ဒူးဆစ်

01. Bone Structure Composition

ဟိ ဒူးဆစ် တွင် အရိုး (၄) ချောင်း၊ ခြေထောက် (tibia)၊ patella နှင့် fibula တို့ ပါဝင်သည်။

၎င်းတွင် အပိုင်း ၃ ခန်းပါ၀င်သည်- အလယ်အလတ် tibiofemoral အခန်း၊ ဘေးတိုက် tibiofemoral compartment၊ နှင့် patellofemoral compartment၊ နှင့် ၃ ခန်းသည် synovial cavity ရှိသည်။

02.Joint ဖွဲ့စည်းပုံ

အမျိုးအစား- ရထားတွဲ

ဒူးခေါင်းတွင် အဆစ် ၃ ခု ရှိသည်- အလယ်အလတ် tibiofemoral အဆစ်၊ ဘေးတိုက် tibiofemoral အဆစ်နှင့် patellofemoral အဆစ်။

tibiofemoral အဆစ်သည် အစွန်းအဖျားကို tibia နှင့် ချိတ်ဆက်ပြီး၊ အလယ်အလတ် femoral condyle နှင့် lateral femoral condyle ကိုဖွဲ့စည်းရန်အတွက် distal femur tapers ကို ချိတ်ဆက်သည်။ tibia သည် အတော်လေး ပြားသော်လည်း၊ inclined meniscus သည် ၎င်းကို projecting femoral condyles နှင့် အနီးကပ်ထိတွေ့စေသည်။

femoral condyles များကို femoral groove သို့မဟုတ် femoral talus ဟုခေါ်သော intercondylar fossa ဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်။

patella သည် quadriceps ကြွက်သား၏ အရွတ်အတွင်းတွင် မြှုပ်နှံထားသော အစေ့အရိုးဖြစ်ပြီး trochanteric groove နှင့် အဆစ်ဖွဲ့စည်းသည်။

၎င်းသည် quadriceps ကြွက်သား၏စက်ပိုင်းဆိုင်ရာရရှိမှုကိုမြှင့်တင်ရန်လုပ်ဆောင်သည်။ Fibula ၏ဦးခေါင်းသည် ဒူးခေါင်းအတွင်း၌ တည်ရှိသော်လည်း အများအားဖြင့် အလေးချိန်ခံနိုင်သော မျက်နှာပြင်တစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်လေ့မရှိပါ။ femoral condyles နှင့် tibial ကုန်းပြင်မြင့်တို့သည် ပူးတွဲမျဉ်းကြောင်းဖြစ်သည်။

03. ပူးတွဲတည်ငြိမ်ရေး

ဒူးဆစ်၏ တည်ငြိမ်မှုကို အဆစ်အတွင်း ကူရှင်ကာကွယ်ပေးသည့် ပျော့ပျောင်းသော တစ်ရှူးအမျိုးမျိုးဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည်။

tibia နှင့် femur သည် ဒူးဆစ်အတွင်းပိုင်းရှိ shock-absorbing hyaline အရိုးနုဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။

- disc-shaped lateral and medial menisci သည် နောက်ထပ် shock absorption ကို ပေးစွမ်းပြီး အဆစ်တစ်လျှောက် ဒူးပေါ်ရှိ စွမ်းအားများကို ဖြန့်ဝေပေးသည်။

- anterior cruciate ligament (ACL) နှင့် posterior cruciate ligament (PCL) သည် anterior-posterior နှင့် flexion-extension လှုပ်ရှားမှုများကို တည်ငြိမ်စေသည်။

- medial collateral ligament နှင့် lateral collateral ligament တို့သည် သက်ဆိုင်ရာ လေယာဉ်များတွင် ဒူးကို တည်ငြိမ်စေသည်။

- ဒူးကို တည်ငြိမ်စေသော အခြားသော အဆောက်အဦများတွင် iliotibial အစုအဝေးနှင့် နောက်ဘက်ခြမ်း ဦးချို၏ အစိတ်အပိုင်းတို့ ပါဝင်သည်။

