Okumenya amagulu, enkola y’okumenya emisumaali mu suprapatellar intramedullary

Enkola y’okukuba emisumaali mu bitundu by’omubiri (intramedullary nailing technique) ku kumenya kw’amagulu: okuyita mu nkola ya suprapatellar, transarticular approach ng’okugulu kufukamidde ku 20-30° ne tube ey’obukuumi eyeetongodde okukuuma ensengekera z’omu bitundu by’omubiri.

01.Okukuba emisumaali mu bitundu by’omubiri (Tibial Intramedullary Nailing).: okutuuka n’okukwatagana, okulumwa okugulu okw’omu maaso

Okulongoosa okutuuka ku kukuba emisumaali mu misuwa gy’okumenya kw’amagulu kikulu okusobola okuyingiza omusumaali ogw’omu kifuba okuyita mu kifo ekituufu we bayingira, okukendeeza ku kwonooneka kw’ebizimbe by’okugulu mu bitundu by’omubiri, n’okutuuka ku kuddamu okuteeka emisumaali mu kifo ekisinga obulungi n’okuyingira okutuufu kw’omusumaali.

Enkola za kalasi ez’okumenya ekikolo ky’omugongo (tibial stem fractures) ze nkola za median infrapatellar oba parapatellar. Newankubadde enkola zino ziragibwa ku kumenya kw’ekitundu eky’omu makkati, obulema mu valgus, anterior, oba syndesmotic deformities oluvannyuma lw’okulongoosebwa butera okubaawo mu kumenya okusinga okumpi.

Ekisinga okuvaako obutakwatagana mu kumenya kw’ekisambi eky’okumpi kwe kulema okuva ku kusika omusuwa gw’omugongo ogw’ennya mu kiseera ky’okufukamira kw’okugulu n’okusika omuguwa okw’ebyuma wakati w’ensonga y’omusumaali n’ekitundu ky’omugongo eky’emabega nga bayingiza ekintu ekisimbibwa. Patella era eremesa okuyingira kw’omusumaali mu axial mu nnyonyi ya sagittal (Fig. 1a, b). N’olwekyo, enkola endala eya bulijjo ey’okuyingira mu nsonga eno y’okuyita mu kusalako mu kitundu eky’omu makkati (medial parapatellar incision), ekivaamu okuyingiza omusumaali katono okuva mu makkati okutuuka ku mabbali (Fig. 1c and 2). Nga omusumaali guyingira mu mwala ogw’omu lubuto (intramedullary canal) ewala n’okumenya, ekitundu eky’okumpi kiserengese ne kifuuka exostosis (Fig. 2). N’ekisembayo, okusika omuguwa okw’okuwummula kw’ebinywa by’ekisenge eky’omu maaso kuyamba katono ku ectropion (Fig. 3).

Ekifaananyi 1 a,b Nga tukozesa enkola eya bulijjo eya infrapatellar, patella eremesa okuyingira kw’omusumaali mu axial, ekivaamu okulemererwa okwa bulijjo okw’okukwatagana kw’omusumaali okw’omu maaso (anterior apical sagittal alignment) n’okukwatagana kw’omusumaali mu ectropion coronal.c Okukwatagana kw’omusumaali mu misuwa kwakolebwa nga tukozesa enkola ya parapatellar.

Ekifaananyi 2 Okusemberera ekifo we bayingira ng’oyita mu kitundu eky’omu makkati eky’okusalako (medial parapatellar incision) kivaako okuyingiza omusumaali okuva mu makkati okutuuka ku mabbali. Omusumaali bwe guyingira mu mwala gw’omumwa gwa nnabaana ogw’ewala n’okumenya (a), ekitundu eky’okumpi kiserengese ne kifuuka ekiwujjo (b) .

Ekifaananyi 3 Okusika omuguwa okw’okuwummula kw’ekitundu ky’ebinywa eby’omu maaso ( a ) kuleeta enteekateeka etali ya bulijjo ey’ebweru w’olubuto ( b ) .

