş tertibi ýok. Ageaş, döwülen ýer, süýşme, bejeriş usuly, çilim çekmek ýagdaýy, baglanyşykly şikesler we radiografiki bejeriş bularyň hemmesi ösüşe täsir edýär. Köp hassalar 6-12 hepdäniň içinde peýdaly funksiýany dikeldýärler, ýöne süňkleri doly bejermek, güýç dikeltmek we ýokary islegli işe gaýdyp gelmek has uzaga çekip biler.
Gorag tapgyry: Sling rahatlyk we goramak üçin ulanylýar. El, bilek we tirsek hereketi adatça başga bir şikesiň öňüni almasa höweslendirilýär.
Irki hereket etaby: painumşak egin maşklary agyry azalanda başlap biler we bejergi kliniki lukmany hereketiň ýerliklidigini tassyklaýar.
Güýçlendirmek tapgyry: Garşylyk maşklary ýeterlik kliniki we radiografiki bejergiden soň girizilýär.
Herekete gaýdyp gelmek tapgyry: Agyr götermek, aragatnaşyk sporty we ýykylmak howpy ýokary bolan işler, döwük gutulýança we güýç we hereket dikelýänçä garaşmalydyr.
Gözegçilik möhümdir, sebäbi köpelýän deformasiýa, dowamly agyry ýa-da radiografiki ösüşiň bolmazlygy süýşmegi, birleşmegi ýa-da birleşmegi görkezip biler. Çilim döwükleriň bejergisini bozup biler we bejeriş meýilnamasynyň bir bölegi hökmünde çözülmelidir.
Mümkin kynçylyklar
Operatiw bejergiden soň ýüze çykýan kynçylyklar
Düwürtik: dowamly agyry ýa-da gowşaklyga sebäp bolup bilýän döwük bejerilmeýär.
Malunion: döwük gysgaldylan, burçlanan ýa-da göçürilen ýagdaýda bejerilýär.
Görünýän meşhurlyk: bejerilen döwükleriň üstünde bir böwet bolup biler.
Egniň berkligi ýa-da gowşaklygy: funksiýany dikeltmek üçin reabilitasiýa zerur bolup biler.
Newir-damar alamatlary: bular seýrek, ýöne gyssagly baha berilmegini talap edýär.
Operasiýadan soň ýüze çykýan kynçylyklar
Oundara ýokançlygy
Keseliň töwereginde gödeklik ýa-da üýtgedilen duýgy
Enjamlaryň gyjyndyrylmagy ýa-da meşhurlygy
Implantany gowşatmak, egilmek ýa-da döwmek
Gijikdirilen bileleşik, birleşmezlik ýa-da erbetlik
Implantasiýa aýrylandan soň döwmek
Başga bir operasiýa gerek, köplenç simptomatiki enjamlar sebäpli
Çylşyrymly töwekgelçilik döwülmegine we näsaga baglydyr. Has ýokary radiografiki bileleşigiň derejesi, operasiýadan gaça durmak, soňraky gatyşmak mümkinçiligini aradan aýyrmaýşy ýaly, operasiýa hemmeler üçin iň gowy saýlaw diýmek däldir.
Gözegçilik, bejeriş meselelerini we implant bilen baglanyşykly kynçylyklary ýüze çykarmaga kömek edip biler.
Freygy-ýygydan soralýan soraglar
Düwürtigiň döwülmegi operasiýa bolmazdan bejerilip bilnermi?
Hawa. Izolirlenen klawiki döwükleriň köpüsi operasiýa bolmazdan bejerilýär we sling goldawy, yzarlamak we progressiw reabilitasiýa bilen bejerilýär. Operasiýadan üstünlikli idegiň ähtimallygy döwükleriň durnuklylygyna, süýşmegine, çişmegine, ýerleşýän ýerine, näsagyň ýaşyna we beýleki kliniki faktorlara baglydyr.
Düwürtigiň döwülmegi näçe wagt dowam edýär?
Köp hassalar takmynan 6-12 hepdäniň içinde kadaly ýa-da adaty işe gaýdyp gelýärler, ýöne bejeriş wagty üýtgeýär. Ulular, çilimkeşler, ep-esli göçürilen ýa-da kesilen döwük adamlar we beýleki lukmançylyk ýagdaýy bolan näsaglara has köp wagt gerek bolup biler. Aragatnaşyk sportlaryna gaýdyp gelmek, tassyklanan bejeriş we lukmançylyk taýdan arassalanmagy talap edýär.
Klawiki döwükleriň iň köp ýaýran görnüşi haýsy?
Orta süýümli klawiki döwükler iň ýygydyr. Distal döwükler az bolýar we medial klawiki döwükler gaty seýrekdir.
Düwürtik döwülenden soň görünýän bökmek adaty zatmy?
Görünýän meşhurlyk bejeriş wagtynda adatydyr we süňk birleşenden soň galyp biler. Çagalarda we ýetginjeklerde wagtyň geçmegi bilen ep-esli täzelenip biler. Ösýän deformasiýa, howp abanýan deri, agyrlaşýan agyry, ukusyzlyk ýa-da gowşaklyk derrew bahalandyrylmalydyr.
Tabaklary berkitmek, içerki düzedişden has gowumy?
Iki usul hem her bir hassa üçin amatly däl. Bularyň ikisi-de saýlanan ulularyň döwüklerinde gowy uzak möhletli netijeleri berip biler. Plastinany berkitmek, çişirilen nagyşlar üçin has amatly bolup biler, şol bir wagtyň özünde içerki berkitme degişli döwüklerde kesiş ululygyny azaldyp biler. Karar döwük morfologiýasyna, hirurgyň tejribesine, hassanyň ileri tutulýan ugurlaryna we implant bilen baglanyşykly töwekgelçiliklere baglydyr.
Klawikul enjamlaryny elmydama aýyrmalymy?
No.ok. Plastinalar, nurbatlar we içerki enjamlar asimptomatik däl we döwük gutulanda yzygiderli aýrylmaýar. Aýyrmak, başga bir operasiýa töwekgelçiligini ara alyp maslahatlaşandan soň dowamly gaharlanma, meşhurlyk, agyry, implantasiýa problemalary ýa-da başga kliniki sebäpler üçin seredilip bilner.
Düwürtigiň döwülmeginiň bejerip bilmezliginiň alamatlary näme?
Döwülen ýerdäki dowamly agyry, dowam edýän hereket ýa-da näziklik, çäkli funksional gowulaşma we yzygiderli surata düşmekde öňegidişligiň bolmazlygy birleşmäniň ýa-da birleşmegiň gijikmegini aňladyp biler. Bu tapyndylar bejerginiň kliniki lukmany tarapyndan baha berilmegini talap edýär.
Netije
Klawiki döwükleri bejermek, bir rentgeniň görünmegine bagly däl. Iň durnukly ýa-da minimal göçürilen döwükleri operasiýa bolmazdan üstünlikli dolandyryp bolýar. Saýlanan göçürilen, gysgaldylan, gysylan, açyk ýa-da durnuksyz şikesler, esasanam ulularda operatiw düzedişden peýdalanyp biler. Bilelikdäki karar bermek üçin döwük nagşyna, deriniň we nerw-damar ýagdaýyna, baglanyşykly şikeslere, näsagyň ýaşyna, işjeňlik talaplaryna we bejeriş maksatlaryna ünsli baha bermek zerurdyr.