04. Bursae နှင့် Cystic Structures

အရွတ်အစွပ်အအိတ်များနှင့် synovial bursae အပါအဝင် ဒူးဆစ်တစ်ဝိုက်တွင် cystic တည်ဆောက်ပုံအများအပြားကို တွေ့ရများသည်။ Tendon sheath cysts များသည် သိပ်သည်းသော fibrous တွယ်ဆက်တစ်သျှူးများနှင့် ချွဲများပါဝင်သော ပျော့ပျောင်းသော မူမမှန်မှုများဖြစ်သည်။

popliteal cyst (ဆိုလိုသည်မှာ Baker's cyst) သည် ခန္ဓာကိုယ်တွင် အဖြစ်အများဆုံး synovial cyst ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် gastrocnemius ကြွက်သား၏အလယ်ဗဟိုဦးခေါင်းနှင့် semimembranosus အရွတ်ကြားရှိ bursa မှဆင်းသက်လာသည်။ Popliteal cyst များသည် အများအားဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာမပြသော်လည်း ဒူးအတွင်းပိုင်းအတွင်းပိုင်းပုံမမှန်မှုများနှင့် ဆက်စပ်နေတတ်သည်။

ဒူးခေါင်းရှေ့တွင် အများအားဖြင့် bursae လေးခုရှိသည်။ suprapatellar bursa သည် ဒူးခေါင်းတောင့်နှင့် အနီးဆုံးဖြစ်ပြီး rectus femoris tendon နှင့် femur အကြားတွင်ရှိပြီး အရွယ်ရောက်ပြီးသူအများစုတွင် ဒူးဆစ်နှင့်၎င်း၏လမ်းကြောင်းများရှိသည်။ prepatellar bursa သည် patella ၏အရှေ့ဘက်တွင်ရှိသည်။ အပေါ်ယံ အင်ဖရာပတ်တာလာ bursa သည် patellar tendon ၏ အစွန်းပိုင်း နှင့် tibial tuberosity တွင် အပေါ်ယံ တည်ရှိပြီး နက်ရှိုင်းသော infrapatellar bursa သည် patellar tendon ၏ အစွန်းပိုင်း နှင့် anterior tibial tuberosity ကြားတွင် နက်ရှိုင်းပါသည်။ အပေါ်ယံ bursa သည် အလွန်အကျွံ ဒူးထောက်ခြင်းကဲ့သို့သော ဒဏ်ရာကြောင့် ရောင်လာနိုင်ပြီး၊ ဒူးဆစ်ဆန့်ထားသော အဆောက်အဦများကို လွန်ကဲစွာ ခုန်ချခြင်း သို့မဟုတ် ပြေးခြင်းကဲ့သို့သော နက်နဲသော အင်ဖရာပတေလာ bursa များ ရောင်ရမ်းလာနိုင်သည်။

ဒူးခေါင်း၏ အလယ်တည့်တည့်ကို goosefoot bursa၊ semimembranosus bursa နှင့် suprapatellar bursa တို့က လွှမ်းမိုးထားသည်။ goosefoot bursa သည် ပါးလွှာသော femoral နှင့် semitendinosus ကြွက်သားများ၏ ပါးလွှာသော femoral နှင့် semitendinosus ကြွက်သားများကြားတွင် တည်ရှိသည်။ semimembranosus bursa သည် semimembranosus tendon နှင့် medial tibial condyle အကြားတွင်ရှိပြီး suprapatellar bursa သည် ဒူးဆစ်ရှိ အကြီးဆုံး bursa ဖြစ်ပြီး patella အထက်နှင့် quadriceps ကြွက်သား၏ နက်ရှိုင်းသောမျက်နှာပြင်တွင် တည်ရှိသည်။

05 ပူးတွဲရွေ့လျားမှုအကွာအဝေး

လှုပ်ရှားနေသော ဒူးကွေးခြင်းကို အကဲဖြတ်ရန်၊ လူနာအား မှောက်လျက်အနေအထားနှင့် ဒူးကို အတတ်နိုင်ဆုံး ဆန့်ထုတ်ခိုင်းပါ။ ပုံမှန် flexion ထောင့်သည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် 130° ဖြစ်သည်။