Okukuba emisumaali mu kifuba mu mbeera egaziyiziddwa kiyamba okwewala ebizibu ebikwatagana n’okufukamira kw’okugulu okw’amaanyi mu kulongoosebwa.Enkola eno yannyonnyolwa Gelbke, Jakma et al. mu 2010 era yafuna ettutumu mu myaka egiyise kubanga okusiba emisumaali mu kifuba mu mbeera y’ekitundu kumpi ekigolokofu kyangu okukozesa okukozesa okumenya n’okuddamu okuteeka mu kifo. Fluoroscopy efuuse nnyangu mu by’ekikugu okukola. Ekiseera kya fluoroscopy eky'okukuba emisumaali mu suprapatellar kigambibwa nti kimpi nnyo okusinga okukuba emisumaali mu infrapatellar . Okugatta ku ekyo, enkoona y’okuyingiza emisumaali (mu nnyonyi ya sagittal) ekwatagana nnyo n’ekisiki ekiwanvu eky’ekisambi n’enkola eno okusinga n’okukuba emisumaali mu bitundu by’omubiri (infrapatellar nailing); kino kiziyiza okulwanagana okw’ebyuma wakati w’ensonga y’omusumaali n’ekitundu ky’omubiri eky’emabega, bwe kityo ne kyanguyira okukendeeza ku kumenya.

Obulumi bw’okugulu okw’omu maaso oluvannyuma lw’okulongoosebwa kizibu ekikwatagana. Obulumi bw’okugulu mu maaso bubadde bumanyiddwa mu balwadde 50-70% abamenyese, nga abalwadde 30% bokka be bafuna okukendeera kw’obulumi oluvannyuma lw’okuggyawo endplate. Okutondebwa kw’enkovu ezeekuusa ku kutuuka ku patellar tendon ne Hoffa’s fat pad kiteeberezebwa okuba nga kye kiyinza okuvaako obulumi bw’okugulu oluvannyuma lw’okulongoosebwa. Okugatta ku ekyo, enkola ya suprapatellar yeewala okutema okw’ekinnansi okw’okusala ettabi ly’ettabi ly’omugongo ery’obusimu obuyitibwa saphenous nerve, ekyewala okuziyira kw’okugulu okw’omu maaso n’okuwulira okuzirika (Figure 4). Okuyisa omusumaali mu musuwa gwa quadriceps, bwe kityo n’oleka omusuwa gwa patellar nga tegufudde, kirabika kikendeeza nnyo ku muwendo gw’obulumi bw’okugulu oluvannyuma lw’okulongoosebwa.

Ekifaananyi 4 Enkolagana wakati w’obusimu bwa saphenous n’okutuuka okw’enjawulo ku musumaali gwa tibialis obliqua

Olw’ebivaamu ebirungi eby’okumenya okw’okumpi, ebiraga mu nkola y’obujjanjabi bigaziyiziddwa ku kumenya kwonna.

Ebizibu ebiyinza okuva mu kukuba emisumaali mu misuwa mu nkola ya suprapatellar:

- Ayinza okuleka ebisasiro ebiyitibwa reaming debris mu kinywa ky’okugulu. Wabula, obumanyirivu mu bujjanjabi ku retrograde femoral nailing tebulaze buzibu bwonna obw’ekiseera ekitono oba ekiwanvu.

- Ekintu ekisimbibwa kiggyibwawo kitya oluvannyuma lw’okumenya okuwona? Wadde nga mu by’ekikugu kisoboka okuggyawo omusumaali ogw’omu kifuba ng’oyita mu nkola ya suprapatellar, enkola eno esaba era abasawo abasinga obungi abalongoosa basinga kwagala kuggyamu musumaali ogw’omu kifuba nga bayita mu nkola ya infrapatellar.

02.Ddi omusumaali oguyitibwa suprapatellar intramedullary nail gwe gulina okukozesebwa?

Ebirungi ebirimu

- Ensimbi z’okugulu ezigaziyiziddwa ekitundu kyanguyiza okukozesa okumenya n’okukendeeza nga ziwummuza amaanyi g’ebinywa n’okusigala nga ziyingiza omusumaali.

- Obulabe obutono obw’obutakwatagana bulungi oluvannyuma lw’okulongoosebwa kw’okumenya okw’okumpi, okw’ebitundu, n’okw’ewala bw’ogeraageranya n’obukodyo obw’ekinnansi

- Okukuba emisumaali mu by’ekikugu kyangu okukola

- Okukuba emisumaali kisoboka nga 'enkola y'omusawo omu alongoosa'.

- Okukendeeza ku budde bwa fluoroscopy

- Tewali kwonooneka ku musuwa gwa patellar ate n’okulumwa okugulu okw’omu maaso oluvannyuma lw’okukuba emisumaali okutono

- Kyangu okukola mu nkola ya ttiimu nnyingi, nga bwe kiri ku polytrauma.

Ebizibu ebivaamu

- Obulabe bw’okwonooneka kw’amagumba g’okugulu n’ebintu ebirala ebiri mu bitundu by’omubiri

- Okwongera ku bulabe bw'okukwatibwa obulwadde bw'okugulu

- Okuggyawo ekintu ekisimbibwa kiyinza okwetaagisa enkola ey’enjawulo

Ebiraga nti

- Okumenya ebweru w’ebitundu by’omubiri (extra-articular fractures of the proximal tibia) (Type AO 41A) .

- Okumenya okwangu okutemeddwa okw’ekitundu ky’omubiri ekiyitibwa tibial diaphysis (ekika kya AO 42A-C) .

- Okumenya ekitundu ky’omubiri ekiyitibwa tibial diaphysis (ekika kya AO 42C) .

- Okumenya kw’okugaziwa okw’ewala okw’omu bitundu by’omubiri (extra-articular and simple intra-articular distal extension fractures) okw’ekisambi eky’ewala (ebika AO 43A ne C1) .

- Okugulu okutengejja

Ebiziyiza

- Gustilo grade 3C open fractures of the tibia olw’obulabe obweyongedde obw’okukwatibwa endwadde z’ennyondo, wadde ng’obulabe obweyongedde obw’okukwatibwa endwadde z’ennyondo tebunnaloopebwa mu kumenya ebiggule

- Okukutuka kw’ebitundu ebigonvu okw’amaanyi, okufuuka obucaafu oba okukwatibwa obuwuka mu kitundu ekiyitibwa suprapatellar region

- Okugulu okulongoosebwa ku ludda olulala (relative contraindication) .

- Okuyungibwa kw'okugulu

- Okugulu okuwanvuwa ennyo >20°

- Ipsilateral tibial plateau fracture nga kuzingiramu ekifo omusumaali we bayingira kizibu nnyo

- Ebintu ebiteekebwa mu mubiri ebiziyiza ekifo omusumaali we guyingira

- Okumenya ekitundu ky’omubiri ekiyitibwa Ipsilateral patella (ekitali kituufu) .

03. Enkola z’okulongoosa

1 Enfo y’omubiri n’endowooza

Ekifaananyi 5 Omulwadde agalamira nga yeefukamidde ku mmeeza erimu amasannyalaze agatangaala (radiolucent table) esobozesa okuyimirira ng’amagulu gaawuddwamu. Ekitundu ekimenyese kirekebwa nga kiwanikiddwa mu ddembe era omuzingo ne guteekebwa wansi w’ekiyungo ky’okugulu (a) okutuuka ku 10-30° ez’okufukamira kw’okugulu 

(b). Omukono gwa C guteekebwa ku ludda olulala. Ekigere ekitakoseddwa kikka wansi 10-30° okuva ku horizontal okukakasa nti ekifaananyi ekituufu kikubiddwa mu mbeera ey’ebbali.