ဒူးဆစ်ဆန့်ခြင်းကို အကဲဖြတ်ရန် လူနာအား ထိုင်နေရာမှ ဒူးဆစ်ဆန့်ခိုင်းပါ။ ဖြောင့်သောခြေထောက် သို့မဟုတ် ကြားနေအနေအထား (0°) ကိုကျော်လွန်၍ ဒူးကိုဆန့်ခြင်းသည် အချို့လူနာများအတွက် ပုံမှန်ဖြစ်သော်လည်း hyperextension ဟုခေါ်သည်။ 3°-5° ထက် မပိုစေဘဲ ပိုတိုးခြင်းသည် ပုံမှန်တင်ပြချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤအကွာအဝေးထက် ကျော်လွန်၍ Hyperextension ကို ဒူးခေါင်းနောက်ပြန်ဆွဲခြင်းဟုခေါ်ပြီး ပုံမှန်မဟုတ်သောတင်ပြမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။

Homas test သည် quadriceps နှင့် တင်ပါးဆုံရိုး ပျော့ပြောင်းမှုကို စမ်းသပ်သည်။

တင်ပါးဆုံရိုးကျုံ့ခြင်းတစ်ခုရှိနေပါက၊ အစက်အပြောက်အနိမ့်ပိုင်း၏ပေါင်သည် စစ်ဆေးမှုဇယားဖြင့် ဖြုန်းတီးခြင်း သို့မဟုတ် အောက်ဘက်သို့သွားမည့်အစား မျက်နှာကျက်ဆီသို့ စောင်းသွားပါမည်။

စာမေးပွဲစားပွဲဆီသို့ တွဲလောင်းပေါင်၏ထောင့်သည် တင်ပါးဆုံရိုးကျုံ့ခြင်း၏အတိုင်းအတာကို ထင်ဟပ်စေသည်။

quadriceps တင်းကျပ်မှုရှိနေပါက drap ၏အောက်ခြေထောက်သည် စာမေးပွဲဇယားနှင့် ဝေးကွာသွားမည်ဖြစ်သည်။ မြေပြင်ပိုက်လိုင်းဖြင့် ခြေထောက်အောက်ပိုင်းကို ဆွဲချခြင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ထောင့်သည် quadriceps တင်းမာမှုအတိုင်းအတာကို ထင်ဟပ်စေသည်။

06. ပူးတွဲတည်ငြိမ်မှုကို အကဲဖြတ်ခြင်း။

Posterior Drawer Test - ပက်လက်အနေအထားတွင် လူနာနှင့် နောက်အံဆွဲစစ်ဆေးမှုကို ပက်လက်အနေအထားဖြင့် 45° သို့ ဆန့်ထုတ်ကာ ဒူးကို 90° ဆန့်ကာ ခြေဖဝါးကို ကြားနေဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ စစ်ဆေးသူသည် လူနာ၏ အနီးနားရှိ tibia ကို လက်နှစ်ဘက်လုံးဖြင့် စက်ဝိုင်းပုံ ချုပ်ကိုင်ကာ တီဗီးယား တီဗီးယား ပေါ်ရှိ လက်နှစ်ဘက်လုံး၏ လက်မများကို တင်ကာ ဆုပ်ကိုင်ထားသည်။ ထို့နောက် နောက်ပြန်တွန်းအားကို proximal tibia သို့ သက်ရောက်သည်။ 0.5-1 စင်တီမီတာထက်ပိုသော tibia ၏အနောက်ရွှေ့ခြင်းနှင့်ကျန်းမာသောဘက်ခြမ်းထက်ပိုမိုကြီးမားသောအနောက်ဘက်ရွှေ့ခြင်းသည်ဒူး၏နောက်ဘက်ရှိ cruciate အရွတ်၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသို့မဟုတ်ပြီးပြည့်စုံသောမျက်ရည်ကိုဖော်ပြသည်။