2Funa ekifo ekituufu we bayingira empiso

Ekifaananyi 6 Enkola eno emanyiddwa n’ekikondo ky’omugongo, ekikuta ky’omugongo, n’ekikuta ky’omugongo eky’omu maaso. Okusala olususu mu buwanvu bwa sentimita 2 kukolebwa sentimita 1-1.5 okumpi n’omusingi ogw’okungulu ogw’olususu. Omusuwa gwa quadriceps gubikkulwa era n’okusalako mu layini ey’omu makkati mu buwanvu mu ludda lw’ebiwuzi by’omusuwa. Ekisenge ekiyitibwa suprapatellar recess kiggulwawo era engalo z’omusawo alongoosa ziyingira mu kinywa ky’okugulu okuva wansi w’ekinywa ky’okugulu okusobola okwekenneenya obwangu bw’okutuuka. Okugaziya ekitundu ky’omubiri ekitono kiyinza okwanguyiza okutuuka ku kugulu. Okuyingiza Langenbeck retractor okusobola okusitula katono ku patella nakyo kiyinza okutumbula okutuuka. Singa ekifo ky’ekiyungo kiba kifunda nnyo era nga n’okukozesa ebikozesebwa kizibu, ekitundu ekiwanirira eky’omu makkati oba eky’ebbali kiyinza okusalibwako okumpi nakyo okusobola okuseeseetula ekitundu ky’omubiri (semi-dislocate the patella) ku ludda olumu.

3Okukuuma eggumba

Ekifaananyi 7 Okukuuma eggumba ly’omugongo okuva ku buvune obuva ku kulongoosebwa kye kimu ku bigendererwa ebikulu eby’enkola y’okulongoosa. N’olwekyo, emikono egy’obukuumi girina okukozesebwa mu kiseera ky’okuyingiza ekivuga n’emisumaali.a Ebikozesebwa mu kuyingira okuyita mu bitundu by’omubiri mulimu emikono egy’okuyingiza, emikono egy’obukuumi egy’ebweru (engonvu) n’egya munda (egya kyuma), ppini za trocar, n’ebikulembeza waya ezirimu obutuli.b Emikono gy’okuyingiza gikuŋŋaanyizibwa n’omukono ogw’obukuumi n’omukono ogw’obukuumi ogw’ebweru (omugonvu) n’ogw’omunda (ogw’ekyuma), ppini ya trocar, ne ekiragiro kya waya ekirimu obutuli. Empiso ya trocar ekuŋŋaanyizibwa n’omukono ogw’obukuumi n’omukono gw’okuyingiza.b Omukono ogw’okussaako nga guliko ebituli by’empewo eby’ebbali. Enkokola waggulu w’omukono gw’okuyingiza eziyiza okukutuka mu butanwa kw’ekibiina ky’omukono

4 Teekamu waya ekulagirira era otereeze ekifo

Ekifaananyi 8a Ekibiina ky’omukono kiyingizibwa wansi w’ekinywa ky’omugongo nga kiyita mu kiyungo ky’omugongo (patellofemoral joint) nga kyolekera ekifo ekyetaagisa okuyingira ku kisambi (Ekifaananyi 9). Ebiseera ebisinga, ekitundu ekiyitibwa patella kijja kutambula katono mu makkati oba mu bbali mu kiseera ky’okuyingiza ekintu. Ekisenge ekiri mu kiwanga kya patellofemoral kitera okulungamya empiso ya trocar okutuuka mu kifo ekituufu mu ngeri ey’otoma.

Ekifaananyi 8b Ekifo kyakakasibwa mu nnyonyi zombi nga tukozesa fluoroscopy era ne kitereezebwa we kyetaagisa. Olwo empiso ya trocar ekyusibwamu waya elungamya erimu obutuli, waya elungamya eyita mu kinnya ekiri wakati mu waya era ng’ensonga yaayo eyingizibwa mu proximal tibial metaphysis okukakasa nti ekifo kituufu.

Ekifaananyi 8c Waya y’omulagirizi bw’eba mu mbeera etali nnungi, waya ey’okubiri esobola okukozesebwa okukola ennongoosereza entonotono mu kifo ekirungi okuyita mu waya elungamya erimu obutuli, okutuuka ku mm 4.3 ezitassukka ng’eky’okuddako, kiyinza okuba eky’angu okutandika ne waya elungamya n’ogiteeka nga toyambiddwa mu kifo ekisinga obulungi eky’okuyingira. Ekintu ekiyingiza nga kiriko waya elungamya olwo kiserengebwa ku waya elungamya.