Quadriceps Active Contraction Test - လူနာ၏ခြေဖဝါးကို တည်ငြိမ်စေသည် (ပုံမှန်အားဖြင့် ခြေဖဝါးပေါ်တွင်ထိုင်သည်) နှင့် လူနာသည် စစ်ဆေးမှုစားပွဲပေါ် (စစ်ဆေးသူ၏လက်၏ခုခံမှုကိုဆန့်ကျင်သည့်) ခြေထောက်ကို ရှေ့သို့လျှောချရန် ကြိုးပမ်းပေးပါသည်။

Tibial External Rotation Test - tibial ပြင်ပလှည့်ခြင်းစမ်းသပ်မှုကို အနောက်ဘက်ထောင့်ဒဏ်ရာများနှင့် posterior cruciate ligament ဒဏ်ရာများရှိနေခြင်းကို သိရှိရန်အသုံးပြုသည်။ tibia သည် ဒူးကွေးခြင်း၏ 30° နှင့် 90° တွင် ပြင်ပမှ လှည့်ပတ်နေပါသည်။ ဒဏ်ခံအခြမ်းသည် ကျန်းမာသောဘက်ထက် 10°-15° ထက်ပို၍ ပြင်ပသို့လှည့်ပါက စမ်းသပ်မှုမှာ အပေါင်းလက္ခဏာဖြစ်သည်။ ဒူးကွေးခြင်း၏ 30° အပြုသဘောနှင့် 90° တွင် အနုတ်လက္ခဏာသည် ရိုးရှင်းသော PLC ဒဏ်ရာကို ညွှန်ပြပြီး ကွေးကွေးခြင်း၏ 30° နှင့် 90° နှစ်ခုစလုံးတွင် အပြုသဘောသည် posterior cruciate ligament နှင့် posterolateral complex နှစ်ခုလုံးအတွက် ဒဏ်ရာရခြင်းကို အကြံပြုသည်။

07. Periarticular ligaments

အဆစ်ဆေးတောင့် အရွတ်

patellar ligament, medial patellar ligament, lateral patellar ligament

Intracapsular အရွတ်

anterior cruciate ligament၊ posterior cruciate ligament

Extracapsular အရွတ်

medial collateral ligament, lateral collateral ligament, popliteal oblique ligament, fibular collateral ligament

08. Innervation of the joint

အာရုံကြောဖွဲ့စည်းပုံ

popliteal သွေးလွှတ်ကြော၊ popliteal vein နှင့် tibial အာရုံကြော (sciatic nerve) ပါဝင်သော အာရုံကြောအစုအဝေးသည် ဒူးဆစ်အနောက်ဘက်သို့ သွားလာနေသည်။

အများအားဖြင့် peroneal အာရုံကြောသည် sciatic အာရုံကြော၏ lateral branch ဖြစ်သည်။

09. ဆက်စပ်ကြွက်သားများ

ရှေ့ဘက်ခြမ်း

Quadriceps တွင် rectus femoris၊ vastus medialis၊ vastus lateralis နှင့် intermedius femoris တို့ပါဝင်သည်။

အနောက်ဘက်

တံကောက်ကြောဒဏ်ရာ

biceps femoris၊ semitendinosus နှင့် semimembranosus တို့ ပါဝင်သည်။

Gastrocnemius။

ဆန့်ကျင်ဘက်

Tibialis အရှေ့ဘက်။

quadriceps၊ suture ကြွက်သားများ၊ တံကောက်ကြောများ၊ ပါးလွှာသော femoral ကြွက်သားများ၊ biceps femoris၊ semitendinosus နှင့် semimembranosus အပါအဝင် ဒူးဆစ်များ၏ တည်ငြိမ်မှုကို ထိန်းသိမ်းသည့် ကြွက်သားများ။

10. ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာစစ်ဆေးခြင်း။

1. အမြင်အာရုံစစ်ဆေးခြင်း။

လူနာ၏တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက်ရှိ ဒူးဆစ်များ၏ ရွေ့လျားမှုနှင့် အချိုးညီမှုကို သတိပြုကာ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်သော အရေပြားအရောင်နှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော သွားခြင်းရှိမရှိကို သတိပြုပါ။ ၃။