5 Okugaziwa kw’ekitundu ekiyitibwa medulla oblongata

Ekifaananyi 9a Okuggulawo ekituli ky’omutwe okuva mu kifo ekituufu eky’okuyingira ddaala ddene nnyo mu nkola y’okulongoosa. Mu nnyonyi ey’omu maaso n’emabega, kino kye kitundu eky’omu makkati eky’ekisenge ky’omugongo eky’ebbali. Mu nnyonyi ey’ebbali, ekifo ekituufu eky’okuyingira kisangibwa ku nkyukakyuka wakati w’olususu lw’ennyindo n’ekitundu ky’omubiri eky’omu maaso.

Ekifaananyi 9b Ekifo ekituufu ekya waya elungamya kiri mu layini n’ekisiki ky’ekisambi mu nnyonyi y’omu maaso n’emabega era nga kiri kumpi okukwatagana n’ekisenge ky’omu maaso nga bwe kisoboka mu kulaga okw’ebbali. Waya ya guide etera okutambula emabega.

Ekifaananyi 9c Mu mbeera nga ppini oba omusumaali tesobola kuyingizibwa bulungi, okuziyiza omusumaali oba ppini kiyamba okulungamya omusumaali mu kifo ekituufu. 

Emisumaali egy’okuziyiza gikozesebwa mu kitundu kya metaphyseal ekigazi nga guidewire oba omusumaali tesobola kuteekebwa wakati nga gukwatagana n’ekisiki ekiwanvu eky’eggumba oba nga okumenya obutakwatagana mu nnyonyi emu oba zombi kusigalawo mu kiseera ky’okuyingiza emisumaali.

Ekifaananyi 10 Ku mutendera guno, kirungi ekibiina ky’omukono okusibirwa ku kisenge ky’omugongo nga tukozesa waya elungamya eya mm 3.2. Kino kiremesa ekibiina okufuluma mu kisambi.

Ekifaananyi 11 Ekintu ekisima ekituli ekya mm 12.0 kiteekebwa okuyita mu mukono ogw’obukuumi ogw’omunda ne wansi nga kiyita mu waya elungamya okutuuka ku ggumba. Omukutu gw’omutwe (medullary canal) guggulwawo nga basima okutuuka mu buziba bwa sentimita 8-10 era waya ekwata ku nkomerero y’omupiira (ball-ended guidewire) n’eyingizibwa mu kitundu ky’omugongo ekiyitibwa proximal tibia.

6 Okukendeeza ku kumenya

Ekifaananyi 12a Ku mutendera guno, tuddamu okuteekawo okumenya.

Ekifaananyi 12b Okusinziira ku kifo ekimenyese we kibeera n’enkula yaakyo, ebikozesebwa eby’enjawulo ebikendeeza nga ebikwaso ebiyita mu lususu, ebiziyiza, obupande obutono obw’ebitundutundu, ne sikulaapu eziziyiza bisobola okukozesebwa okutuuka ku kukwatagana okutuufu. Mu proximal tibial fracture reduction, oluusi ne nga tuyambibwako implants endala, nga tonnaggulawo medullary canal nga osima. Omuggo gw’okusala (reaming rod) gugenda mu maaso mu ngeri ey’ewala ne guyingizibwa mu makkati g’ekisenge ky’ekisambi eky’ewala (distal tibial metaphysis). Oluvannyuma lw’okuddamu okugiteeka mu kifo, obuwanvu ne dayamita y’omusumaali bizuulibwa. Bwe kiba kyetaagisa, gaziya omukutu gw’ekisambi okutuuka ku dayamita gy’oyagala ng’okola reaming mu mm 0.5 increments. Ekisenge mu mukono gw’omukono ogw’obukuumi kisobozesa okufuuwa n’okusonseka ebisasiro okuva mu kiyungo nga bakola reaming. Bwe kiba kisoboka, kirungi okukozesa omusumaali ogulina obuwanvu obutakka wansi wa mm 10. Locking Bolt ya mm 5.0 ey’ekika ky’omusumaali egumira nnyo okulemererwa okusinga Locking Bolt eya mm 4.0 ekozesebwa ku misumaali emirungi. Obuwanvu bw’emisumaali egy’omu lubuto butera okusalibwawo n’ekirungo ekiyitibwa fluoroscopic ruler.

7Teeka omusumaali mu nnyindo

Ekifaananyi 13a Okuyingiza emisumaali nga bayita mu muggo gw’okusiba wansi w’okukebera (fluoroscopy). Weetegereze nti omukono gw’okuyingiza omusumaali ogw’okungulu (suprapatellar nail) muwanvu okusinga ogw’omusumaali ogw’omu maaso (infrapatellar nail) kubanga ebanga okuva ku kifo awasaliddwa olususu okutuuka ku kifo omusumaali w’omu kifuba we guyingira nalyo liwanvu.

Ekifaananyi 13b Nsaba omanye nti okukoona (Herzog curve) ku nkomerero ey’okumpi ey’omusumaali ogw’omu lubuto tekuyinza kuyingizibwa nga kuyita mu mukono ogw’obukuumi ogw’ekyuma ogw’omunda. N'olwekyo, omukono ogw'obukuumi ogw'omunda gulina okuggyibwa mu kibiina ky'omukono nga tonnaba kuyingiza musumaali (b; laba ekitundu 'Ensobi, Obulabe n'Ebizibu'). Kebera ekifo ekisembayo eky’omusumaali ogw’omu lubuto mu kulaba okw’omu maaso-emabega n’ebbali. Ggyawo omuggo gw’okusiba (reaming rod). Omusumaali bwe guba gwetaaga okukyusibwa, leka omuggo gw’okusiba (reaming rod) mu kifo kyakyo osse omusumaali omupya mu muggo. Obubonero bwa mm 5 ku mukono gw’okuyingiza bulaga obuziba bw’okuyingiza ekintu ekisimbibwa mu kisambi eky’okumpi (Fig. 14). (Ekifaananyi 14)

8 Okusiba okw’ewala n’okw’okumpi

Ekifaananyi 14a Ensengeka z’okusiba okumpi n’ewala zisinziira ku mpisa ez’enjawulo ez’okumenya. Okusiba okumpi kuyinza okutuukirira n’omukono ogugenderera. Okusiba ewala kutuukirira mu ngalo za bwereere oba nga tuyita mu kukozesa ekitabo ekikwata ku drill ekitali kya radiopaque. Okwesalirawo, end cap eyinza okukozesebwa, eremesa eggumba okukula mu proximal end y’omusumaali mu intramedullary era ne kyanguyiza okuggyawo oluvannyuma ekissiddwa. Okusingira ddala, emisumaali egisukkiridde gyangu okuggyamu nga bakozesezza enkofiira z’enkomerero ez’obuwanvu obutuufu. Obuwanvu obweyagaza obw’enkofiira y’enkomerero bupimibwa nga oteeka akabonero ku mukono oba nga oyingiza waya elungamya okuyita mu mukono ogugenderera.

Ekifaananyi 14b Ensonga ya waya elungamya eraga ekifo eky’okumpi eky’omusumaali ogw’omu lubuto. Sikulufu egatta omukono ogugenderera ku musumaali yeetaaga okuggyibwamu okuyingiza ekifundikwa ky’enkomerero. Enkofiira y’enkomerero eyita mu ppipa y’omukono gw’okuyingiza. Omukono gw’okuyingiza gusigala mu kifo kyayo. Kino kikwataganya enkofiira y’enkomerero n’okugulu kw’omusumaali ogw’omu lubuto ne guziyiza okubula mu kugulu. Okuyingiza waya elungamya okuyita mu kifundikwa ky’enkomerero y’ekipipa mu nkomerero y’omusumaali ey’okumpi nakyo kiyamba okulungamya enkofiira y’enkomerero okutuuka mu kifo kyayo ekituufu mu nkomerero ey’okumpi ey’omusumaali ogw’omunda. Ku nkomerero y’enkola eno, ekisengejjo ky’omunnyo ekitaliimu buwuka kisaana okunaazibwa okusobola okunaaza obutundutundu bwonna obw’ebisasiro obusigaddewo.