2. palpation

နာကျင်မှုနှင့် ရောင်ရမ်းသည့်နေရာ၊ အတိမ်အနက်၊ အတိုင်းအတာနှင့် သဘာဝကို လူနာ၏ဘေးဒဏ်သင့်သည့်ဘက်ခြမ်းကို တတ်နိုင်သမျှ ဖြေလျှော့ထားသောအနေအထားဖြင့် စစ်ဆေးပါ။

3. စည်းရုံးခြင်း။

လူနာ၏တက်ကြွပြီး တက်ကြွလှုပ်ရှားမှုများမှတစ်ဆင့် ဒူးဆစ်၏ရွေ့လျားမှုကို စစ်ဆေးပါ။

4. အတိုင်းအတာ

ခြေလက်အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုစီ၏ အလျားကို တိုင်းတာပြီး စုစုပေါင်းအရှည်၊ ခြေလက်အဝန်း၊ အဆစ်များ၏ ရွေ့လျားမှုအကွာအဝေး၊ ကြွက်သားကြံ့ခိုင်မှု၊ အာရုံခံစားမှုဧရိယာ ဆုံးရှုံးခြင်းစသည်ဖြင့် တိုင်းတာပြီး မှတ်တမ်းများနှင့် အမှတ်အသားများကို ပြုလုပ်ပါ။

5. အထူးစာမေးပွဲ

 - floating patella test- လူနာ၏ဒူးဆစ်တွင် အရည်ထွက်ခြင်းရှိမရှိ စစ်ဆေးပါ။

ဖြစ်စဉ်ကို စစ်ဆေးခြင်း။

အရည်များစုပုံလာစေရန် suprapatellar bursa ကိုညှစ်ပြီးနောက်၊ ဒူးဆစ်တွင်အရည်များရှိပါက patella ကို လက်ညိုးဖြင့် ညင်သာစွာ ဖိလိုက်ကာ ဖိအားထွက်လာသည်နှင့် patella သည် အရည်၏ တွန်းအားအောက်တွင် အထက်သို့ လွင့်သွားကာ ဖိအားများထွက်လာသောအခါ၊ patella သည် ပေါ်လာသည့် တွန်းအားကြောင့် ပေါ်လာခြင်း သို့မဟုတ် လွင့်မျောနေသော အာရုံခံစားမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာမည်ဖြစ်သည်။

- Drawer test- cruciate ligament ပျက်စီးမှုရှိမရှိ သိရန်။

ရှေ့အံဆွဲစမ်းသပ်မှု- လူနာသည် ကုတင်ပေါ်တွင် ပြားပြားဝပ်လျက်၊ ဒူးကွေးကွေး 90°၊ ကုတင်ပေါ်တွင် ခြေဖဝါးပြားကပ်ကာ စိတ်လျှော့ထားပါ။ လူနာ၏ခြေဖဝါးကို ပြုပြင်ရန်၊ ဒူးဆစ်၏ tibial အဆုံးကို ကိုင်ထားသည့် လက်များကို ကိုင်ထားကာ၊ tibia အရှေ့ဘက်သို့ ဖယ်ထုတ်ခြင်းကဲ့သို့သော ခြေသလုံးကြွက်သားများကို ရှေ့သို့ဆွဲထုတ်ခြင်း၊ ကျန်းမာသော 5 မီလီမီတာထက် 5 မီလီမီတာ၏ ကျန်းမာသောအခြမ်းထက် သာလွန်ကောင်းမွန်သည်၊ အပြုသဘောဆောင်သော အကြံပြုသည်မှာ အရှေ့ဘက် cruciate အရွတ်ဒဏ်ရာဖြစ်သည် (မှတ်ချက်- Lachman စမ်းသပ်မှုသည် 3° ဒူး၏ရှေ့အံဆွဲစမ်းသပ်မှုဖြစ်သည်)။

Posterior drawer test- လူနာသည် ကျောပြင်ပေါ်တွင် လှဲလျောင်းနေပြီး ဒူးကို 90° ကွေးကာ ဒူးဆစ်၏နောက်ဘက်တွင် လက်နှစ်ဘက်တင်ကာ လက်မကို extensor ဘက်သို့ တင်ကာ ခြေသလုံးကြွက်သားကို နောက်သို့ ထပ်ခါတလဲလဲ တွန်းကာ ဆွဲထုတ်ကာ၊ tibia သည် အမြှေးပေါ်တွင် အပေါင်းလက္ခဏာအဖြစ် နောက်သို့ ရွေ့လျားသွားသည်၊ ၎င်းသည် အပြုသဘောဆောင်သည့်အတိုင်း အမြှေးပါး (သို့) အမြှေးပါး လုံးဝကွဲသွားသည် ။