04. Okwegendereza

Okwegendereza mu kulongoosa

- Mu mbeera z’obulwadde bw’amagumba obwaliwo edda, okutambula kw’amagumba okuziyizibwa kuyinza okulemesa okuyingira kw’ennyondo. Okusala ekitundu eky’okumpi eky’ekibinja ekiwanirira eky’omu makkati oba eky’ebbali okuva ku ludda olw’omu makkati kyanguyiza okuyingiza ppini ya trocar.

- Okulongoosa okugulu okwa ipsilateral si kiziyiza nnyo ku suprapatellar pinning. Naye weetegereze nti kiyinza obutasoboka kutuuka ku ntandikwa eya bulijjo ey’enkola y’okukuba emisumaali mu kisambi eky’okumpi.

- Mu kumenyaamenya okugaziwa kw’ennyindo, sikulaapu endala ziyinza okuteekebwamu okuziyiza ekitundu ky’okumenya kw’ennyindo. Kirungi nti sikulaapu zino ziteekebwe nga tezinnaba kuyingiza musumaali okwewala okusengulwa okw’okubiri okw’okumenya kw’ennyindo.

Ebirina okulowoozebwako ku kumenya amagulu ag’okumpi

Proximal tibial fractures ze zisinga okuzibuwalirwa okumenya emisumaali era zeetaaga ebifo ebituufu ebiyingira (nga bwe kyayogeddwa waggulu). Okumenya kuno kulina okukendeezebwa nga tonnaba kukuba misumaali okusobola okuziyiza amaanyi gonna agakyusakyusa n’okutumbula obuwanguzi. Mu mbeera ezimu, okuteeka obulungi ekitundu ekikosebwa mu kifo ekigaziyiziddwa ekitundu n’okufuna ekifo ekituufu we bayingira n’okuteeka omusumaali n’omukutu gw’omumwa gwa nnabaana mu bikondo by’omutwe n’eby’omugongo kijja kuvaamu okukwatagana obulungi kw’ekisambi oluvannyuma lw’okusiba emisumaali.

Naye emirundi egisinga, enkola ezimu ez’okukendeeza zeetaagibwa okufuna n’okukuuma okuddamu okuteekebwa mu kifo ekimatiza okw’okumenya kuno. Singa layini y’okumenya eba nnyangu era nga eriko enkoona, ebikwaso eby’okuzzaawo ebisongovu ebyangu oba ebikwaso ebiyitibwa coaptation clamps, ebiteekebwa mu lususu, bisobola okukozesebwa okufuna n’okukuuma okuddamu okuteekebwa mu kiseera ky’okusiba emisumaali. Singa ekikwaso tekimala oba ennyonyi y’okumenya tewola kusiba, obukuta oba sikulaapu eziziyiza bisobola okuyamba okuziyiza okusengulwa n’okubeera mu kifo ekitali kituufu (Ekifaananyi 15). Sikulufu zino ziteekebwa emabega w’ekifo ky’omusumaali ekyetaagisa ku ndabika ey’ebbali ate ku mabbali w’ekifo ky’omusumaali ekyetaagisa ku ndabika ey’omu maaso-emabega. Okuteeka obulungi sikulaapu zino okusobola okuddamu okuziteeka obulungi kiyinza okuba ekizibu.

Ekifaananyi 15 Sikulufu ezisiba eziteekeddwa ebweru w’ekkubo ly’omusumaali eryagala mu kulaba mu maaso n’emabega (a) n’emabega w’ekkubo ly’emisumaali eryagala mu kulaba okw’ebbali (b) nga ziziyiza amaanyi g’okukyusakyusa

Enkola endala ekola ennyo kwe kunyweza ekitundu ekimenyese okumala akaseera mu mbeera y’omubiri (Fig. 16). Ebiseera ebisinga akapande akatono akayitibwa tubular plate nga kaliko sikulaapu bbiri oba ssatu ezisiba ekitundu ekimu (single cortical locking screws) kijja kukwata okumenya nga kukendedde mu kiseera ky’okuteekateeka omukutu gw’ebikoola n’okuyingiza emisumaali. Puleti ejja kufuga okusengulwa kwombi. Ebbakuli erina okulekebwa mu kifo kasita tewabaawo bbanga linywevu okuziyiza okufiirwa okukendeeza okutera okubaawo oluvannyuma lw’okuggyawo ebbakuli. Empapula eno eriko sikulaapu emu ey’omubiri (cortical screw) si nkalu era tegenda kukosa kunyweza kwa musumaali. Enkola ya reset plate esobola okukozesebwa ku bitundu byombi ebiggule n’ebiggaddwa.

Ekifaananyi 16 Akapande akatono akasiba nga kaliko sikulaapu emu ey’omubiri (cortical screw) kasobola okufunibwa ne kakuumibwa mu mbeera y’omubiri (anatomic reposition). Ebiseera ebisinga, essuuka erina okulekebwa mu kifo kyayo oluvannyuma lw’okusiba emisumaali. a Obulema bw’omumwa gwa valgus mu kusooka obw’okumenya kw’omugongo ogw’okumpi. b Akapande akatono akamenya nga kaliko sikulaapu emu ey’omubiri (cortical screw) kateekebwa wakati okufuna n’okukuuma okuddamu okuteekebwa mu kifo ky’okumenya nga bakuba emisumaali. c Ebbaati teggyibwamu oluvannyuma lw’okusiba emisumaali kubanga eyongera okunyweza

Okukwatagana obubi, Obulabe n’ebizibu ebivaamu

- Okusengulwa kw’omukono ogw’obukuumi mu kulongoosa kuyinza okuvaamu okwonooneka kw’ensengekera z’amagumba n’ensengekera z’okugulu mu bitundu by’omubiri (Ekifaananyi 17). Omukono ogw’obukuumi gulina okuddamu okuyingizibwa mu bujjuvu.

- Okulengejja katono ku Protective Sleeve kiyinza okusajjula okuggyamu omutwe gwa reamer. Fluoroscopy eyamba okuzuula ekizibu. Okuddamu okutereeza omukono ogw’obukuumi kijja kugonjoola ekizibu (Fig. 18) .

- Nail Lock-Up: Ekintu ekissiddwa kiyinza okusibira mu mukono gw’ekyuma ku proximal bend (Herzog curve). Okuyingiza omusumaali ogusembayo, ttanka y’ekyuma yeetaaga okuggyibwamu, ne wasigalawo omukono gwa pulasitiika omugonvu ogw’ebweru gwokka. Omusumaali bwe gusibira, gwetaaga okuddamu okuggyibwamu ddala n’okuddamu okuteekebwamu oluvannyuma lw’okuggyamu omusumaali gw’ekyuma nga guyita mu kanyula y’akaveera yokka.

Ekifaananyi 17 Okuggyayo emikono egy’obukuumi awatali kwetegereza kwa fluoroscopic kuyinza okuvaako obuvune mu kugulu

Ekifaananyi 18 a Okulengejja oba okulengejja mu butanwa kw’ekisenge ekikuuma kuyinza okutaataaganya okuggyawo ekiwujjo, kubanga omutwe gw’ekiwujjo guyinza okuzibikira. b Okukebera mu ngeri ya fluoroscopic nga waliwo okutereeza alignment kisobozesa okuggyawo omutwe gwa reamer. c Omutwe gwa reamer gusobola okuggyibwawo singa omutwe gwa reamer teguba mu kifo. d Omutwe gwa reamer gusobola okuggyibwawo singa omutwe gwa reamer teguba mu kifo.

Ebiwandiiko ebikozesebwa

Hessmann MH, Buhl M, Finkemeier C, Khoury A, Mosheiff R, Blauth M. Okukuba emisumaali mu ngeri ey’okungulu ey’okumenya kw’ekisambi. Oper Orthop obulwadde bwa Traumatol. 2020 Oct;32 (5): 440-454.