- ကြိတ်စမ်းသပ်ခြင်း- ဒူး၏ meniscus ထိခိုက်မှု ရှိမရှိ ရှင်းလင်းရန်။

Knee Joint Grinding Test- ဒူးဆစ်၏ ဘေးတိုက်အရွတ်အရွတ်နှင့် meniscus ထိခိုက်ဒဏ်ရာများကို စစ်ဆေးရန်အတွက် အသုံးပြုသည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာစစ်ဆေးမှုနည်းလမ်း။

လူနာသည် ထိခိုက်မိသောဒူးကို 90° ဆန့်ကာ မှောက်လျက်အနေအထားတွင်ရှိသည်။

1. Rotational lifting test

စစ်ဆေးသူသည် လူနာ၏ပေါင်ပေါ်တွင် ခြေသလုံးကြွက်သားကို ဖိထားပြီး ခြေသလုံးကြွက်သားကို အရှည်လိုက်ဝင်ရိုးတစ်လျှောက် မြှောက်ထားရန် ခြေသလုံးကြွက်သားအား လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ဖိထားပြီး အတွင်းပိုင်းနှင့် ပြင်ပ လှည့်ပတ်လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်နေစဉ်၊ ဒူးနှစ်ဖက်စလုံးတွင် နာကျင်ခြင်းဖြစ်လျှင် ဘေးတိုက်အပေါင်အရွတ်ဒဏ်ရာဟု သံသယရှိနိုင်သည်။

2. Rotary compression စမ်းသပ်ခြင်း။

စစ်ဆေးသူသည် ထိခိုက်နေသောခြေလက်နှစ်ဖက်စလုံး၏ခြေကို လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ကိုင်ထားပြီး၊ ထို့ကြောင့် ထိခိုက်နေသောဒူးကို 90° ကွေးထားပြီး ခြေသလုံးသည် မတ်တတ်အနေအထားတွင် ရှိနေသည်။ ထို့နောက် ဒူးဆစ်ကို အောက်ဘက်သို့ ညှစ်ပြီး ခြေသလုံးကြွက်သားအတွင်းပိုင်းနှင့် အပြင်ကို တချိန်တည်း လှည့်ပါ။ ဒူးအဆစ်အတွင်းနှင့် အပြင်ဘက်တွင် နာကျင်ပါက အတွင်းနှင့် အပြင်ပိုင်း meniscus ပျက်စီးနေကြောင်း ညွှန်ပြသည်။

ဒူးခေါင်းသည် အလွန်အမင်း ကွေးညွှတ်နေပါက၊ နောက်ဘက်ရှိ ဦးချို meniscus ပေါက်ပြဲခြင်းကို သံသယဖြစ်နိုင်သည်။ 90° တွင်ဆိုလျှင် အလယ်အလတ်ပေါက်ပြဲခြင်းကို သံသယဖြစ်နိုင်သည်။ တည့်တည့် အနေအထားသို့ ချဉ်းကပ်သောအခါ နာကျင်မှု ခံစားရပါက၊ ရှေ့ဦးချို ပေါက်ပြဲခြင်းကို သံသယရှိနိုင်သည်။

- Lateral stress test- ဘေးတိုက်အပေါင်အရွတ်ပျက်စီးမှုအတွက် လူနာအား စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်း။

lateral knee stress test သည် ဒူးနှစ်ဖက်ရှိ အရွတ်များကို စစ်ဆေးရန်အတွက် အသုံးပြုသော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာစစ်ဆေးမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။

အနေအထား- လူနာသည် စာမေးပွဲကုတင်ပေါ်တွင် ပက်လက်လှဲလျောင်းနေပြီး ထိခိုက်မိသော ခြေလက်များကို ညင်သာစွာ ဆွဲထုတ်ကာ ထိခိုက်မိသော ခြေထောက်ကို ကုတင်အပြင်ဘက်တွင် ထားရန်။

အဆစ်အနေအထား- ဒူးကို အပြည့်အ၀ ဆန့်ထားသော အနေအထားနှင့် 30° ကွေးထားသော အနေအထားတွင် ထားပါ။

အတင်းအကျပ် အသုံးချခြင်း- အထက်ပါ ဒူးနှစ်ချောင်း အနေအထားတွင် စစ်ဆေးသူသည် လူနာ၏ အောက်ခြေထောက်ကို လက်နှစ်ဖက်စလုံးဖြင့် ဆုပ်ကိုင်ထားပြီး အလယ်အလတ်နှင့် ဘေးနှစ်ဖက်ကို ဖိထားကာ ဒူးဆစ်အား အတင်းအဓမ္မ ခေါ်ဆောင်သွားခြင်း သို့မဟုတ် ပေါင်းထည့်ခြင်း ဖြစ်သည်ဆိုလိုသည်မှာ၊ valgus နှင့် valgus စမ်းသပ်မှုများကို လုပ်ဆောင်ပြီး ကျန်းမာသော ဘေးထွက်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါသည်။

စိတ်ဖိစီးမှု လျှောက်ထားခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း ဒူးဆစ်အတွင်း နာကျင်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်ပါက သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်းနှင့် အစဉ်လိုက် ထောင့်ကို ပုံမှန်အကွာအဝေးမှ ကျော်လွန်ပြီး ပေါ်လာသည့် ခံစားမှုမျိုး တွေ့ရှိရပါက၊ ၎င်းသည် ဘေးတိုက်ရှိ အရွတ်အရွတ်များ ညောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ပေါက်ပြဲခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ ပြင်ပလှည့်ပတ်မှုဆိုင်ရာ ဖိစီးမှုစစ်ဆေးမှုသည် အပြုသဘောဆောင်သောအခါ၊ ၎င်းသည် အလယ်အလတ်တည့်တည့် ဦးတည်ချက်မတည်မငြိမ်ဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြပြီး medial collateral ligament၊ medial meniscus နှင့် joint capsule တို့တွင် ဒဏ်ရာများ ရှိနိုင်ပါသည်။ အတွင်းပိုင်းလှည့်ခြင်းဆိုင်ရာ ဖိစီးမှုစစ်ဆေးမှုသည် အပြုသဘောဆောင်သောအခါ၊ ၎င်းသည် ဘေးဘက်တည့်တည့်ဦးတည်ချက် မတည်မငြိမ်ဖြစ်ပြီး ဘေးဘက်ရှိ meniscus သို့မဟုတ် မျက်နှာပြင်အရိုးနုများတွင် ဒဏ်ရာရရှိနိုင်သည်ကို ညွှန်ပြသည်။

11. Knee Imaging

1. ဓာတ်မှန်စစ်ဆေးခြင်း။

အရိုးကျိုးခြင်းနှင့် degenerative osteoarthropathy ကိုစစ်ဆေးရန်အသုံးပြုသည်။ Weight-bearing (standing) position ဒူးဆစ် ရှေ့နှင့် ဘေးကြည့် ရုပ်ရှင်သည် အရိုး၊ ဒူးဆစ်ကွာဟချက် အစရှိသည်တို့ကို စောင့်ကြည့်နိုင်သည်။

2. Computed tomography (CT)၊

CT scans သည် အရိုးပြဿနာများနှင့် သိမ်မွေ့သောအရိုးကျိုးမှုများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် ကူညီပေးနိုင်သည်။ အထူးအမျိုးအစား CT စကင်န်သည် အဆစ်များ မရောင်လျှင်ပင် ဂေါက်ရောဂါကို တိကျစွာ သိရှိနိုင်သည်။

3. Ultrasound ရိုက်ပါ။

ဒူးအတွင်းနှင့်တစ်ဝိုက်ရှိ ပျော့ပျောင်းသောတစ်ရှူးဖွဲ့စည်းပုံများကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ပုံထုတ်ပေးရန် အသံလှိုင်းများကို အသုံးပြုသည်။ အာထရာဆောင်းရိုက်ခြင်းဖြင့် အဆစ်အနားသတ်များ၊ အရိုးနုများယိုယွင်းခြင်း၊ synovitis၊ အဆစ် effusionª၊ popliteal fossa ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် meniscal bulging ကဲ့သို့သော ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာပြောင်းလဲမှုများကို မြင်ယောင်နိုင်သည်။

4. သံလိုက်ပဲ့တင်ရိုက်ခတ်မှုပုံရိပ် (MRI)

ဤစစ်ဆေးမှုသည် အရွတ်များ၊ အရွတ်များ၊ အရိုးနုနှင့် ကြွက်သားများကဲ့သို့ ပျော့ပျောင်းသောတစ်ရှူးဒဏ်ရာများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် ကူညီပေးသည်။

ဓာတ်ခွဲခန်းစစ်ဆေးမှုများ- ဆရာဝန်သည် ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းခြင်းဟု သံသယရှိပါက၊ သွေးစစ်ခြင်းနှင့် တစ်ခါတစ်ရံတွင် အဆစ်အမြစ်ရောင်ရမ်းခြင်း°၊ ဓာတ်ခွဲခန်းခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန်အတွက် ဒူးဆစ်မှအရည်အနည်းငယ်ကို ဖယ်ရှားပေးသည့် လုပ်ငန်းစဉ် လိုအပ်နိုင်သည်။

12. အဆစ်နာခြင်း၏ အဖြစ်များသော အကြောင်းရင်းများ

1. ဒဏ်ရာနှင့်ပတ်သက်

အရွတ်ဒဏ်ရာများဖြစ်သည့် အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက် cruciate ligament နှင့် lateral collateral ligament strains နှင့် မျက်ရည်များ၊ meniscus ဒဏ်ရာ; patellar tendonitis နှင့်မျက်ရည်; အရိုးကျိုးတာတွေ၊

2. Arthritis နှင့်ပတ်သက်သော

အဆစ်အရိုးနုများ စုတ်ပြဲခြင်းကြောင့်ဖြစ်ရသည့် အရိုးအဆစ်ရောင်ခြင်း၊ rheumatoid arthritis သည် အဆစ်များကို တိုက်ခိုက်သော ခုခံအားစနစ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဂေါက်ရောဂါသည် အဆစ်များကို ထိခိုက်စေသော ယူရစ်အက်ဆစ် မြင့်မားသော ပုံဆောင်ခဲများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

3. အခြားအကြောင်းတရားများ

အဆစ်နာကျင်မှုနှင့်ရောင်ရမ်းခြင်းကိုဖြစ်စေသော synovitis; ရွေ့လျားခြင်းနှင့် အရိုးနုများ ဝတ်ဆင်ခြင်းကဲ့သို့သော patellar ပြဿနာများ၊ အဆစ်ကိုကျူးကျော်သောအကျိတ်များ; ရောင်ရမ်းခြင်းစသည်တို့ကြောင့် edema; ကြာရှည်မကောင်းတဲ့ကိုယ်ဟန်အနေအထား; ထပ်ခါတလဲလဲ ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်သော iliotibial fascia syndrome သည် ဒူးအပြင်ဘက်တွင် နာကျင်မှုကို ဖြစ်စေသည်။

13. အသုံးများသော ကုသမှုနည်းလမ်းများ

1.Conservative ကုသမှု

- အနားယူပြီး ဘရိတ်အုပ်ပါ။

-အအေးနှင့် ရေနွေးပူပူကို ဖိပေးပါ။

- ဆေးဝါးကုသမှု

- ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံး

- လေ့ကျင့်ခန်း ကုထုံး

- အထောက်အကူပြုကိရိယာများအသုံးပြုခြင်း။

၂။ခွဲစိတ်မှု

- Arthroscopic ခွဲစိတ်မှု

-Arthroplasty

၃။အခြားကုသမှုများ

- တရုတ်တိုင်းရင်းဆေးပညာ (TCM)

- ဆေးထိုးကုထုံး